Hillary Clinton minister van Buitenlandse Zaken

Barack Obama presenteerde gisteren wie hij voordraagt voor enkele cruciale posten. „Sterke persoonlijkheden met krachtige opvattingen” koos hij. Washington raakt niet uitgepraat over de potentiële conflicten.

Washington, 2 dec. Het was de dag van Hillary Clinton. De dag van haar terugkeer op het internationale toneel nadat zij afgelopen zomer, niet voor het eerst in haar loopbaan, in de VS was afgeschreven voor een rol van betekenis in de nationale politiek.

„Ik zal alles geven”, zei ze nadat Barack Obama haar had voorgesteld als zijn kandidaat voor Buitenlandse Zaken.

Maar het was zeker geen toeval dat Clinton werd gepresenteerd als lid van een team. Het moest meteen duidelijk worden dat zij niet het enige grote ego is dat Obama de komende jaren bijstaat op het gebied van buitenlands beleid en nationale veiligheid.

Klik voor fotoserie

Pluriformer had het gezelschap amper kunnen uitpakken. Het bevat twee zwarte Amerikanen uit de rangen van de Democraten – VN-ambassadeur Susan Rice en minister van Justitie Eric Holder. Twee blanke mannen van Republikeinse signatuur – minister van Defensie Robert Gates, nationaal veiligheidsadviseur generaal James Jones. En drie vrouwen – Clinton, Rice en Janet Napolitano, nu gouverneur van Arizona, straks minister van Binnenlandse Veiligheid.

En het opmerkelijkste is dat talrijke conservatieven, afkomstig uit een partij die Obama nog maar een maand geleden uitmaakte voor socialist en terroristenvriend, openlijk hun tevredenheid uitspraken over de keuzes van de aanstaande president.

„Een voortreffelijke benoeming”, zei Nixons minister van Buitenlandse Zaken Henry Kissinger over Clinton. „Het drietal Clinton, Gates en Jones boezemt groot vertrouwen in, hier en in het buitenland”, zei John Warner, de afgelopen dertig jaar Republikeins senator uit Virginia.

Conflicten

Washington raakt dezer dagen niet uitgepraat over de potentiële conflicten die in het team besloten liggen. Obama is sceptisch over het raketschild in Oost-Europa, Gates gelooft erin. Rice is voorstander van militaire interventie in Darfur, Jones en Gates betwijfelen of daar de manschappen voor zijn. Holder meent dat terreurverdachten via het strafrecht moeten worden vervolgd, Gates en Jones zijn daar niet zo zeker van.

Zo zijn er nu al tientallen mogelijke conflicten te construeren, maar feit is dat Obama na de campagne nog nauwelijks iets heeft gezegd over zijn beleid. Dat is ook de voornaamste reden dat de meeste linkse activisten die hem in de campagne steunden, rustig reageren op al deze benoemingen. Dat veranderde zelfs niet toen Obama gisteren liet doorschemeren („ik ben pragmatisch”) dat er speelruimte is in zijn plan om gevechtstroepen in zestien maanden uit Irak terug te trekken.

Vandaag volgt een interessante testcase als twee denktanks, het Brookings Instituut en de Council on Foreign Relations, een advies publiceren waarin Clinton wordt aanbevolen het diplomatieke overleg met Iran zonder voorwaarden vooraf te openen. Clinton noemde Obama’s omarming van dat idee in de campagne nog „naïef”, maar ook Gates heeft eerder laten weten dat de VS zo snel mogelijk aan de tafel moeten met Iran.

Gates wordt op dit gebied getipt als de vermoedelijk grootste verrassing van de regering. Hij klaagt al ruim een jaar dat de VS te gemakkelijk naar militaire middelen grijpen, en te weinig diplomatie bedrijven. In speeches smaalt hij graag dat de krijgsmacht meer personeel in zijn muziekkorpsen heeft dan dat het ministerie van Buitenlandse Zaken diplomaten op de been kan brengen.

Ambities

Voor Clinton ligt hier uiteraard een grote kans. Zij heeft in deze politieke constellatie een grote kans uit te groeien tot het nieuwe internationale gezicht van Amerika: de politieke ster die zich omschoolde tot topdiplomaat. Duidelijk is nu al dat de ambities groot zijn. Niet alleen in Iran, ook inzake Israël en de Palestijnen, de oorlogen in Irak en Afghanistan en – uiteraard – de spanningen tussen India en Pakistan.

Maar Clinton maakt in de VS niet alleen enthousiasme los. Het land kent een soort anti-Clinton-industrie. En deze conservatieve activisten krijgen de komende dagen een grote kluif toegeworpen als Bill Clinton de ruim 200.000 donoren publiceert die geld hebben gegeven aan zijn goede werken, de Clinton Foundation.

Bekijk de presentatie van de nieuwe ministers:

Om belangenverstrengeling met het werk van Hillary te voorkomen heeft Obama afgedwongen dat de namen van al deze (internationale) geldgevers worden vrijgegeven. En de kans is groot dat dit wekenlang aandacht voor de vaak eigenaardige zakelijke activiteiten van de ex-president oplevert – een vooruitzicht waarop conservatieven zich nu al verheugen.

Het is een serieuze politieke kwestie. Tekenend was dat de gematigde Republikeinse senator Dick Lugar, een vertrouweling van Obama, dit weekeinde al aankondigde dat de zakelijke activiteiten van de ex-president „zeker vragen zullen oproepen” als Hillary Clinton in de Senaat wordt ondervraagd over haar kandidatuur.

Afhankelijk

Intussen werd gisteren ook duidelijk hoezeer Clinton de komende jaren afhankelijk is van Obama. Want zodra zij het contact met hem zou verliezen, wordt zij nagenoeg alleen omringd door (voormalige) vijanden. John Kerry, die graag haar baan had bekleed, en met wie de Clintons altijd een moeizame band hadden, wordt als voorzitter van de Senaatscommissie Buitenlandse Zaken haar belangrijkste tegenspeler in het Congres.

En in de diplomatieke praktijk is haar naaste collega VN-ambassadeur Susan Rice, die als vertrouweling van Obama in de campagne de aanvallen op Clintons internationale ervaring uitvoerde. „Ze heeft nooit het zware werk hoeven doen”, zei Rice, een carrièrediplomaat die in de regering-Clinton werkte. De relatie tussen Rice en Clinton is altijd slecht geweest, maar voordeel is wel dat zij beiden een vertrouwensband met Madeleine Albright onderhouden, minister van Buitenlandse Zaken (1997-2001) onder Bill Clinton.

Aan het einde van de campagne werd bekend dat Obama het boek Team of Rivals van historica Kearns Goodwin aan het lezen is, waarin wordt beschreven hoe Lincoln al zijn tegenstanders in zijn kabinet opnam. Het boek is de laatste weken vaak aangehaald als verklaring voor Obama’s ogenschijnlijk gedurfde personeelskeuzes – maar gisteren gaf de komende president zelf een ander motief.

Het is vooral een hyperreactie op zijn voorganger. „Ik geloof zeer in sterke persoonlijkheden met krachtige opvattingen”, zei Obama. „Ik wil voorkomen dat ik het slachtoffer word van groepsdenken in mijn omgeving.”