Geen winnaar bij debat Merkel en Steinmeier
Vele miljoenen Duitsers keken gisteravond naar het ‘grote televisieduel’ tussen de lijsttrekkers van de twee Duitse volkspartijen: Merkel van de CDU en Steinmeier van de SPD. Een overtuigende winnaar was er niet.
Berlijn, 14 sept. Het dreigde even op een duet uit te lopen in plaats van een duel, maar later werd het toch nog een spannend en was er sprake van een heus debat. Saai in het begin, boeiend aan het eind. En zakelijk en inhoudelijk – want zo zijn Angela Merkel en Frank-Walter Steinmeier.
Duitsland was gisteravond aan de buis gekluisterd. Van half negen tot tien uur werd het ‘grote televisieduel’ gehouden tussen de lijsttrekkers van de twee Duitse volkspartijen: Merkel van de christen-democratische CDU en Steinmeier van de sociaal-democratische SPD. Er keken vele miljoenen mensen naar.
De eerste is bondskanselier, de tweede is de vice-kanselier die de baan van de eerste wil hebben. Steinmeier is de uitdager die er in de peilingen tot gisteren niet al te best voorstond en in de aanval moest gaan om te scoren. Op 27 september zijn de landelijke Bondsdagverkiezingen. Dit was het enige tv-treffen tussen beide tegenstanders. Wie dit overtuigend zou winnen, zou een voorsprong kunnen nemen.
Welnu, een overtuigende winnaar was er gisteravond niet. Beide lijsttrekkers bleken aan elkaar gewaagd. Ze begonnen hun optreden met een soort liefdesverklaring: hoe goed ze het hebben gedaan in de regeringscoalitie van CDU/CSU en SPD. Maar zo’n grote coalitie is slecht voor de Duitse democratie, zeiden ze, en daarom willen beide politici iets anders.
Merkel wil met de liberale FDP regeren. Steinmeier liet zijn favoriete keus in het midden. Dat komt omdat zijn partij in de peilingen slecht scoort. Hij heeft vooralsnog weinig te wensen. Hij wil regeren, dat is eigenlijk het enige.
Van politieke hartstocht was tijdens het duel geen sprake. Maar zoiets is noch bij Merkel noch bij Steinmeier te verwachten. In die zin lijken ze op elkaar. Ze zijn degelijk, inhoudelijk sterk, oncharismatisch en een tikje saai. Ze houden er beiden rekening mee dat ze nog vier jaar verder moeten met elkaar. Zo bezien was het gisteren eerder een fluwelen bokspartij dan een rauw straatgevecht.
Beiden waren bijna eender gekleed. Een donker pak, een licht shirt en een rood accent: Merkel een ketting van rode (half-)edelstenen; Steinmeier een rode das. Hoewel beiden even vaak gelachen hebben (twaalf keer), kwam Merkel charmanter over. Steinmeiers mondhoeken waren nog meer naar beneden getrokken dan normaal. Hij oogde als een iezegrim, maar daar staat tegenover dat hij gaandeweg het debat steeds sterker uit de hoek kwam. Merkel wachtte af; Steinmeier viel aan. Om die reden gaat bij de gelijke stand het voordeel naar hem.
Af en toe werd het toch nog spannend. Want natuurlijk kennen CDU en SPD inhoudelijke verschillen. Merkel wil in een nieuwe regeerperiode belastingverlagingen. Steinmeier keurt dat af en wist de bondskanselier in de hoek te drijven. „Dan heeft u negen procent groei nodig, en dat zal niet gebeuren”. Dat kon Merkel alleen maar beamen. Andere principiële meningsverschillen: kernenergie, minimumloon en de inkomens van managers; goed voor stekeligheden en punten pakken in het debat.
De Duitse inzet in Afghanistan bleek voor de twee politici niet echt een onderwerp van discussie. Ze meden het, zoals ze het tot een week geleden hebben gemeden. Toen maakte ook Duitsland z’n handen vuil in Afghanistan – en bleek de Duitse militaire missie als stembusthema wel degelijk te leven. Steinmeier heeft daarna een plan gemaakt voor nadenken over troepenterugtrekking, maar daarover wilde hij in dit tv-debat weinig zeggen. Merkel deed er ook het zwijgen toe.
In hun slotverklaringen, direct gericht tot het electoraat, was Merkel iets beter dan haar uitdager. Dat kwam omdat ze de grote en abstracte onderwerpen liet voor wat ze waren, en Duitsland een land noemde van „families, kinderen, ouders en grootouders”.
Facit: onbeslist met een licht voordeel voor Steinmeier. Hij was beter dan velen hadden verwacht. Diepe indruk heeft het duel niet gemaakt. Het besef dat hier twee mensen stonden die wellicht ook in de komende vier jaar tot elkaar veroordeeld zijn, is bij de meeste kijkers blijven hangen.