Christian Wulff nieuwe president Duitsland

Bondskanselier Merkel (links) met de nieuwe Duitse bondspresident Christian Wulff.
Door onze correspondent Joost van der Vaart

Berlijn, 30 juni. Christian Wulff, voormalig premier van de Duitse deelstaat Nedersaksen, is de nieuwe president van Duitsland. Hij werd woensdagavond na drie uitputtende stemrondes tot staatshoofd gekozen door de Bondsvergadering, een college van 1242 kiesmannen en -vrouwen.

Aan Wulff (51) werden vooraf de beste kansen toegeschreven omdat hij als kandidaat van de regeringscoalitie van christen-democraten (CDU/CSU) en liberalen (FDP) op de meeste stemmen kon rekenen. Een verrassing werd evenwel niet uitgesloten. Tegenkandidaat Joachim Gauck (70), oud-dominee en voorvechter van de burgerrechten in de voormalige DDR, bleek door zijn populariteit, ook onder de Duitse bevolking, een geduchte tegenstander.

Wulff wist pas in de derde en beslissende stemronde de relatieve meerderheid van de afgevaardigden van Bondsdag en deelstaatparlementen achter zich te krijgen. In de eerste twee rondes haalde hij niet de verplichte absolute meerderheid; een tegenvaller, en een bewijs van de kracht van zijn opponent. In de derde ronde geldt dat wie de meeste stemmen haalt, wint. Wulff haalde 625 stemmen, Gauck 494. Er waren 121 onthoudingen. Twee stemmen waren ongeldig.

Wulff, partijgenoot en voorkeurskandidaat van bondskanselier Angela Merkel, reageerde opgelucht.

Lesje voor Merkel

Wulffs verkiezing, al was deze moeizaam, is tevens een opsteker voor Merkel. Als Wulff niet was gekozen, had de bondskanselier het de komende tijd nog moeilijk kunnen krijgen door gezagsondermijning en afbrokkelende politieke legitimiteit. Dat Wulff het niet in de eerste twee rondes haalde, wordt door sommige politici gezien als een „Denkzettel" – een lesje – voor Merkel, zoals een lid van de oppositie het uitdrukte. Anderen zeiden dat het vooral te maken heeft met tegenkandidaat Gauck. „Hij is een formidabele kandidaat. Veel afgevaardigden hebben in de eerste twee rondes met hun hart en niet met hun hoofd gestemd", reageerde een regionaal parlementariër.

Het is niet uniek in de geschiedenis van het Duitse presidentschap dat meer stemrondes nodig waren. Driemaal eerder was een tweede ronde noodzakelijk en twee keer een derde. Dat laatste overkwam Gustav Heinemann in 1969 en Roman Herzog in 1994.

Christian Wulff is de tiende president van de Bondsrepubliek. Hij is de opvolger van de vorige maand onverwachts opgestapte Horst Köhler, die aftrad wegens omstreden uitlatingen over de oorlog in Afghanistan. Het feit dat zijn vertrek geen staatscrisis veroorzaakte, noemde Bondsdagvoorzitter Norbert Lammert woensdagmiddag „een teken van kracht van de Duitse democratie". Lammert bekritiseerde Köhler. „Zijn onverwachte daad heeft veel vragen in onze samenleving opgeroepen".

Christian Wulff is sinds 2003 minister-president van de deelstaat Nedersaksen. Hij staat te boek als een kundige maar ietwat kleurloze bestuurder. Al op jeugdige leeftijd trad hij toe tot de christen-democratische CDU. Hij wist toenmalig bondskanselier Helmut Kohl te imponeren, die hem de kans bood zich in de landelijke politiek te ontplooien. Als premier van Nedersaksen was hij geliefd, niet in de laatste plaats door een succesvol economisch beleid. Onder zijn leiding daalde de werkloosheid in zijn deelstaat naar het laagste niveau sinds achttien jaar: 7,3 procent.

Beperkte formele macht

De president van Duitsland wordt voor vijf jaar gekozen. Dat gebeurt niet direct door de burgers, maar via de Bondsvergadering. Zitting daarin hebben de leden van de Bondsdag en afgevaardigden van de deelstaatparlementen. Het Duitse staatshoofd heeft weinig formele macht. Hij beschikt echter over meer middelen om zijn gezag te laten gelden dan z’n goeddeels ceremoniële functie doet vermoeden. De president is, zoals Bondsdagvoorzitter Lammert zei, „verzoener, vredestichter en bemiddelaar". Hij wordt geacht met richtinggevende toespraken een koers uit te zetten voor de natie. De betere presidenten, onder wie Richard von Weizsäcker, hebben van hun informele macht altijd volop gebruikgemaakt.

Op het internet is de afgelopen weken door veel Duitse burgers actie voor Gauck gevoerd. Op websites als buerger-fuer-gauck.de zijn tal van steunbetuigingen te zien en te lezen. ‘Yes, we Gauck’ en ‘Go for Gauck’ waren veelgebruikte slogans. Woensdag waren groepjes mensen naar het plein voor het gebouw van de Rijksdag gekomen, waar gestemd werd. Menigeen zei voor Gauck te zijn. „Zo’n man heeft Duitsland nodig. Hij heeft een grote levenservaring en kan een visie overbrengen", zei een Berlijner desgevraagd.

Pikant in de laatste ronde was dat de uiterst linkse partij Die Linke, die een eigen maar kansloze kandidaat naar voren had geschoven en deze in de laatste ronde had teruggetrokken, uiteindelijk niet op Gauck stemde. De partij onthield zich in de laatste ronde. Die Linke komt voort uit de communistische eenheidpartij van de DDR, die Gauck altijd bestreden heeft. Sociaal-democraat Sigmar Gabriel zei: „Die Linke had voor eens en voor altijd een streep onder zijn eigen dictatoriale verleden kunnen zetten door op Gauck te stemmen. Het is veelzeggend dat dat niet is gebeurd. Ze hebben niets geleerd".

Gerelateerde artikelen:

Gepubliceerd in:
Buitenland