Aanslag rijt oude wond open

De aanslag van zaterdag was de zwaarste op Britse troepen in Noord-Ierland sinds 1997. Het geweld vormt een krachtproef voor het nog altijd breekbare vredesproces.

Londen, 9 maart. De pizza’s die militairen van de Britse legerbasis Massereene in Noord-Ierland hadden besteld, werden zaterdagavond duur betaald. Toen militairen de pizza’s bij de poort in ontvangst wilden nemen van een paar jonge koeriers, werd vanuit een auto het vuur op hen geopend.

Twee jonge militairen, die op het punt stonden te worden uitgezonden naar Afghanistan, vielen gewond op de grond en werden volgens de Britse media vervolgens in koelen bloede doodgeschoten door de aanvallers. Vier anderen, onder wie de twee pizzakoeriers, raakten ernstig gewond. De daders wisten te ontkomen.

Het was de zwaarste aanslag op Britse troepen in Noord-Ierland sinds 1997. Bezorgd vragen de Noord-Ieren zich nu af of dit het begin is van een nieuwe terreurgolf of slechts een laatste echo van de gewelddadige ‘Troubles’, waarbij sinds eind jaren zestig zo’n 3.600 mensen werden gedood.

De aanslag is gisteren opgeëist door de zogeheten ‘Real IRA’, een radicale afsplitsing van het Ierse Republikeinse Leger (IRA), die nog altijd aansluiting bij de Ierland nastreeft. De Real IRA weigert zich neer te leggen bij de machtsdeling tussen republikeins gezinde katholieken en pro-Britse protestanten. Na jarenlange onderhandelingen werden de aartsvijanden van weleer, Sinn Féin van Gerry Adams en de Democratische Unionistische Partij (DUP) van dominee Ian Paisley, het twee jaar geleden eens om gezamenlijk in een regionale regering te stappen.

Zowel de Britse regering als de leiders van de regionale coalitie reageerden geschokt op het nieuwe geweld. Premier Gordon Brown noemde de aanslag „kwaadaardig en laf”. Hij verzekerde dat de daders voor de rechter worden gesleept. „Geen enkele moordenaar zal in staat zijn een vredesproces te laten ontsporen, dat de steun heeft van de overgrote meerderheid van de Noord-Ierse bevolking.” Sinn Féin-leider Gerry Adams, wiens partij altijd de politieke arm vormde van de IRA, hekelde de daders van de aanslag. „Hun opzet is de Britse militairen terug op straat te brengen. Ze willen de vooruitgang van de laatste tijd ongedaan maken en Ierland wederom in een conflict storten.”

Geheel onverwacht kwam de nieuwe geweldsuitbarsting niet. Vorige week nog waarschuwde politiecommissaris Hugh Orde dat Noord-Ierland werd geconfronteerd met het ergste geweldsniveau in zeven jaar. De dreiging gaat volgens hem vooral uit van groepjes dissidente voormalige IRA-leden, die hij omschreef als „extreem gevaarlijke mensen”. De IRA heeft zich de afgelopen jaren laten ontwapenen. Onafhankelijke waarnemers hebben dit bij herhaling bevestigd. Hetzelfde kan echter niet worden gezegd van afsplitsingen van de IRA, in het bijzonder de Real IRA die ook verantwoordelijk wordt gehouden voor de laatste grote aanslag op burgers in de plaats Omagh in augustus 1998. Daarbij kwamen 29 mensen om het leven.

De Real IRA zou zich het afgelopen jaar hebben herbewapend. Volgens Orde werken de Real IRA en andere groepjes dissidenten de laatste tijd bovendien intensief samen. Dat mondde uit in beschietingen van politieagenten. Ook werd vorige maand een autobom van 140 kilo onschadelijk gemaakt, die was bestemd voor een legerbasis. Veel dissidente groepjes zijn betrokken bij drugshandel en smokkelnetwerken. Hun politieke en criminele activiteiten zijn dikwijls moeilijk van elkaar te scheiden.

Vanwege de toegenomen dreiging besloten de Britse autoriteiten om elitetroepen, gespecialiseerd in verkenningswerk, naar Noord-Ierland te sturen om te helpen bij de bestrijding van de overgebleven extremisten. Dit besluit wekte de verontwaardiging van Sinn Féin en van de SDLP, een meer gematigde republikeins gezinde partij, die eveneens deel uitmaakt van de regionale regeringscoalitie.

Het geweld en de komst van elitetroepen vormen een krachtproef voor het nog altijd breekbare vredesproces. De oude wonden zijn nog lang niet geheeld. In steden als Belfast en Londonderry staan nog altijd hoge muren, die katholieken en protestanten van elkaar scheiden. Het wantrouwen aan beide zijden blijft diep.

De regio heeft de laatste jaren in economisch opzicht echter duidelijk vooruitgang geboekt. Nieuwe bedrijven hebben zich er gevestigd en er is enig toerisme op gang gekomen. De recessie dreigt deze opbloei al te verstoren. Het laatste waaraan de Noord-Ierse economie op dit moment behoefte heeft, is nieuw geweld.

De Noord-Ierse politie, aan katholieke zijde vanouds gezien als een instrument van Britse onderdrukkers, probeert het vertrouwen te winnen van alle bevolkingsgroepen. Daartoe organiseerde ze onlangs enkele openbare debatten. Op zo’n treffen in Londonderry werd de politie geconfronteerd met nabestaanden van doodgeschoten katholieke betogers, die eindelijk een fatsoenlijk gerechtelijk onderzoek eisten. Maar zelfs zij erkenden dat Noord-Ierland niet in het verleden kan blijven leven. Op de een of andere wijze moet het vooruit.