Uitslagen Kamerverkiezingen 2010

Door Arlen Poort en Appie Verschoor

Nederland is nog nooit zo blauw geweest. In alle Nederlandse gemeenten heeft de VVD gewonnen. En ofschoon VVD en PvdA bijna even groot zijn, zijn de liberalen in twee keer zo veel gemeenten de grootste partij geworden. Wie kijkt naar de kaart van de grootste partijen, ziet dat het economische hart van Nederland – de Randstad en de ring van gemeenten daaromheen – blauw gekleurd is. Alleen de vier grote steden zijn PvdA-rood, als vanouds. Net als het noorden, waar de PvdA ondanks een gering verlies toch oppermachtig is gebleven.

Bij voorgaande verkiezingen waren het vooral de rijke gemeenten langs de Hollandse kust en in het Gooi waar de VVD de grootste was. En in goede jaren voor de liberalen kregen zij ook veel stemmen in groeigemeenten als Haarlemmermeer. Maar het is nu voor het eerst dat de politieke kaart van Nederland in een groot aaneengesloten gebied blauw kleurt.

Paars

Maar waar is het groen gebleven? Het CDA is altijd een dominante partij geweest op de politieke landkaart. Alleen tijdens de paarse kabinetten, na verkiezingen in 1994 en 1998, had het CDA zijn positie afgestaan aan de PvdA en de VVD. Maar in 2002, toen VVD, PvdA en D66 fors verloren, heroverden de christen-democraten Nederland. En in 2010? Nu is er niets meer over van het CDA. Alleen in Overijssel en Noord-Brabant zijn er nog veel CDA-gemeenten, al is ook in Brabant het CDA zeker niet de belangrijkste partij meer. Opmerkelijk genoeg zijn het juist de gemeenten waar het CDA nog wel groot is, waar de Partij voor de Dieren de minste stemmen kreeg.

Ook Limburg heeft het CDA moeten afstaan als bolwerk. In vroeger tijden was de KVP, de katholieke partij die later in het CDA opging, oppermachtig in die roomse provincie. In Venlo bijvoorbeeld kreeg de KVP in 1963 nog met gemak 72,5 procent van de stemmen. Daar is nu een schamele 14,3 procent van over. 1963 was het jaar dat Geert Wilders in die Limburgse stad werd geboren, en zijn PVV heerst nu in nagenoeg alle Limburgse gemeenten.

Venlo

Dat de PVV daar veel stemmen behaalt, was al te zien bij de Kamerverkiezingen van 2006, en het werd herhaald bij de Europese verkiezingen van vorig jaar. Dat is meteen ook het enige grote verschil met het historische verkiezingsresultaat in 2002 van de LPF, die min of meer hetzelfde electoraat heeft als de PVV. Want de partij van Pim Fortuyn, die toen kort voor de verkiezingen werd vermoord, kreeg zijn stemmen vooral in de zuidelijke Randstad en westelijk Noord-Brabant. Maar de PVV heeft dus twee bolwerken. Naast Limburg vallen bijvoorbeeld ook enkele randgemeenten van Rotterdam op, zoals Vlaardingen, Spijkenisse en Ridderkerk. En Edam-Volendam niet te vergeten.

Over woonplaatsen gesproken. Wat vaak opvalt, is dat lijsttrekkers die niet in een van de grotere steden wonen, opmerkelijk goed scoren in hun eigen woonplaats. Dat was bijvoorbeeld zo met Agnes Kant van de SP. In haar woonplaats Doesburg bleef haar partij bij de gemeenteraadsverkiezingen van afgelopen maart de grootste, ondanks een groot verlies in de rest van het land. En haar opvolger als partijleider, Emile Roemer, heeft nu zijn woonplaats Boxmeer op het CDA heroverd. Rita Verdonk van Trots op Nederland bereikte nu iets soortgelijks in haar gemeente Pijnacker-Nootdorp. Want de op twee na beste score (anderhalf procent van de stemmen) behaalde zij daar.

Studenten

Twee andere winnaars van de verkiezingen, D66 en GroenLinks, hebben een sterk op elkaar lijkend electoraat: welgestelde grotestadsbewoners en studenten. Want het is niet voor niets dat in gemeenten met relatief veel studenten beide partijen goed scoren, zoals Delft en Wageningen – overigens is de eerste stad de geboorteplaats en de tweede de woonplaats van D66-leider Pechtold. Wel lijkt de D66-kiezer iets vaker buiten de grootste steden te wonen dan die van GroenLinks.

