In Georgië wankelt de democratie

De verkiezingen, vandaag, in Georgië zijn een proef op de som voor president Saakasjvili. Hij moet bewijzen dat hij nog altijd de kampioen van de democratie is, die hij beweert te zijn.

Tbilisi, 5 jan. In Georgië wankelt de democratie. Nadat president Michail Saakasjvili in november een vreedzame demonstratie van de oppositie uiteen liet slaan en het invloedrijke onafhankelijke televisiekanaal Imedi met geweld sloot, bleek dat de Rozenrevolutie van 2003 in vier jaar tijd vlijmscherpe doornen had ontwikkeld.

Iedereen die het waagde om Saakasjvili en de zijnen te beschuldigen van autoritair gedrag, machtsmisbruik, corruptie en falen op het gebied van de werkloosheids- en armoedebestrijding kon zich op een gemene manier aan die doornen bezeren. Bij westerse waarnemers bestaat dan ook de vrees dat Georgië net als Rusland in een autoritaire staat verandert.

Na het uiteenmeppen van de demonstraties en de daaropvolgende kritiek uit het Westen beschuldigde Saakasjvili zijn machtige noorderbuur Rusland ervan zijn regering omver te willen werpen. In het kielzog van die beschuldigingen werden enkele oppositiepolitici gearresteerd op grond van spionage voor Moskou.

Steekhoudende bewijzen voor die inmenging in Georgiës binnenlandse politiek zijn nog altijd niet geleverd. Met als gevolg dat de kloof tussen regering en oppositie alleen maar dieper is geworden.

Proef op de som

De presidentsverkiezingen van vandaag zijn dan ook de proef op de som voor Saakasjvili. Hij zal moeten bewijzen dat hij nog altijd de kampioen van de democratie is die hij beweert te zijn.

Een overwinning alleen is voor dit herstel van vertrouwen niet voldoende. In zijn tweede termijn zal Saakasjvili met de oppositie moeten samenwerken om de verstoorde verhoudingen te herstellen. Daarbij zal hij verantwoording moeten afleggen voor zijn omstreden hervormingen om de door de oppositie geuite beschuldigingen te kunnen ontkrachten.

Vooralsnog ziet het ernaar uit dat Saakasjvili nipt gaat winnen. Veel kiezers gunnen hem het voordeel van de twijfel. Dat is vooral te danken aan zijn redelijk geslaagde pogingen om de economie tot bloei te brengen en buitenlandse investeerders aan te trekken.

Dat die economie inmiddels aan oververhitting lijdt en de inflatie 11,2 procent bedraagt, wordt hem daarbij vergeven. Voorop staat het verlangen onder een meerderheid van de bevolking naar politieke stabiliteit. Volgens het IMF is die stabiliteit de enige garantie voor een gunstig investeringsklimaat.

Andere kandidaten

Alleen oligarch en mediamagnaat Badri Patarkatsisjvili, die zich donderdag op de valreep alsnog kandidaat heeft gesteld, kan nog roet in het eten gooien. Patarkatsisjvili heeft weliswaar onvoldoende aanhang om van Saakasjvili te winnen, maar hij kan er wel voor zorgen dat Saakasjvili onder de 50 procent blijft.

In dat geval moet er twee weken later een nieuwe ronde worden gehouden tussen de twee kandidaten met de meeste stemmen. Als de verdeelde oppositie zich dan wel massaal achter één kandidaat schaart, zou Saakasjvili alsnog het nakijken kunnen hebben.

Van de overige vijf tegenstanders van Saakasjvili maakt alleen wijnhandelaar Levon Gatsjetsjiladze een serieuze kans, omdat hij naar voren is geschoven door een coalitie van de negen belangrijkste oppositiepartijen. Maar net als iedereen in het oppositiekamp heeft ook hij geen coherent eigen hervormingsprogramma.

Fraude

Mocht Saakasjvili opnieuw tot president worden gekozen, dan zal dat wel op een eerlijke wijze moeten gebeuren. De oppositie heeft namelijk gedreigd opnieuw de straat op te gaan als stembusfraude wordt geconstateerd.

Het vermoeden dat het regeringskamp nu al vals speelt is de afgelopen weken versterkt. Steeds vaker blijkt dat ambtenaren door hun bazen onder druk worden gezet om op Saakasjvili te stemmen. Ook zou het aantal kiezers volgens de oppositie met een miljoen ‘dode zielen’ zijn verhoogd.

De oppositie is tijdens haar campagnes door de overheid op alle fronten tegengewerkt, terwijl Saakasjvili op de staats-tv dagelijks een onemanshow kan geven waarin hij zijn kwaliteiten aanprijst. De aanwezigheid van duizend buitenlandse waarnemers is dan ook van essentieel belang.

Dat Saakasjvili in november vervroegde verkiezingen uitschreef was in de eerste plaats bedoeld om zijn geschonden imago te herstellen. Behalve in zijn eigen land was dat ook nodig in het Westen. Saakasjvili streeft er tenslotte naar om Georgië lid te laten worden van zowel de EU als de NAVO. In dat streven verschilt hij niet van al zijn politieke tegenstanders. Het is dan ook geen verrassing dat Georgië vandaag tevens een referendum houdt over NAVO-toetreding.

Strategisch belang

Het 4,4 miljoen zielen tellende Kaukasuslandje zou veel minder in de internationale schijnwerpers staan als het niet van zo’n groot strategisch belang was. De Verenigde Staten zien Georgië als een belangrijke bondgenoot, omdat het onder meer grenst aan Oost-Turkije en op afluisterafstand ligt van Iran. Die Amerikaanse steun wekt de permanente ergernis van Rusland, dat Georgië beschouwt als deel van zijn traditionele invloedsfeer.

Maar het land is ook van belang in het grote machtsspel tussen Oost en West op het terrein van de energievoorziening. Binnenkort zal een door het Britse BP geleid consortium 1 miljoen vaten olie per dag door een pijpleiding pompen, die dwars door Georgië loopt en Rusland mijdt.