China beledigd om vredesprijs voor dissident Liu

Shanghai, 8 okt. De 54-jarige Chinese hoogleraar literatuur Liu Xiaobo heeft vandaag de Nobelprijs voor de Vrede gewonnen vanwege ,,zijn lange en niet-gewelddadige strijd voor fundamentele mensenrechten in China’’.

De toekenning van de prijs aan Liu, die in december 2009 werd veroordeeld tot elf jaar gevangenisstraf wegens de publicatie van een pamflet voor democratische hervormingen, brengt de Chinese autoriteiten in ernstige verlegenheid.

Een woordvoerder van het ministerie van Buitenlandse Zaken in Peking noemde de toekenning vanmiddag in een reactie „een obsceniteit tegen de vredesprijs”. Volgens hem is dit „strijdig met de principes van de Nobelprijs”. In een verklaring zei het ministerie dat dit de relatie met Noorwegen schaadt. Binnen China zal de prijs voor Liu worden uitgelegd als een vorm van westerse inmenging in Chinese binnenlandse zaken. Zo reageerde China ook toen in 1989 de dalai lama de prijs werd toegekend. Volgens de Noorse media hebben Chinese diplomaten geprobeerd te voorkomen dat de prijs naar Liu zou gaan.

Vrienden en Liu’ s echtgenote Xia Liu reageerden vanochtend opgetogen op de toekenning van de prijs. ,,Hij rekende er helemaal niet op, hij zal zeer verrast zijn’’, zegt Xia Liu in een telefonisch gesprek. Of zij blij is met de prijs weet zij eigenlijk niet. ,,Ik ben bang dat hij hierdoor niet eerder vrijkomt’’, aldus Xia die in 1996 met Liu trouwde. Dat was vlak voordat hij voor de tweede maal werd opgesloten wegens het bekritiseren van de Chinese Communistische Partij.

,,Liu Xiaobo zal zeer verrast zijn." Echtgenote Xia Liu

Zij heeft hem voor het laatst gezien tijdens een bezoek in de gevangenis op 7 september. ,,Zijn gezondheid is niet zo goed en hij zei dat hij mijn gerechten erg mist’’, vertelt Xia Liu. Haar man zit voor de vierde keer in de gevangenis sinds hij in 1991 werd veroordeeld wegens deelname aan de Tiananmen- demonstraties in 1989.

Vlak voor de publicatie van Charta 08 – de titel van het pamflet is een verwijzing naar het Tsjecho- slowaakse Charta 77 – werden hij en twee co-auteurs gearresteerd. In Charta 08 pleitten zij en inmiddels 8.000 ondertekenaars voor geleidelijke, democratische hervormingen in China.

Liu krijgt de prijs terwijl het belang van China in de wereldeconomie steeds groter wordt, en de internationale druk op China om ook politieke hervormingen door te voeren lijkt af te nemen. Mensenrechten zijn in de Amerikaans- Chinese en Europees-Chinese contacten zelden nog een prominent thema.

Voor de toekenning van de prijs aan Liu hebben tal van vorige winnaars en prominente mensenrechtenactivisten zich ingezet. Onder hen bevond zich de Tsjechische ex- president Vaclav Havel.

China had vooraf gewaarschuwd dat als Liu de prijs zou winnen, dit gevolgen zou hebben voor de betrekkingen tussen Noorwegen en China. In reactie op een vraag over de diplomatieke druk van China, zei de voorzitter van het comité: ,,Het Nobelcomité is een onafhankelijk comité, onafhankelijk van de Noorse regering. We hebben de verantwoordelijkheid om te spreken wanneer anderen dat niet kunnen of willen."

Vorig jaar ging de Nobelprijs voor de Vrede verrassend naar de Amerikaanse president Barack Obama.

Recente winnaars van de Nobelprijs van de Vrede:
2009: Barack Obama, president van de Verenigde Staten. Hij kreeg zijn prijs wegens zijn „buitengewone inspanningen om de internationale diplomatie en samenwerking tussen volkeren te versterken”.
2008: Martti Ahtisaari, oud-president van Finland, voor zijn inzet voor vrede en verzoening. Hij droeg herhaaldelijk bij aan het oplossen van „serieuze en al lang durende conflicten”, aldus het Nobelprijscomité. Zo was hij van 2005 tot 2007 bemiddelaar in het conflict over Kosovo.
2007: Al Gore, oud-vicepresident van de VS, en het IPCC, het VN-panel dat wetenschappelijk onderzoek naar het broeikaseffect bundelt. Omdat ze de wereld bewust hebben gemaakt van het gevaar van klimaatverandering en „de basis gelegd voor de maatregelen die nodig zijn om daar iets tegen te doen”. „Actie is nu noodzakelijk voordat klimaatverandering voor de mens onbeheersbaar wordt”.
2006: Muhammad Yunus, Bengaals econoom, en de Grameen Bank. Yunus en zijn bank verlenen microkredieten: kleine leningen aan armen in ontwikkelingslanden: „Duurzame vrede kan alleen worden bereikt als grote groepen van een bevolking in staat zijn zich uit de armoede te bevrijden.”
2005: Het Internationaal Atoom Energie Agentschap (IAEA) en zijn chef Mohammed ElBaradei, als erkenning van hun multilaterale en behoedzame aanpak van massavernietigingswapens. Op een moment dat „de dreiging van nucleaire wapens weer aan het toenemen is” en „inspanningen voor ontwapening in een impasse lijken te verkeren”, is dit werk van „onschatbare betekenis”.