Iraanse vrouw blij met zuur in ogen dader als straf

Ameneh Bahrami raakte blind en verminkt nadat ze met zuur werd overgoten.
Door onze correspondent Thomas Erdbrink

Een jonge Iraanse raakte blind toen een afgewezen huwelijkskandidaat zuur in haar ogen gooide. Ze pleitte ervoor dat de dader werd bestraft met hetzelfde lot. De rechter gaf haar gelijk.

Teheran, 15 dec. Het leven was goed voor Ameneh Bahrami, een jonge Iraanse vrouw met een voorliefde voor fotografie en bergwandelingen. Haar goede baan bij een bedrijf voor medische apparatuur gaf haar financiële onafhankelijkheid, haar ronde gezicht en donkerbruine ogen zorgden voor vele huwelijkskandidaten.

„Ik wilde trouwen, maar alleen met een man die echt van me hield”, zegt Bahrami (30) nu, terwijl de regen tegen de ramen van het kleine appartement van haar ouders in Teheran tikt.

Een van haar afgewezen aanbidders, Majid Movahedi, gooide vier jaar geleden zwavelzuur in haar gezicht, en verwoestte zo haar leven. Zijn daad was het begin van een lange lijdensweg die haar blind achterliet. Haar aanvaller kreeg enkele weken geleden van een Iraanse rechtbank te horen dat zwavelzuur in zijn ogen zou worden gedruppeld als vergelding voor zijn daad.

Internationale media beschreven het vonnis als het zoveelste voorbeeld van Iraanse mensenrechtenschendingen. Maar Bahrami denkt dat de lijfstraf, waar ze maandenlang persoonlijk op heeft aangedrongen, dit soort aanvallen in de toekomst kan voorkomen. „Dit zal een voorbeeld zijn voor alle mannen die er ooit over denken een vrouw te misvormen door zwavelzuur in haar gezicht te gooien.”

Vier jaar geleden zou ze nooit aan dit soort zaken hebben gedacht. De wereld lag voor haar open. „Maar Ameneh dacht ook veel aan anderen”, zegt haar moeder nadat ze voorzichtig een glas thee naar de lippen van haar dochter heeft gebracht.

Haar aanvaller, de vier jaar jongere Majid Movahedi, trok de aandacht op Bahrami’s universiteit door zijn versleten kleding. Samen met wat klasgenoten zamelde ze wat kleren voor hem in die ze door een conciërge liet overhandigen. Hoewel ze verder nooit met elkaar hadden gesproken, deed Movahedi haar later via zijn moeder een huwelijksaanzoek. „Mijn zoon was jarenlang helemaal gek van haar. Hij sprak over niemand anders”, vertelt Aziz Movahedi, Majids vader. Maar Ameneh Bahrami beantwoordde zijn gevoelens niet. „Ik vertelde zijn moeder vriendelijk dat ik geen interesse had.” Movahedi ontpopte zich als stalker. Maandenlang wachtte hij haar op bij haar werk. Soms hield hij haar staande en dreigde met zelfmoord. „Het liep volledig uit de hand. Het was duidelijk dat ik met een zeer onstabiel persoon te maken had”, zegt Bahrami.

Volgens Asieh Ameni, een Iraanse journaliste gespecialiseerd in mensenrechten, neemt sociaal geweld tegen vrouwen steeds meer toe in Iran. „Ik wijt dat aan de onderdrukte seksualiteit hier. Niets mag, dus als sommige jongemannen eindelijk een mogelijkheid tot een relatie zien, worden ze volledig obsessief.”

De politie zei dat er eerst een misdaad moest worden gepleegd voordat ze iets kon doen. Bahrami besloot zelf initiatief te nemen. Op 31 oktober 2004 benaderde ze Movahedi voor haar kantoor. „Ik vertelde hem een verzonnen verhaal dat ik verloofd was en dat hij geen enkele hoop meer moest hebben. ‘Ga door met je leven’, zei ik tegen hem.” Maar Movahedi had andere plannen. „Ik ga je vermoorden”, riep hij Bahrami na.

Drie dagen later liep Bahrami haar normale route naar huis door een van Teherans stadsparken. Iemand tikte op haar schouder en toenze zich verschrikt omdraaide werd er een bijtende vloeistof in haar gezicht gegooid.

