Spoor van vernieling in Athene

Anarchisten hebben een spoor van vernieling getrokken door Athene. De dood van een tiener door een politiekogel was de aanleiding. Maar de onvrede ligt dieper.

Athene, 8 dec. Griekse anarchisten hebben afgelopen weekeinde uit protest tegen het doodschieten van een scholier door de politie verwoestingen aangericht in het centrum van Athene en andere steden, waaronder Thessaloniki. Tientallen bankgebouwen werden vernield, winkels en geparkeerde auto’s gingen in vlammen op. Honderden panden liepen schade op. Het waren de grootste rellen in Athene sinds dezelfde anarchisten protesteerden tegen een bezoek van de Amerikaanse president Bill Clinton in november 1999.

Maandagochtend waren er opnieuw ongeregeldheden in Thessaloniki en de havenstad Piraeus. In Athene waren voor de namiddag twee betogingen van rivaliserende linkse partijen aangekondigd. Alle universiteiten en veel scholen blijven uit protest twee dagen dicht.

Het geweld was het antwoord op de dood, zaterdagavond, van de 15-jarige scholier, Aléxis Grigorópoulos. Hij werd vlakbij de Atheense studentenwijk Exárchia, een buurt waar ook veel anarchisten wonen, neergeschoten door een politieagent van het keurcorps ‘Speciale Wachters’. Hij had drie schoten op hem gelost, waarvan één het hart trof.

De agent zegt dat het waarschuwingsschoten waren, maar daar wordt niet veel geloof aan gehecht. Vier jongelui hadden plastic flessen gegooid naar een politieauto, maar van bedreiging was geen sprake. Het gedrag van de politieman, die al tien jaar dienst doet, en dat van zijn collega, die een handgranaat heeft geworpen, komt bij velen over als totaal ongerijmd. President Karolos Papoulias bestempelde het incident gisteren als „een aantasting van het functioneren van onze rechtsstaat”.

Woensdag moeten de agenten zich verdedigen. De schutter wordt beschuldigd van moord met voorbedachten rade, zijn collega van medeplichtigheid. Beiden hebben nog geen advocaat kunnen vinden. Woensdag moet ook het resultaat van de gerechtelijke lijkschouwing duidelijk zijn.

Na de rellen zaterdagnacht kwam het in Athene gisteren tot een protestmars naar het hoofdbureau van de politie, die een spoor van verwoesting achterliet. Ook in de feestelijk versierde winkelstraat Ermou moesten bedrijven eraan geloven. De acties gingen gepaard met plunderingen. De politie, beducht voor wraakacties, beperkte zich tot het werpen van traangas en enkele arrestaties.

Minister van Binnenlandse Zaken Prokópis Pavlópoulos en zijn staatssecretaris voor Orde hadden meteen hun ontslag ingediend, hetgeen door premier Konstantinos Karamanlis niet werd aanvaard. In een ongewoon schuldbewuste boodschap beloofde Pavlópoulos „voorbeeldige straffen” voor wie als schuldig zou worden aangewezen.

De gestorven tiener had niets met de anarchisten te maken, maar het incident werd door hen wel aangegrepen voor protest. De anti-autoritaire beweging, ook wel „de bekende onbekende” genoemd, telt in Griekenland niet veel meer dan duizend leden. Die worden steeds actiever en beter georganiseerd, waardoor ze zich ook sneller kunnen mobiliseren.

De anarchisten uit Exárchia hebben hun wortels in de opstand tegen het kolonelsregime in 1973, die nog elk jaar wordt herdacht. Zij betonen zich sinds kort solidair met de honderdduizenden immigranten, die steeds moeilijker asiel krijgen, en ook met de gevangenen die vorige maand een hongerstaking hielden. Speciale sympathie hebben de meesten voor de nog twaalf gedetineerden van de opgerolde, marxistisch geïnspireerde terreurorganisatie ‘17 november’.

De laatste jaren richten ze zich ook tegen het dure leven in Griekenland – ze proberen sympathie te winnen met het beroven van supermarkten, waarvan de buit vervolgens op gewone markten onder het publiek wordt verdeeld.

De politie wordt na het incident van zaterdagavond meer dan ooit mikpunt van woedende reacties. Hardhandige behandeling door agenten heeft nooit zoveel aandacht gekregen, maar vorig jaar werd een Cyprische student in Thessaloniki op straat halfdood geslagen. Dat kreeg wel enorme publiciteit. Onlangs werden de daders voor enkele maanden op non-actief gezet, met behoud van salaris. Eén kreeg een boete van duizend euro. Volgens veel Grieken kan deze straffeloosheid niet voortduren. De roep om een volledige reorganisatie van de politie klinkt steeds luider.

Het incident komt voor de conservatieve regering-Karamanlis op een slecht moment. Enkele ministers en oud-ministers zijn al enkele maanden in opspraak vanwege een nog uitdijend financieel schandaal rondom een klooster op Athos. Een parlementaire enquêtecommissie komt half december tot conclusies. In opiniepeilingen wordt de krappe meerderheid (151 van de 300 parlementszetels), voor het eerst in vijf jaar gepasseerd door de socialistische PASOK van Jorgos Papandreou. Woensdag houden de vakbonden een eerder aangekondigde algemene staking. Dan worden nieuwe rellen verwacht.