Van Rompuy wordt eerste president Europa

Brussel, 20 nov. Herman van Rompuy, gisteravond benoemd tot de eerste president van Europa, vindt dat de EU zich moet blijven uitbreiden. Dat zei de Belgische premier gisteravond op zijn eerste persconferentie nadat zijn EU-collega's hem hadden aangewezen als vaste voorzitter van de EU. Hij zei ook dat de EU een 'belangrijke rol' in de wereld moet spelen.

Naast Van Rompuy werd de Britse eurocommissaris Catherine Ashton benoemd tot Hoge Vertegenwoordiger voor het buitenlands beleid van de EU, een soort EU-minister van Buitenlandse Zaken.

Aankomst regeringsleiders

Van Rompuy en Ashton kregen van ambtenaren applaus, ze kregen ook bloemen. „Het was onmogelijk om een betere keuze te maken", zei de voorzitter van de Europese Commissie, de Portugees José Manuel Barroso. „Op deze manier toont de EU ook zijn dankbaarheid aan het werk van België. We zijn hier in Brussel." Ook Van Rompuy zelf noemde de benoeming een teken van erkenning voor zijn land. Hij zei: „Er was veel debat over het profiel van de president. Maar er is er maar één: van dialoog, van de eenheid en van de actie."

Van Rompuy zei ook dat hij geen enkel initiatief had genomen om president te worden. „Ik heb niet gesolliciteerd." Over hem werd gezegd dat hij steun kreeg van machtige EU-landen als Frankrijk en Duitsland omdat hij zich eerder fel uitsprak tegen toetreding van Turkije tot de EU. Vanavond zei Rompuy dat hij vóór uitbreiding van de EU was als landen aan de toetredingscriteria voldoen.

Correspondent Jeroen van der Kris over de nieuwe kopstukken van Europa:

Tijdens een diner van EU-leiders stelde Zweden, nu voorzitter van de EU, Van Rompuy voor als vaste EU-voorzitter. De Britten, die lang volhielden dat hun oud-premier Tony Blair de nieuwe baan moest krijgen, gaven net voor het diner hun verzet tegen Van Rompuy op. Ze gingen ermee akkoord dat hun eurocommissaris voor handel, Ashton, de andere belangrijke baan kreeg die vanavond verdeeld werd: Hoge Vertegenwoordiger voor het buitenlands beleid van de EU. Die baan bestaat al, maar Ashton zal meer bevoegdheden krijgen dan de huidige Hoge Vertegenwoordiger (de Spanjaard Javier Solana) en ze krijgt een eigen diplomatieke dienst.

Nieuw gezicht

Herman Van Rompuy (getrouwd, vier kinderen) is nog geen jaar lid van de Europese Raad, de club van regeringsleiders. De Vlaamse christen-democraat werd eind vorig jaar onverwacht premier van België, nadat zijn voorganger moest Yves Leterme moest aftreden in verband met een schandaal rond de overname van de bank Fortis door het Franse BNP Paribas. Als minister van Begroting maakte Van Rompuy eind vorige eeuw België klaar voor de euro. Voor zover bekend heeft hij geen uitgesproken ideeën over Europa. Alleen over Turkije zei hij in 2004 in de Belgische Kamer „dat de universele waarden die gelden in Europa, en die ook in de christelijke leer fundamenteel zijn, zullen verwateren door de toetreding van een groot islamitisch land als Turkije”. Als premier bracht Herman Van Rompuy het afgelopen jaar rust in België , nadat het land de langste politieke crisis uit zijn geschiedenis had meegemaakt.

Ashton is econoom, ze heeft twee eigen kinderen en drie stiefkinderen. Ervaring in buitenlands beleid had ze nauwelijks, totdat ze vorig jaar Peter Mandelson opvolgde als eurocommissaris voor buitenlandse handel. Ze moest wantrouwen in het Europees Parlement overwinnen - haar voorganger was daar niet populair. Ze had allerlei bestuurlijke functies in de Labour-partij, ze leidde campagnes, en ze kreeg het als Labour-leider in het Hogerhuis voor elkaar dat het nieuwe Europese verdrag (Verdrag van Lissabon) werd aanvaard. In Brussel zei ze vanavond: „Beoordeel mij op wat ik doe, en jullie zullen trots zijn." En: „Ben ik een ego op twee benen? Nee."

De afgelopen dagen was er in Brussel een campagne op gang gekomen om in elk geval ook een vrouw te benoemen.

Diplomatiek redacteur Mark Kranenburg over de positie van premier Balkenende na de benoeming van Van Rompuy: