Extremistische leider Terre’Blanche vermoord

Kaapstad, 4 april. Eugene Terre’Blanche, de leider van de rechtsextremistische Afrikaner Weerstandsbeweging, is gisteren op zijn boerderij in het Zuid-Afrikaanse Ventersdorp vermoord.

Twee van zijn landarbeiders, die volgens de politie zeggen dat ze nog loon tegoed hadden, zijn gearresteerd en moeten dinsdag voorkomen. Bij het zwaar verminkte lichaam zijn pijpen, stokken en kapmessen gevonden. Terre’Blanche werd 69 jaar.

President Zuma heeft opgeroepen tot kalmte na “deze vreselijke daad”. Oppositiepartijen wijten de moord aan recent toegenomen raciale spanningen. Zij verwijzen naar een hoogoplopende discussie over het Zulu-strijdlied “Dood de boer”, dat voorzitter Julius Malema van de jeugdliga van regeringspartij ANC sinds enige weken op publieke bijeenkomsten inzet. Na klachten van organisaties van blanke Zuid-Afrikanen heeft een rechter in Johannesburg het lied vorige week verboden omdat het tot racistisch geweld zou oproepen. Maar het ANC vecht dat besluit aan.

„De lafaards zijn bang/ Schiet, schiet/ Schiet, schiet/ Schiet op de boer.” Veel meer tekst kent het lied ‘Dood de boer’ niet. Maar de Zulu-klassieker uit de anti-apartheidsstrijd heeft zestien jaar na het eind van de apartheid Zuid-Afrika tot op het bot verdeeld. Lees hier een bericht over de juridische strijd over het lied.

De Afrikaner Weerstandsbeweging (AWB), opgericht in 1972, voerde in de jaren tachtig campagne voor een onafhankelijke staat voor blanke Zuid-Afrikanen. Terre’Blanche, die bij die acties meestal op een glimmend zwart paard verscheen, dreigde het apartheidsregime met oorlog als het zou toegeven aan de wensen van de zwarte meerderheid in het land. De aanvankelijk geheime organisatie was nooit een grote machtsfactor, maar domineerde rondom de eerste vrije verkiezingen in 1994 lang het nieuws met racistische uitspraken en Afrikaner-folklore.

De acties van de AWB werden gewelddadiger toen president De Klerk in 1990 onderhandelingen begon met Nelson Mandela’s ANC. Een pantserwagen van de AWB reed in 1993 in Johannesburg naar binnen in het gebouw waar de onderhandelingen plaatshadden. Voor de Waarheids- en Verzoeningscommissie erkende Terre’Blanche in 1998 “politieke en morele verantwoordelijkheid” voor een serie bomaanslagen in die tijd waarbij 21 mensen om het leven kwamen.

In 2001 werd Terre’Blanche veroordeeld voor poging tot moord op een landarbeider en het aanvallen van een medewerkers van een benzinestation. In 2004, na zijn celstraf, keerde hij terug als born again christen. Hij bleef zijn ideaal van een blanke staat echter trouw. Vorig jaar zei hij de Verenigde Naties te willen verzoeken een republiek voor blanke Afrikaners in te stellen. Hij had nog enkele honderden volgelingen.

Sinds 1994 zijn in Zuid-Afrika volgens blanke belangenorganisaties ongeveer 3.000 boeren vermoord. De meeste moorden hebben geen politieke motief. De verdachten van de moord op Terre’Blanche zijn 21 en 15 jaar oud.

In 2005 bezocht NRC-correspondent Bram Vermeulen een bijeenkomst van Terre'Blanche in Pretoria, nadat de leider een gevangenisstraf had uitgezeten. ,,Terre'Blanche is terug'', schreef Vermeulen toen. ,,Het zoemt de hele dag al door Pretoria. Aan de voet van het standbeeld van Paul Kruger, president van de laatste Boerenrepubliek, hebben zich honderden `regte Afrikaners' verzameld. Ze hebben vlaggen meegenomen: rode met swastika's, en oranje blanje bleu. Er staat zelfs een ossenwagen als herinnering aan de tijd dat `die volk' de toekomst vol vertrouwen tegemoet zag.'' Lees hier de hele reportage.