Kleurloze Barroso zoekt overal steun en kiest nergens

Met zijn kleurloze visie op Europa riskeert Commissie-voorzitter Barroso niet genoeg steun te krijgen voor een herbenoeming.

Brussel, 4 sept. De politieke toekomst van José Manuel Barroso, de Portugese voorzitter van de Europese Commissie, is onzeker. En dus probeerde hij zichzelf gisteren te overtreffen bij de presentatie van zijn visie voor de komende vijf jaar.

Zevenenveertig pagina’s telt de Nederlandse versie van het document, dat gelijktijdig in vrijwel alle officiële EU-talen beschikbaar kwam. Voorin niet één, maar twee motto’s van Jean Monnet, de Franse mede-oprichter van de EU. „We staan voor een fundamentele keuze”, zei Barroso. „Als we samenwerken dan kunnen we een leidende rol spelen in de wereld. Zo niet dan worden we marginaal.”

Tweede termijn

Grote woorden. Maar zal het genoeg zijn voor Barroso om een tweede termijn te krijgen als voorzitter van de Europese Commissie? Het document is een opsomming van beleid dat al in uitvoering is, in zeer abstracte bewoordingen. Barroso wil „een succesvolle uitweg” zoeken voor de economische crisis. Hij wil dat Europa „leidend” is wat klimaatbeleid betreft.

„Ik heb het diagonaal gelezen”, zegt Europarlementariër Thijs Berman (PvdA) kort na de presentatie. „Maar ik geloof niet dat ik het beter hoef te lezen. Er staat toch niks concreets in.”

En zijn collega Sophie In ’t Veld (D66): „Ik ben verbijsterd. Heeft hij hier een zomer aan gewerkt? Mijn stagiaire had het in een week beter gedaan.”

Conflict

Op de achtergrond sluimert al maanden een conflict tussen de regeringen van EU-landen en het Europees Parlement. De komende weken zou het wel eens tot een echte confrontatie kunnen komen. De regeringen steunen Barroso unaniem. In het Europees Parlement, dat met zijn herbenoeming moet instemmen, is hij alleen zeker van de steun van christen-democraten en conservatieven. En dat is niet genoeg. Barroso zal ook de liberalen of de sociaal-democraten – de fractiegenoten van Berman en In ’t Veld dus – moeten zien te overtuigen.

De belangrijkste kritiek op Barroso is dat hij te vaak luistert naar de regeringleiders, met al hun nationale belangen. En dat hij te weinig doet voor de gemeenschappelijke, Europese zaak. Anders was hij bijvoorbeeld wel eerder in de financiële crisis met voorstellen gekomen voor strenger grensoverschrijdend toezicht op banken.

Persoon

Het gaat dus over de persoon, maar niet alleen daarover. Het gaat ook over de vraag wat de rol is van de Commissie-voorzitter. Moet die vooral doen wat de regeringen willen: niet al te veel haast maken met verdere Europese samenwerking? Of wat veel parlementariërs graag zouden zien: ambitieuze voorstellen doen?

Liberalen en sociaal-democraten hadden Barroso gevraagd zijn ideeën op papier te zetten. Eigenlijk vroegen ze hem om een regeringsverklaring – iets wat nog nooit vertoond was. Een nieuwe stap in de volwassenwording van Europese Unie. Maar een regeringsverklaring kun je het stuk van Barroso niet noemen.

Eurocommissaris voor grondrechten

Barroso zegt niets over de benoeming van een eurocommissaris voor grondrechten en anti-discriminatiebeleid – waar de liberalen hem om hadden gevraagd. Dat zou wel eens lastig kunnen liggen bij de christen-democraten en conservatieven in het Europees Parlement. Daarom schrijft hij alleen: „We kunnen meer doen om de rechten van mensen te promoten en het hen makkelijker maken die rechten te gebruiken.”

Een regeringsverklaring heeft een politieke kleur. Centrum-links of centrum-rechts. Maar Barroso kiest niet, hij zoekt overal steun. Daarmee neemt hij toch een risico. Zijn critici kunnen nu zeggen: zie je wel, we hadden gelijk, deze man durft niks. Berman zegt het al. „Het is voor elk wat wils. De man lijkt wel een autoverkoper.”

Balanceeract

Volgende week gaat Barroso verder met zijn balanceeract, als hij zijn plannen zal toelichten in het Europees Parlement. Eén voor één gaat hij alle fracties af. Waarschijnlijk gebeurt dat grotendeels achter gesloten deuren. Maar parlementariërs zullen na afloop graag bekendmaken wat hij heeft gezegd. Dus hij kan niet aan de liberalen beloven dat hij de oorspronkelijke dienstenrichtlijn van Bolkestein alsnog wil invoeren (zoals die graag willen) zonder de sociaal-democraten tegen zich op te zetten.

De groenen, die op woensdag als laatsten aan de beurt zijn, hebben aangekondigd dat zij hun deuren zullen openzetten voor de media. Dat belooft spektakel: hun fractievoorzitter, oud-studentenleider Daniël Cohn-Bendit uit Frankrijk, liet de afgelopen maanden geen gelegenheid voorbij gaan om aan Barroso-bashing te doen. Hij zal volgende week geen kans laten liggen te wijzen op eventuele tegenstrijdigheden in diens verklaringen.