Burgers in China ontdekken internet als wapen
Chinezen gebruiken internet om machtsmisbruik en corruptie aan de orde te stellen. De autoriteiten zetten filters in om het web zuiver te houden.
Peking 19 juni. Verontwaardigde burgers in China ontdekken in snel tempo internet als medium om de geslotenheid van het regime open te breken en uitwassen aan de kaak te stellen. Vooral lokale bestuurders die hun macht misbruiken, moeten het ontgelden. Sinds vorige maand vormen Chinese bloggers massaal een cordon rondom een serveerster van een hotel in het stadje Yesanguan in de provincie Hubei.
De 21-jarige Deng Yujiao stak op 10 mei een partijfunctionaris neer met een fruitmes nadat hij had geprobeerd haar te verkrachten. Afgelopen dinsdag ontsloeg de rechtbank haar van rechtsvervolging omdat zij uit noodweer had gehandeld. De lokale partijbons had verzocht hem ‘speciale diensten’ te verlenen en toen ze weigerde met hem in bad te gaan, eiste hij seks waarna ze een fruitmes uit haar tas haalde en de partijbons dodelijke trof.
Chinese burgers zien haar vrijspraak als een overwinning op de communistische bureaucratie die vooral in de regio kampt met corruptie. Serveerster Deng is uitgegroeid tot een ware volksheld. Ze staat symbool voor de machteloosheid van burgers tegen het immorele gedrag van lokale partijbonzen.
Censuur
De zaak van Deng staat niet op zichzelf. Deskundigen zeggen dat er 300 miljoen internetgebruikers zijn die zich inmiddels realiseren dat zelfs in het autoritaire China het bestuur onder druk kan worden gezet. „Als je kijkt naar het enorme aantal reacties van internetters en wat zij de de plaatselijke besturen verwijten, hebben we in China een ernstig probleem”, zegt He Weifang hoogleraar aan de rechtenfaculteit van de universiteit van Peking. „De overheid is bezig zijn geloofwaardigheid te verliezen. Iedereen voelt aan dat zaken achter de schermen worden geregeld”.
De Chinese autoriteiten realiseren zich het potentiële gevaar van internet voor hun machtspositie. Zijn proberen uit alle macht het internet te controleren waarbij zij speciale software gebruiken om websites op te sporen die gevoelige en ‘subversieve’ informatie bevatten, bijvoorbeeld over de verboden spirituele beweging Falun Gong of de Tibetaanse leider dalai lama. De Chinese autoriteiten blokkeren sites als Twitter, MSN of Youtube bij ‘gevoelige’ data of gebeurtenissen als de herdenking van de opstand op het Plein van de Hemelse Vrede op 4 juni.
De weerzin tegen de censuur groeit omdat het internet voor burgers het enige podium is om hun woede en onmacht te uiten over sociaal onrecht, machtsmisbruik en doofpotaffaires. Zo speelde er begin dit jaar een andere kwestie in het zuidelijke Yunnan. In een gevangenis was een jonge man omgekomen. De autoriteiten verklaarden dat het tragische ongeluk gebeurde toen een aantal gevangenen verstoppertje speelde. Omdat niemand dit geloofde, leverde het voorval maar liefst 35.000 woedende reacties op waarna de lokale autoriteiten een opmerkelijke actie ondernamen en de bloggers betrok bij het onderzoek naar de doodsoorzaak.
Bloggers
Een andere zaak speelde in de zuidelijke stad Nanjing. Internetbezoekers blogden over de decadente levensstijl van een functionaris die peperdure horloges droeg en pakjes sigaretten van twintig euro per stuk rookte. De man verloor daardoor zijn geloofwaardigheid en moest onder druk van de internetreacties opstappen. En afgelopen week haalden de lokale autoriteiten van de stad Hanzhong in de provincie Yunnan zich de woede op hun hals van duizenden bloggers nadat ze meer dan 36.000 zwerfhonden afmaakten omdat de beesten hondsdolheid zouden verspreiden.
De messteekzaak is echter het meest uitzonderlijk. Niet alleen omdat maar liefst meer dan vier miljoen bloggers reageerden maar vooral omdat de reacties leidden tot een opmerkelijke vrijspraak die wordt gezien als een overwinning van het volk en het internet. David Bandurski die aan de universiteit van Hongkong onderzoek doet naar de rol van de Chinese media waarschuwt echter voor optimisme. „Massale reacties op internet kunnen bijdragen aan een oplossing in een individueel geval, maar daarmee maak je het overheidsbestuur nog niet transparant”, betoogt Bandurski per mail. „De onvoorspelbare reacties van internetgebruikers zijn geen garantie voor recht en rechtvaardigheid voor alle Dengs in China.”
Green Dam
China heeft deze week officieel de internetcampagne ‘Green Dam’ (luba) gelanceerd met als doel „de sociale en culturele omgeving te zuiveren zodat de jeugd gezond kan opgroeien.” De campagne is vernoemd naar de Green Dam Youth Escort- software die per 1 juli op alle in China verkochte computers moet worden geïnstalleerd.
Internetgebruikers zijn uitermate kritisch over de verplichte software die volgens hen niet alleen bedoeld is om porno en geweld te blokkeren maar ook wordt ingezet om de censuur op het internet uit te breiden. Toen de nieuwe regels werden bekendgemaakt, brak een stroom van verontwaardiging los onder internetgebruikers. Er is een website geopend tegen Green Dam waarop inmiddels al tienduizenden commentaren staan. De meeste daarvan zeggen dat het filtersysteem primitief is en ook legitieme sites blokkeert. De Chinese internetpolitie heeft gisteren Google gemaand om scherper te letten op porno en andere onzedelijke informatie.