Ook na de opmerkelijke verkiezingsuitslag van 9 juni 2010 is er in elk geval één constante factor op de politieke kaart: de Biblebelt. De strook die loopt van Zeeland via zuidelijk Zuid-Holland tot de kop van Overijssel heeft nog altijd een voorkeur voor de SGP en de ChristenUnie. Sterker: de ChristenUnie, die overal een beetje verloor, heeft juist in enkele Biblebelt-gemeenten nog wel ietwat gewonnen. Waarschijnlijk zijn dat teleurgestelde CDA-kiezers, want ook in de Biblebelt is het CDA enorm veel kiezers kwijtgeraakt.

Wadden

De opkomst is overal gedaald. Maar niet op de Waddeneilanden. Dat komt door de toeristen daar, stemgerechtigden die niet in hun woonplaats kunnen stemmen. De verkiezingen van 2006 waren in november, een maand zonder veel binnenlands toerisme. Vaak is op de wadden de opkomst zelfs hoger dan 100 procent, omdat er meer mensen hun stem uitbrengen dan er kiesgerechtigden wonen. Ook de toename van de opkomst in het Zeeuwse Veere zou door de toeristen kunnen komen.

OPKOMST      
In procenten
na 430 van de 431 uitslagen (99,6% van de stemmen)
TK2006 TK2010 Verschil
Opkomst 80.3 74.7 -5.6
ZETELS      
Totaal aantal zetels per partij
na 430 van de 431 uitslagen (99,6% van de stemmen)
TK2006 TK2010 Verschil
CDA 41 21 -20
ChristenUnie 6 5 -1
GROENLINKS 7 10 3
Partij voor de Dieren 2 2 0
PvdA 33 30 -3
SGP 2 2 0
SP 25 15 -10
TROTS OP NEDERLAND 0 0 0
VVD 22 31 9
Partij voor de Vrijheid 9 24 15
Democraten 66 3 10 7
Nieuw Nederland 0 0 0
Part.v. Mens en Spirit 0 0 0
HeelNL 0 0 0
Partij een 0 0 0
Lijst Feijen 0 0 0
Piratenpartij 0 0 0
Lijst Lacle 0 0 0
Overige 2006 0 0 0
Totaal 150 150 0
PERCENTAGES      
Percentage per partij
na 430 van de 431 uitslagen (99,6% van de stemmen)
TK2006 TK2010 Verschil
CDA 26.5 13.7 -12.8
ChristenUnie 4 3.3 -0.7
GROENLINKS 4.6 6.6 2
Partij voor de Dieren 1.8 1.3 -0.5
PvdA 21.2 19.6 -1.6
SGP 1.6 1.7 0.1
SP 16.6 9.9 -6.7
TROTS OP NEDERLAND 0 0.6 0.6
VVD 14.6 20.4 5.8
Partij voor de Vrijheid 5.9 15.5 9.6
Democraten 66 2 6.9 4.9
Nieuw Nederland 0 0 0
Part.v. Mens en Spirit 0 0.3 0.3
HeelNL 0 0 0
Partij een 0 0 0
Lijst Feijen 0 0.1 0.1
Piratenpartij 0 0.1 0.1
Lijst Lacle 0 0 0
Overige 2006 1.2 0 -1.2
Totaal 100 100
STEMMEN      
Totaal aantal uitgebrachte stemmen per partij
na 430 van de 431 uitslagen (99,6% van de stemmen)

N.B. Ook de uitslag van 2006 bevat niet de stemmen uit het buitenland.

TK2006 TK2010 Verschil
CDA 2602668 1273839 -1328829
ChristenUnie 389984 303529 -86455
GROENLINKS 449958 617352 167394
Partij voor de Dieren 179484 120490 -58994
PvdA 2080554 1823542 -257012
SGP 153150 163034 9884
SP 1628343 918150 -710193
TROTS OP NEDERLAND 0 52339 52339
VVD 1435400 1902891 467491
Partij voor de Vrijheid 578615 1438706 860091
Democraten 66 191911 641529 449618
Nieuw Nederland 0 2133 2133
Part.v. Mens en Spirit 0 26013 26013
HeelNL 0 1334 1334
Partij een 0 2069 2069
Lijst Feijen 0 7342 7342
Piratenpartij 0 10413 10413
Lijst Lacle 0 942 942
Overige 2006 120446 0 -120446
Totaal 9810513 9305647 -504866

(Nederland telt 430 gemeenten. Dat hierboven sprake is van 431 uitslagen, heeft te maken met de zogeheten briefstemmers. Dat zijn de in het buitenland wonende kiesgerechtigden die per post stemmen. Hun stemmen worden als een aparte uitslag beschouwd.)

Gepubliceerd in:
verkiezingen2010
Binnenland
Nieuwsbrief