Wilders: AOW-leeftijd geen breekpunt

Den Haag, 10 juni. Geert Wilders, wiens partij PVV grote winst boekte bij de Tweede Kamerverkiezingen gisteren, liet vanochtend direct zijn enige breekpunt uit de campagne los. Als het nodig is om een coalitie met CDA en VVD te vormen, wil hij de verhoging van de AOW-leeftijd accepteren.

Hiermee lijkt Wilders te willen voorkomen dat zijn partij in dezelfde situatie terechtkomt als na de gemeenteraadsverkiezingen in maart. Toen zette de PVV zich buitenspel door vast te houden aan een hoofddoekjesverbod in gemeentelijke instellingen. Aan de vooravond van de verkiezingen had Rutte het voornemen uitgesproken de formatie voor 1 juli af te ronden. Die wens lijkt hij nu ook los te laten.

De voorlopige verkiezingsuitslag maakt de formatie volgens VVD-leider Mark Rutte „uiterst ingewikkeld”. Met 99,5 procent van de stemmen geteld lijkt zijn partij met 31 zetels de grootste te zijn geworden. Over coalitievoorkeuren wilde Rutte niets zeggen: „Dat bemoeilijkt het proces alleen maar. Het is een ingewikkelde puzzel.”

Vandaag in NRC

Analyses: Versnipperd land maakt van formatie een puzzel
Het speelveld: waar staan de partijen nu?
Portret van Jan Peter Balkenende: premier van een land in verwarring.
Reportages: De campagne: treuren en nagenieten.
Opinie: stad versus platteland, foute peilingen.

Zie ook de digitale editie - voor (web-)abonnees - of de iPhone-app.

Een formatie wordt ook bemoeilijkt door de verhoudingen in de Eerste Kamer. De twee meest voor de hand liggende coalities hebben geen meerderheid in de senaat. Dat geldt zowel voor een coalitie van VVD, PVV en CDA als een coalitie van VVD, PVDA, GroenLinks en D66. Het zou volgens het parlementair documentatiecentrum voor het eerst sinds 1918 zijn dat een kabinet niet in beide Kamers over een meerderheid zou beschikken. Dat maakt het moeilijk voor een regering om het land te besturen.

De uitslag was ook in andere opzichten historisch. Sinds 1956, het moment dat de Tweede Kamer van 100 naar 150 zetels ging, is het nooit eerder voorgekomen dat de grootste partij slechts 31 zetels haalde. In 1994 had de PvdA als grootste partij 37 zetels.

Nog nooit moest de partij van een zittende premier zo’n verlies incasseren. De PVV behaalde een grote overwinning: van negen naar 24 zetels, waarmee de partij van Geert Wilders het CDA is voorbijgestreefd. Die partij was de grootste verliezer en werd bijna gehalveerd: van 41 naar 21 zetels. CDA-lijsttrekker en demissionair premier Jan Peter Balkenende legde gisteravond zijn leiderschap van het CDA neer. Partijvoorzitter Peter van Heeswijk stapte vanmorgen ook op.