Obama beveelt sluiting Guantánamo Bay
Washington, 22 jan. Barack Obama heeft vandaag het bevel ondertekend tot de sluiting binnen een jaar van Guantánamo Bay, het omstreden gevangenenkamp voor terreurverdachten op Cuba. Zijn besluit betekent een drastische ommezwaai van het Amerikaanse beleid.
De sluiting van het kamp was een van de belangrijkste beloftes van Obama tijdens zijn verkiezingscampagne. Guantánamo Bay is een erfenis van Obama's voorganger George Bush. Die liet het kamp in het kader van de ‘oorlog tegen terreur’ op een Amerikaanse basis verrijzen. De verdachten werden onder meer tot vijandelijke strijder bestempeld, waardoor zij buiten wetgeving voor krijgsgevangenen vielen.
Om het aanzien van zijn land te herstellen, wil Obama het gevangenenkamp op de marinebasis aan de Cubaanse Baai van Guantánamo binnen een jaar gesloten hebben. Het is onmogelijk het detentiecentrum direct te sluiten, al is het maar doordat terreurverdachten vaak niet terug kunnen naar hun thuisland.
Obama voegde dinsdag, op de dag van zijn inauguratie, meteen de daad bij het woord. Enkele uren na de plechtigheid gaf hij de aanklagers van het militaire tribunaal op Guantánamo Bay waar terreurverdachten berecht zouden worden, opdracht de rechters te vragen lopende zaken tegen 21 gevangenen voor drie maanden te bevriezen. Deze periode geeft zijn regering de tijd om te bepalen hoe het systeem het beste ontmanteld kan worden.
De Verenigde Staten hielden ooit meer dan zevenhonderd ‘vijandelijke strijders’ vast in het gevangenenkamp, dat werd opgericht na de terreuraanslagen van 11 september 2001 in New York en Washington. Op dit moment zitten nog ongeveer 250 mensen gevangen, van wie er zo'n 60 op vrije voeten mogen komen. De rest zou door gewone rechters in de VS zelf berecht moeten worden.
Obama heeft ook een einde gemaakt aan „ruwe” ondervragingsmethodes door Amerikaanse instanties. Hij ondertekende een decreet dat dergelijke technieken bij de ondervraging van terreurverdachten verbiedt.
Obama wil dat ondervragers voortaan internationale verdragen naleven. Hij had eerder al gezegd dat onder zijn regering niet zal worden gefolterd. Hij noemde bijvoorbeeld waterboarding (gesimuleerd verdrinken) een vorm van marteling. Agenten van de geheime dienst CIA gebruikten waterboarding in 2003 bij terreurverdachten in het gevangenenkamp Guantánamo Bay.
De regering-Bush keurde waterboarding goed in de zogeheten oorlog tegen terreur. Bush beschouwde waterboarding niet als een vorm van marteling, maar als een hardhandige ondervraging.
Obama heeft vandaag ook de sluiting bevolen van alle buitenlandse gevangenenkampen van de Amerikaanse geheime dienst CIA. De kampen voor terreurverdachten moeten zo snel mogelijk dicht, verklaarde een hooggeplaatse regeringsfunctionaris na de ondertekening van het decreet.
De Europese Commissie uitte 1,5 jaar geleden nog haar grote bezorgheid over de geheime detentiecentra, die ook in Oost-Europa zouden voorkomen. In een rapport van de Raad van Europa was sprake van kampen in Roemenië en Polen.