„Het voelde alsof mijn hoofd in een emmer met heet water was gestopt”, zegt ze. „Ik bukte voorover om het zwavelzuur van mijn gezicht te laten druipen, maar ik viel op de grond, gillend om hulp.”

„Wat was mijn zonde? Dat ik zelf wilde kiezen met wie ik zou trouwen?”, zegt Bahrami. Haar jongere zus en een vriendin luisteren ademloos.

Movahedi gaf zichzelf twee weken later aan en werd in tijdelijke hechtenis genomen.

Iraanse artsen konden haar ogen niet redden en stuurden Bahrami naar Barcelona waar specialisten haar wellicht konden helpen. De Iraanse regering, op dat moment geleid door de hervormingsgezinde president Mohammad Khatami, stond garant voor de torenhoge kosten.

De artsen in het Spaanse oogziekenhuis waren onder de indruk van Bahrami. „Ze was een geweldige patient. Zo dapper. Ze kwam alleen naar een ander land, zonder de taal te spreken, met één doel voor ogen: weer te kunnen zien”, zegt Ramon Méden, een ooglid-chirurg. Dat lukte uiteindelijk niet.

In augustus 2005 volgde Mahmoud Ahmadinejad Khatami op als president en niet veel later werden de betalingen voor Bahrami’s levensonderhoud en operaties gestaakt.

Volgens Mehdi Kalhor, Ahmadinejads media-adviseur, werd de overheidssteun aan Bahrami gestopt omdat deze helemaal niet gegeven had moeten worden. „Heeft meneer Khatami soms het zwavelzuur in haar gezicht gegooid? Nee. Dus hij had haar niet met het geld van het volk moeten betalen”, zegt Kalhor.

Na elf maanden werd Bahrami uit haar appartement gezet. Een Spaanse welzijnsorganisatie bracht haar onder in een tehuis voor daklozen. „Na een paar dagen begreep ik dat ik was omringd door drugsgebruikers, dronkaards en prostituees.”

Terug in Teheran veranderde Bahrami in een activiste met een bizarre missie. Ze vroeg de rechtbank om ‘gisas’, een onderdeel van de islamitische wetgeving dat slachtoffers het recht geeft om daders hun eigen misdaden te laten ondergaan. In de meeste gevallen laten rechters dit niet toe en dwingen ze veroordeelden tot het betalen van bloedgeld om dit gedeelte van hun straf af te kopen.

Het hoofd van de Iraanse rechtsprekende macht, Mahmoud Hashemi Shahroudi, ondernam verscheidene pogingen om Bahrami op andere gedachten te brengen, maar stemde uiteindelijk in met haar verzoek om de straf als afschrikwekkend voorbeeld te laten dienen.

Tijdens de rechtszaak toonde Movahedi geen enkele spijt over zijn daad. „Als mijn ogen worden verwijderd, dan moeten de hare er ook uit”, zei hij. „Ik heb niets verkeerds gedaan.”

Hij werd veroordeeld tot vijf druppels zwavelzuur in ieder oog. Zijn vader zegt dat het hem vreselijk spijt wat er is gebeurd. „Als Ameneh echt blind is, dient het vonnis te worden uitgevoerd.”

De Spaanse dokter Méden was geschokt toen hij hoorde dat zijn voormalige patiënt nu de ogen van haar aanvaller wilde vernietigen. „Maar als ze mijn dochter was geweest met wie dit was gebeurd, zou ik niet weten waartoe ik in staat was.”

Journaliste Amini is tegen de straf. „Dit soort geweld wordt niet opgelost met nog meer geweld”, zegt ze.

Bahrami zegt dat ze lang en hard heeft moeten vechten om gerechtigheid te krijgen. „Op een leeftijd waarop ik eigenlijk een bruidsjurk zou moeten aantrekken, vraag ik om de ogen van iemand met zwavelzuur in te druppelen. Ik doe dit omdat ik wil dat geen enkele andere vrouw hoeft mee te maken wat ik heb meegemaakt.”

Gepubliceerd in:
Buitenland
Internationaal
Nieuwsbrief
Nieuwsbrief