Democratische senator Ted Kennedy (77) overleden
In zijn huis in Hyannis Port, Massachusetts, overleed vannacht senator Edward ‘Ted’ Kennedy (77) aan een hersentumor.
Washington, 26 aug. Ted Kennedy was de patriarch van een van Amerika’s bekendste politieke dynastieën, en een van de langstzittende senatoren van de VS. Edward Moore Kennedy (1932), de Liberal Lion, was de minst getalenteerde van drie rooms-katholieke broers uit New England die vanaf de jaren zestig, het noodlot altijd nabij, een zwaar stempel op de Amerikaanse politiek drukten.
Zijn oudere broer John F. (Jack) Kennedy werd in 1960 op jeugdige leeftijd gekozen tot president. Hij groeide uit tot een wereldwijd bewonderde figuur die drie jaar later in Dallas, Texas, werd vermoord. Zijn broer Robert (Bobby) trof in 1968 hetzelfde lot, toen hij als kandidaat van de linkervleugel streed om de Democratische nominatie voor het presidentschap.
In het competitieve gezin waarin hij opgroeide was Ted het behaagzieke jongste kind. Op school altijd onder de maat. Op Harvard gepakt op tentamenfraude en alleen bezig met American football. Een klungelig type met veel retorisch talent maar weinig charisma. Nadat hij in 1962 een zetel in de Senaat won, smaalden critici dat hij die alleen maar dankte aan zijn achternaam.
Zijn reputatie werd onherstelbaar beschadigd door een auto-ongeluk op een brug in Chappaquiddick, Massachusetts, waarbij in 1969 zijn passagier, een jonge vrouw, om het leven kwam door verdrinking. Kennedy meldde zich pas 24 uur later bij de politie, de aanleiding tot speculaties die hem altijd zouden achtervolgen.
Het imago van zuiper en vrouwenjager zou hij nooit verliezen. Nadat Kennedy in 1982 scheidde van zijn eerste vrouw, legden paparazzi vast dat hij in Frankrijk op een boot seks had met een serveerster. Begin jaren negentig spoorde hij een zoon en een neef in Florida aan om na middernacht jonge vrouwen op te gaan pikken in een nachtcafe. De neef werd daarna berecht wegens verkrachting, waarbij Kennedy werd gedwongen op te treden als getuige.
Ook politiek-tactisch was hij geen grootheid. Na jarenlange speculaties over zijn presidentiele ambities besloot hij het erop te wagen in 1980, een ongebruikelijke keuze: partijgenoot Jimmy Carter bezette op dat moment het Witte Huis.
Het leidde tot een campagne waarin zijn tumultueuze privéleven (en dat van zijn broers) uitvoerig aan de orde kwam. Tegelijk ondermijnde hij met zijn kritiek op de zittende president de kansen van Carter op herverkiezing. De toch al zwakke president werd in 1980 vermorzeld door Ronald Reagan, zodat Kennedy volgens zijn critici een van de wegbereiders was van de conservatieve revolutie die onder Reagan gestalte kreeg.
Daarna nam zijn aanzien in de Senaat toe. Zijn privéleven kwam tot rust nadat hij in 1992 trouwde met een Washingtonse advocaat. Kennedy had een groot gevoel voor de binnenwereld van de politiek, en zijn kennis en ervaring van het stroperige wetgevingsproces in het Congres – er staan ruim driehonderd wetten op zijn naam - maakte hem voor elke president, Democraat of Republikein, een onmisbare gesprekspartner.
Polarisatie
Terwijl de polarisatie de Amerikaanse politiek steeds verder in zijn greep kreeg, was hij mede daarom een van de Congresleden die in staat was met elke president zaken te doen. Zelfs met George W. Bush, door zijn omstreden zege op Al Gore voor Democraten een verafschuwde president, sloot hij een spraakmakende politieke deal. Samen presenteerden zij in 2002 de No Child Left Behind-wet, die moest garanderen dat het onderwijs voor elk kind, arm of rijk, aan een minimumniveau voldoet.
Tegelijk was hij het onbetwiste hoofd van de Kennedy-dynastie. Hij nam het vaderschap op zich van de kinderen van Jack en Bobby, en volgens onbevestigde berichten onderhandelde hij met miljardair Aristoteles Onassis over de condities van zijn huwelijk met Jackie Kennedy, de weduwe van Jack.
Obama
Caroline Kennedy, de oudste dochter van Jack en Jackie, besloot begin vorig jaar in een verrassende manoeuvre de kandidatuur van Barack Obama boven die van Hillary Clinton te steunen. In The New York Times vergeleek ze het charisma van Obama met dat van haar vader: achteraf bleek dat Caroline tot haar daad was gekomen na uitvoerige consultaties met ‘oom-Ted’.
Ted Kennedy zelf sloot zich kort daarna bij zijn nicht aan, waarna het establishment van de Democraten zich vrij voelde zich van de Clintons af te keren. Het accentueerde de rol die hij de laatste decennia in de de Democraten speelde: de wijze oude man naar wie iedereen luistert.
Zijn ongeneeslijke ziekte openbaarde zich al ruim voor de verkiezing van Obama. Het belette hem er niet zijn mensen aan het werk te zetten om Obama vanaf eind vorig jaar te helpen bij het belangrijkste binnenlandse project van de nieuwe president: de hervorming van het zorgstelsel. Als voorzitter van de senaatscommissie van de zorg was Kennedy een van de grote kenners op dit terrein.
Maar toen het er dit jaar om ging spannen was hij te ziek om nog een politieke rol te spelen bij wat hij zag als de vervulling van zijn levenswerk: een verzekering tegen ziektekosten voor elke Amerikaan. Vanaf zijn ziekbed liet hij soms nog wel van zich horen. Zo schreef hij eind juli in Newsweek nog een hartstochtelijk pleidooi voor een hervorming van het ziektekostenstelsel.