Koningin Beatrix polst CDA’er Ruud Lubbers
Den Haag, 21 juli. Koningin Beatrix heeft gisteravond laat oud-premier en minister van Staat Ruud Lubbers ontvangen om te praten over de vastgelopen kabinetsformatie. Onduidelijk was nog of de CDA-politicus Lubbers – premier van 1982 tot 1994 – werd geconsulteerd als adviseur of dat het staatshoofd hem wil aanstellen als informateur.
De onderhandelingen over de vorming van een Paars Plus-kabinet bestaande uit VVD, PvdA, D66 en GroenLinks zijn dinsdag vastgelopen. Er moet nu een nieuwe informateur worden aangewezen.
Omvang bezuinigingen
De vier partijen waren over een reeks van onderwerpen dicht bij een akkoord. Maar de omvang van de bezuinigingen vormde uiteindelijk het grootste struikelblok tussen VVD en PvdA. De fractieleiders Rutte en Cohen van deze twee partijen besloten dinsdag dat verder praten geen zin meer had.
Dit schrijven de informateurs Rosenthal (VVD) en Wallage (PvdA) in hun eindverslag dat zij gisteren aan de koningin hebben aangeboden. De VVD houdt vast aan 18 miljard bezuinigingen in de komende kabinetsperiode, zonder lastenverhoging voor de burgers. De PvdA wilde meedenken over die bezuinigingen, maar stelde wel een aantal voorwaarden, zoals een evenwichtige inkomensverdeling en geen harde ingrepen in de zorg en sociale zekerheid. Daar kon de VVD weer niet mee leven. Ook wilden de liberalen onder geen beding de hypotheekrenteaftrek aanpakken en een kilometerheffing invoeren.
„De randvoorwaarden die verschillende partijen stelden, stonden een akkoord in de weg”, zei Rosenthal gisteren in een toelichting. „Er was onvoldoende ruimte voor een doorbraak, dan moet je niet onnodig lang doorgaan.” Hij zei erbij dat de partijen „tot het gaatje” waren gegaan.
Volgende fase
De kabinetsformatie gaat nu een volgende fase in. Helemáál opnieuw beginnen hoeft niet. Want sinds het stuk lopen van de onderhandelingen over Paars Plus lijkt één pad onbegaanbaar. VVD en PvdA, de twee grootste partijen van het land, kunnen niet samen. Dat legt een hypotheek op het verdere verloop van de inmiddels 42 dagen durende kabinetsformatie. Paars Plus strandde op wat VVD en PvdA traditioneel verdeeld houdt: de financiën.
Ruttes pleidooi om nu eerst een centrumcombinatie van VVD, PvdA en CDA (samen 81 zetels) te onderzoeken, doet dan ook weinig realistisch aan. Volgens PvdA-leider Job Cohen is een kabinet samen met VVD en CDA nu niet aan de orde. De gedachten kunnen daar pas naar uitgaan, zo zei hij, als ook D66 en GroenLinks erbij worden betrokken. Maar dat is voor die partijen weer onbespreekbaar.