'Belgische premier wordt president EU'
Brussel, 3 nov. Belgische media weten het vandaag zeker. Niet Tony Blair, niet Jan Peter Balkenende, maar de Belgische premier Herman Van Rompuy is topfavoriet om de eerste president van de Europese Unie te worden.
Van Rompuy zou benaderd zijn door de Franse president Nicolas Sarkozy en de Duitse bondskanselier Angela Merkel.
De Vlaamse christen-democraat Herman Van Rompuy (62), die vorig jaar als enige nog in staat leek een Belgische regering te leiden na een opeenstapeling van politieke crises, ontkende steeds interesse te hebben in de baan. Maar volgens de Vlaamse krant De Morgen maakte hij er vorige week al grappen over tijdens een ministerraad. „Als je het niet vraagt en je bent een grijze muis, dan maak je kans”, zou hij hebben gezegd. „Misschien maak ik dus wel een kans, want de president mag vooral geen schaduw werpen over Sarkozy of Merkel.”
Nu rouleert het voorzitterschap van de Unie nog om het half jaar tussen
de 27 lidstaten. De regeringsleider van het land dat hiervoor aan de beurt
is kan zich voorzitter van de Europese Unie noemen.
In de nieuwe opzet krijgt de Europese Raad, het besluitvormend orgaan van de
regeringsleiders, een aparte vaste voorzitter. Deze wordt met meerderheid
van stemmen door de regeringsleiders gekozen voor een periode van 2,5 jaar.
De termijn kan nog één keer verlengd worden.
Volgens het nieuwe verdrag is het de taak van de voorzitter de werkzaamheden
van de raad voor te bereiden en te coördineren. Daarnaast
vertegenwoordigt hij de EU in het buitenland. Hij moet hierbij samenwerken
met de hoge vertegenwoordiger voor het buitenlands beleid, een eveneens
nieuwe functie die een gevolg is van het verdrag.
Internationale media noemden zijn naam al langer. Maar ook in België ging de aandacht vooral naar andere kandidaten. Tot gisterenmiddag. Het Franse persbureau AFP citeerde een anonieme diplomaat die zei: „Er is een consensus rond zijn naam.” EU-diplomaten in Brussel denken ook dat Van Rompuy in de race is.
Het kan nu snel gaan, zeggen diplomaten ook. Vanmorgen wees het Grondwettelijk Hof in Tsjechië een klacht tegen het Verdrag van Lissabon af. Daarmee lijkt het verdrag, dat voorziet in twee nieuwe topfuncties, snel in werking te kunnen treden. Mogelijk volgende week al zullen EU-leiders opnieuw bij elkaar komen.
De vraag is wat de Britten zullen denken van een president uit een land dat altijd pleit voor meer Europese samenwerking. De voormalige Belgische premier Guy Verhofstadt mocht in 2004 geen voorzitter worden van de Europese Commissie omdat hij ‘te federalistisch’ was. Maar de Britten kunnen deze keer worden afgekocht. Als EU-minister van Buitenlandse Zaken, de andere nieuwe topfunctie, worden twee Britse politici genoemd: minister van Buitenlandse Zaken David Miliband en Europees Commissaris Catherine Ashton (Handel), beiden sociaal-democraten. In dat scenario past een christen-democraat uit een klein land als president.
Herman Van Rompuy werd eind vorig jaar premier van België na de zoveelste politieke crisis in zijn land. Ook toen hield hij tot het laatste moment vol dat hij niet geïnteresseerd was. „Wie België bij elkaar kan houden, maakt indruk in Europa”, klinkt het nu in zijn land.
Samen de haven binnen
Het trio is thuis
Bovenstaande is de nieuwste van de haiku's die Van Rompuy geregeld op zijn
website plaatst.
Maar de voornaamste verdienste van Van Rompuy, als het gaat om presidentschap van de EU, zou wel eens kunnen zijn dat hij nauwelijks een Europees profiel heeft. Van Rompuy zou eerder een voorzitter dan een president zijn. Hij is nog geen jaar aanwezig in het gezelschap van regeringsleiders, te kort om met iemand ruzie te kunnen hebben gemaakt. En hij stelde zich tot nu toe bescheiden op. Van Rompuy zou zich wel eens hebben laten ontvallen dat hij te verlegen is om Merkel aan te spreken met ‘Angela’.
Anderen die genoemd worden voor de baan – Blair, Balkenende, de Luxemburgse premier Jean-Claude Juncker – lopen veel langer mee en hebben wél eens irritatie gewekt. Tegen Balkenende kan bijvoorbeeld worden ingebracht dat hij de Irak-oorlog steunde en dat hij zijn bevolking niet kon overtuigen van het nut van de Europese Grondwet.
Maar kan België Van Rompuy wel missen? Franstaligen maken zich al zorgen. De meest voor de hand liggende opvolger als premier zou Yves Leterme zijn, zijn voorganger die zich weinig geliefd maakte in het zuiden van het land. Leterme keerde onlangs terug in de regering, als minister van Buitenlandse Zaken. Volgens De Morgen maakte Van Rompuy ook daar al een grap over, door te zeggen dat „Yves mij 200 procent steunt”.