Partijen: winnaars zijn nu aan zet

PVV-leider Geert Wilders arriveert op Paleis Noordeinde.
Door een onzer redacteuren

Den Haag, 11 juni. Fractievoorzitters van de vijf grootste partijen in de nieuwe Tweede Kamer -VVD, PvdA, PVV, CDA en SP- brachten vanochtend en vanmiddag hun formatie-advies uit aan de koningin.

De voorzitters van de overige Tweede Kamerfracties zouden eind van de middag en vanavond op gesprek gaan bij de koningin om hun voorkeur voor een coalitie en formatieprocedure te bespreken.

In zijn gesprek met de koningin heeft PVV-leider Geert Wilders vanmiddag gewezen op het feit dat alle partijen uit Balkenende IV hebben verloren. „Er moet recht worden gedaan aan de verkiezingsuitslag door nu een coalitie te onderzoeken met de twee winnaars, de VVD en de PVV. En ik heb gezegd dat we tempo moeten maken."

Wilders zei dat „wat mij betreft" het CDA, dat twintig zetels verloor bij de Tweede Kamerverkiezingen woensdag, als derde partij toetreedt tot deze coalitie. De drie partijen VVD-PVV-CDA hebben samen 76 zetels van de 150 in de Tweede Kamer. Gedoogsteun van de SGP zou die meerderheid kunnen vergroten. In de Eerste Kamer hebben deze partijen geen meerderheid. De PVV ontbreekt in de Senaat.

CDA-fractievoorzitter Maxime Verhagen, die na Wilders op Paleis Noordeinde bij de koningin was, vindt dat in de verkennende ronde in ieder geval de grootste partijen en de grote winnaars, waaronder ook GroenLinks en D66, betrokken moeten worden. „Gelet op het feit dat we gehalveerd zijn past ons bescheidenheid. We zijn simpel gezegd niet aan zet in deze fase.” Hij sprak geen voorkeur uit voor een coalitie, maar verwierp de conclusie dat het CDA berust in een rol in de oppositie. De vraag of de hypotheekrenteaftrek nog steeds een breekpunt is, noemde hij „op dit moment niet relevant”.

Stabiliteit

Of de centrumrechtse coalitie werkbaar is, hangt volgens VVD-leider Mark Rutte af van de stabiliteit van de partijen. Vanochtend na afloop van zijn gesprek met de koningin zei hij, zonder een voorkeur uit te spreken, dat de krappe meerderheid die een coalitie VVD-PVV-CDA zou hebben „een groot punt van zorg” is. Hij noemde daarbij met name het Kamerlid Hero Brinkman van de PVV, die openlijk pleit voor meer democratie binnen de partij van Wilders. Rutte: „De vraag is of er meer zijn. Ik wil dat Geert Wilders de situatie in zijn partij nog eens goed uitlegt.” Volgens Wilders bestaat daarover geen onduidelijkheid. Brinkman blijft lid van de PVV-fractie. „We zijn een stabiele fractie en dat blijven we”, stelde hij.


Klik op de foto om een fotoserie te zien (popup).

Wilders en Verhagen scharen zich achter het advies van VVD-leider Mark Rutte om een informateur van VVD-huize te benoemen. Over welke namen zijn besproken wilden zij zich vandaag niet uitlaten. „In ieder geval iemand die niet op voorhand al irritatie opwekt bij andere partijen,” zei Rutte.

Paars Plus

Rutte zei vanochtend dat ook een coalitie met de PvdA en CDA tot de mogelijkheden behoort. Een derde mogelijkheid is Paars Plus, met PvdA, D66 en GroenLinks. Rutte herhaalde opnieuw dat de verschillen tussen VVD en PvdA „zeer groot” zijn. Hij ziet het ontbreken van een meerderheid in de Eerste Kamer voor een eventuele coalitie „niet als een onoverkoombaar probleem”. Volgens hem is er al sprake van een nieuwe samenstelling van de Senaat op het moment dat belangrijke wetgeving ter beroordeling wordt voorgelegd. De nieuwe Eerste Kamer wordt gekozen na de Provinciale Statenverkiezingen in maart volgend jaar.

PvdA-leider Job Cohen, die als tweede op gesprek ging bij de koningin, zei vanochtend dat hij geadviseerd heeft om op zoek te gaan naar „een stevig kabinet, met onderling vertrouwen, dat moet kunnen rekenen op een meerderheid in beide Kamers.” Hij spreekt in het advies aan de koningen de voorkeur uit voor een zo progressief mogelijk kabinet, met GroenLinks en D66. Niettemin ligt „in de rede” dat gezien de verkiezingsuitslag de VVD en PVV het initiatief nemen. Cohen zei dat hij van een coalitie met deze twee partijen „niet geweldig blij” wordt. Als deze partijen er niet uit komen „lopen wij niet weg voor onze verantwoordelijkheid, mocht dat aan de orde komen.” De Paars Plus optie kan overigens ook niet rekenen op een meerderheid in de Eerste Kamer.

SP-leider Emile Roemer wenst na de verkennende fase een debat in de Tweede Kamer over het verslag van de informateurs. Roemer stelt voor dat er twee informateurs aangesteld worden: vicevoorzitter van de Raad van State Herman Tjeenk Willink (PvdA) en een informateur van VVD-huize. SP wenst een kabinet met „breed draagvlak” in de Eerste en Tweede Kamer en onder de bevolking.

Gerelateerde artikelen:

Gepubliceerd in:
verkiezingen2010
Binnenland
Nieuwsbrief