Duitsland kiest voor centrum-rechts

Rotterdam, 28 sept. De Duitse kiezers hebben gekozen voor een regering van christen-democraten en liberalen. Dat blijkt uit de voorlopige einduitslag die vannacht is bekendgemaakt door de kiescommissie.

Een duidelijk opgetogen Angela Merkel sprak de juichende CDU-aanhang toe in het Konrad Adenauer-huis in Berlijn en dankte de kiezers omdat ze duidelijk kozen voor een stabiele, nieuwe Bondsregering samen met de FDP. „Maar ik wil benadrukken dat ik de bondskanselier wil zijn van alle Duitsers.” Zij voegde eraan toe dat de CDU samen met haar Beierse zusterpartij CSU nu de enige grote volkspartij van Duitsland is.

Toespraak Merkel:

CDU en CSU komen samen uit op 33,8 procent. Bij de vorige Bondsdagverkiezing in 2005 was dat nog 35,2 procent. De liberale FDP waar CDU/CSU mee wil regeren boekte echter een flinke winst: van 9,8 procent in 2005 naar 14,6 procent.

Daardoor is de door Merkel gewenste zwart-gele coalitie van christen-democraten en liberalen mogelijk geworden. Voor de FDP van partijleider Guido Westerwelle is dit het beste resultaat ooit. Het is voor het eerst sinds 1998 dat de liberalen weer mee een regering kunnen vormen.

De sociaal-democratische SPD leed fors verlies en komt uit op 23 procent.

Meerderheid

Na vier jaar samen een grote coalitie te hebben gevormd met de SPD ging Merkels voorkeur uit naar een samengaan met de liberalen. Zij denkt samen met de FDP een eenduidiger economisch beleid te kunnen voeren. De Union-partijen en de liberalen zijn tegen de invoering van een minimumloon, voor belastingverlaging en tegen een versnelde uitstap uit kernenergie. De SPD heeft bij deze thema’s net tegenovergestelde standpunten.

FDP-leider Guido Westerwelle uitte vorige maand in NRC Handelsblad felle kritiek op de Duitse ‘grote’ coalitie. „Die coalitie was vooral groot in belastingen verhogen.” Lees het interview hier.

Guido Westerwelle zei dat de FDP klaar is om mee te regeren. „In tijden van crisis hebben de Duitsers gekozen voor zekerheid. Wij zijn bereid om onze verantwoordelijkheid te nemen. Wij zijn bereid om mee te regeren,” aldus de liberaal, die mogelijk vice-kanselier en minister van Buitenlandse Zaken wordt. Verwacht wordt dat christen-democraten en liberalen vandaag al samen gaan komen om een nieuwe Bondsregering te vormen.

Toespraak Westerwelle:

SPD

De sociaal-democratische SPD van vice-kanselier Frank-Walter Steinmeier behaalde 23 procent, een daling met 11,2 procentpunt en meteen het slechtste resultaat bij landelijke verkiezingen ooit.

Steinmeier deed alles om niet saai over te komen, maar net als Merkel mist hij charisma. Een jaar geleden werd hij, enigszins tegen z’n zin, gekozen tot lijsttrekker, schreef correspondent Joost van der Vaart deze maand in een portret.
Lees het portret hier.

Het vorige dieptepunt bij Bondsdagverkiezingen was 28,8 procent in 1953. Bij de Europese verkiezingen eerder dit jaar behaalde de SPD eveneens iets meer dan 22 procent, verwacht werd dat dit bij Bondsdagverkiezingen hoger zou zijn.

„Dit is een bittere nederlaag en een bittere dag voor de sociaal-democratie in Duitsland,” erkende Steinmeier zijn nederlaag op het hoofdkwartier van de SPD in Berlijn. Partijleider Franz Müntefering voegde eraan toe dat de SPD nu sowieso voor de oppositie kiest. Steinmeier zei dat hij geen ontslag neemt en vast van plan is om felle oppositie te voeren tegen de conservatieve regering.

Toespraak Steinmeier:

Andere partijen

De uiterst linkse partij Die Linke behaalde 11,9 procent (+3,2 procentpunt) en blijft de Groenen voor, die 2 procentpunt stegen tot 10,1 procent. Voor beide partijen links van de SPD is dit hun beste resultaat ooit, maar door het forse verlies van de sociaal-democraten kan dat een zwart-gele coalitie niet voorkomen. Daarover toonde Jürgen Trittin van de Groenen zich zeer ontgoocheld. „Ik ben blij met het resultaat van onze partij, maar dat kan de catastrofe van de SPD niet voorkomen.”

Volgens partijleider Lothar Bisky van Die Linke hebben de sociaal-democraten de nederlaag vooral aan zichzelf te wijten, door te ver mee te gaan in een neo-liberaal beleid. „Wij zullen de sociale macht in de Bondsdag moeten herstellen,” aldus Bisky bij de ZDF.

Andere partijen behaalden de kiesdrempel van vijf procent niet. De nieuwe Piratenpartij behaalde 2 procent. Ook extreem-rechts komt niet in de Bondsdag.

Opkomst

Gisteravond werd bekend gemaakt dat de opkomst rond de 72 procent zou liggen. Het vorige dieptepunt dateert van 2005, toen 77,7 procent van de ruim 62 miljoen stemgerechtigde Duitsers kwam opdagen. Veel kiezers zouden mede door het mooie weer niet naar de stembus zijn gegaan. De lage opkomst heeft volgens analisten ook meegespeeld in het slechte resultaat van de sociaal-democraten.