Verkiezingen Soedan gaan om referendum

In Soedan worden van zondag tot en met donderdag voor het eerst in een kwart eeuw verkiezingen gehouden die min of meer vrij zijn en waaraan meer partijen deelnemen. Aan eerdere verkiezingen nam alleen de regerende Nationale Congrespartij (NCP) van president Omar Hassan al-Bashir deel.

Verkiezingen onderdeel vredesakkoord Noord en Zuid

Het vredesakkoord van 2005 na de lange oorlog tussen Noord- en Zuid-Soedan schrijft de stembusgang voor als opmaat naar het referendum over onafhankelijkheid voor Zuid-Soedan. Dat moet volgend jaar plaatshebben. Amerikaanse bemiddelaars meenden destijds dat alleen gekozen leiders voldoende gezag hebben om het referendum te organiseren.

Reportages uit Soedan Voor de Zuid-Soedanese leiders zijn de verkiezingen niet meer dan een noodzakelijke stap naar het referendum over onafhankelijkheid. Maar hun kiezers zijn wel enthousiast. Correspondent Koert Lindijer schrijft dit weekeinde in NRC Handelsblad over de verkiezingen in Soedan. (Web-)abonnees kunnen de artikelen ook lezen in de digitale editie en de iPhone-applicatie.

Hele serie verkiezingen tegelijk

De verkiezingen zijn buitengewoon ingewikkeld. Alle Soedanezen kunnen stemmen voor een nationale president, een nationaal parlement, gouverneurs en parlementen van de deelstaten en gemeenteraden. Daarnaast kunnen de inwoners van het autonome Zuid-Soedan een eigen president en parlement kiezen. Om het nog wat ingewikkelder te maken moeten de kiezers nog wat aparte stemmen uitbrengen, onder andere op een vrouwelijke kandidaat in de verschillende parlementsverkiezingen. Reden daarvoor is dat 25 procent van de zetels voor vrouwen is gereserveerd.

Aanvankelijk zouden de verkiezingen tot en met dinsdag duren. In verband met grote logistieke problemen zijn ze twee dagen verlengd.

Verschillende boycots

Verschillende onderdelen van de verkiezingen worden door verschillende partijen geboycot of gemeden, onder verwijzing naar fraude door het bewind van president Bashir of om andere redenen. De NCP heeft geen kandidaat gesteld in de presidentsverkiezingen in het zuiden; en de belangrijkste zuidelijke partij, de ex-rebellen van de Soedanese Volks Bevrijdingsbeweging (SPLM), boycotten de nationale presidentsverkiezingen. Daardoor zijn de zuidelijke leider Salva Kiir en president Bashir verzekerd van verkiezing.

De SPLM boycot verder de verkiezingen in de noordelijke deelstaten, afgezien van twee langs de noord-zuidgrens. Een van de twee belangrijkste noordelijke oppositiepartijen, de Umma van ex-premier Sadeq al-Mahdi, boycot de verkiezingen volledig. De tweede, de Democratische Unionistische Partij, doet daarentegen overal mee, volgens veel Soedanezen als onderdeel van een overeenkomst met Bashir.

Betekenis

Door de boycots hebben de NCP van president Bashir en Bashir zelf niets te vrezen van de concurrentie. Voor de zuidelijke leiders zijn de verkiezingen in principe niet meer dan een noodzakelijke stap voor het referendum dat naar zuidelijke onafhankelijkheid moet leiden. Tot hun ergernis hebben zich in het zuiden ook veel onafhankelijke kandidaten gemeld. Die zouden de positie van de SPLM onverwachts kunnen aantasten.