Georgië klaar voor massale demonstratie

De oppositie in Georgië eist vandaag het vertrek van president Saakasjvili. „Hij heeft ons in een politieke en economische crisis gestort.”

Tbilisi, 9 april. „Ze zeggen dat er tanks aan de rand van de stad staan om de toegangswegen te blokkeren”, zegt de werkloze bakker Asjot Davitjan. „Ze zeggen dat er vanaf woensdagavond geen treinen rijden naar Tbilisi. Niemand kan hierheen, het is een schande”, mompelt bewaker Dato Sjengalia. „Ze zeggen dat de president zich in zijn paleis heeft verschanst”, zegt boekhandelaar Zoerab.

De geruchtenmolen draait op volle toeren, enkele dagen voordat de verenigde Georgische oppositie met een massale protestactie het vertrek van president Saakasjvili wil afdwingen. Het heeft veel te maken met de datum zelf. „Negen april is een dag van nationale rouw”, zegt serveerster Diana Veller. „In 1989 kwamen bij een anti-Sovjetdemonstratie 19 mensen om. Ter herdenking daarvan heeft iedereen een vrije dag en daarom worden er zoveel betogers verwacht.”

Spanningen

De spanningen tussen beide kampen in de Georgische politiek zijn de afgelopen weken dramatisch opgelopen. Eind maart werden tien activisten van Democratische Beweging Verenigd Georgië, de partij van ex-parlementsvoorzitter Nino Boerdzjanadze, gearresteerd op verdenking van illegale wapenaankoop. Geïnsinueerd werd dat met die wapens een opstand zou worden voorbereid. Een paar dagen later toonde de Georgische staatstelevisie foto’s van een ontmoeting tussen een Russische en een Georgische ex-minister. Meteen werd geïmpliceerd dat Rusland zich met Georgië bemoeit en samen met de oppositie een staatsgreep voorbereidde.

De angst voor escalatie is zo groot dat de verenigde ngo’s in Georgië en twee maatschappelijke groeperingen het leger, de politie en veiligheidsdiensten hebben opgeroepen geen geweld tegen betogers te gebruiken.

In het Tbilisi Marriott Hotel, tegenover het parlement, zijn de oppositiepartijen dinsdagmiddag bijeen voor de zoveelste ontmoeting met westerse diplomaten, die hen tot kalmte proberen te manen. „De oppositiepartijen zijn bezig om mensen van buiten de stad naar binnen te halen”, zegt een westerse diplomaat. „Ze verwachten tussen de honderd- en honderdvijftigduizend mensen.”

Nino Boerdzjanadze, de prima donna van de oppositie, maakt duidelijk dat de oppositiepartijen vreedzaam het vertrek willen afdwingen van een leider die „op alle mogelijke manieren misbruik van de macht heeft gemaakt en tegen de wil van zijn volk een oorlog is begonnen die honderden slachtoffers heeft gemaakt in het leger en onder onze medeburgers in Tschinvali.”

Levan Gatsjetsjiladze, de uitdager van Saakasjvili in de presidentsverkiezingen van vorig jaar, beweert dat de president zijn land in een grote politieke en economische crisis heeft gestort. „Saakasjvili heeft geen enkele machtsbasis meer”, zegt hij. Kacha Koekava, de jonge leider van de Conservatieve Partij, beaamt dat. „In Tbilisi steunt 80 procent van de bevolking de oppositie”, zegt hij. „Op het platteland is die steun minder, want daar is iedereen voor zijn informatievoorziening afhankelijk van de staatstelevisie. Maar donderdag komt een groot deel naar Tbilisi.”

'Saakasjvili moet aftreden'

Koekava zegt dat de betogingen doorgaan totdat Saakasjvili is afgetreden. „We blijven voor het parlement staan totdat hij is opgestapt”, zegt hij. „Voor provocaties door de regering ben ik niet bang, want die keren zich uiteindelijk tegen Saakasjvili zelf, wat ook gebeurde toen in november 2007 onze demonstraties met geweld uiteen werden geslagen. In 2007 maakten we de fout om alleen in Tbilisi de straat op te gaan. Daarom wordt er nu ook in andere grote steden gedemonstreerd.”

„De mensen gaan niet de straat op om ons te steunen, maar om hun onvrede te uiten en eerlijke presidentsverkiezingen te eisen”, zegt Salomé Zoerabisjvili, voormalig minister van Buitenlandse Zaken en nu leidster van de partij De Weg van Georgië. „De oppositie verenigt zich nu om het land van de ondergang te redden door Saakasjvili tot aftreden te dwingen. Na zijn vertrek gaan we weer gewoon onze eigen gang.”

Wat er met Saakasjvili moet gebeuren na zijn aftreden is volgens Zoerabisjvili duidelijk. „Zoals in ons manifest staat, krijgt hij garanties voor zijn veiligheid”, zegt ze. „Maar als blijkt dat hij de wet heeft overtreden, dan moet hij daarvoor terechtstaan. En voor ons is duidelijk dat hij misdaden op zijn geweten heeft.”

Op de Roestaveli-boulevard lijkt voorlopig niemand zich druk te maken over wat er gaat komen. Het is er drukker dan gebruikelijk. „Wat wil je, in dit land heeft 80 procent van de bevolking geen baan”, merkt bakker Davitjan cynisch op. „En trouwens, ze zeggen dat betogers in Moldavië vanmiddag het parlement hebben bestormd. Saakasjvili zou wel eens heel zenuwachtig kunnen worden van dat vooruitzicht.”

Wie was de eerste president van Georgië? Beantwoordt de vraag van de dag (9 april) onderaan de homepage van nrc.nl