Uitbraak van H1N1 zou uniek zijn

Het Mexicaanse varkensgriepvirus is van hetzelfde type als het gewone wintergriepvirus. Maar het is nieuw en daarom niet zonder risico.

Rotterdam, 28 april. Een wereldwijde griepepidemie door een H1N1-influenzavirus. Dat zou uniek zijn. Toch was de wereld er gisteren nog maar een stapje van af. Terwijl griepdeskundigen van de Wereldgezondheidsorganisatie erover vergaderden zei een woordvoerder op een persconferentie dat overwogen werd om fase 4, mogelijk fase 5 af te kondigen. Bij fase 5 is de pandemie een feit. Het bleef voorlopig bij fase 4.

„Een H1N1-pandemie is uniek,” zegt viroloog Ab Osterhaus, „omdat hij wordt veroorzaakt door een virustype – een H1N1-type – dat al jaren als de normale wintergriep circuleert.”

De drie grieppandemieën die in de vorige eeuw de wereld teisterden ontstonden door de introductie van een nieuw influenzatype. Achtereenvolgens een H1N1 (Spaanse griep, 1918), een H2N2 (Aziëgriep, 1957) en H3N2 (Hong-Konggriep, 1968). Daar hadden mensen geen weerstand tegen.

Aangezien de indeling van griepvirussen in H1N1, H3N2 of H5N1 gebaseerd is op de activiteit van het dierlijk afweersysteem tegen griepvirussen, lijkt het onmogelijk dat een circulerend virustype, waar de meeste mensen wel enige weerstand tegen hebben, een pandemie kan veroorzaken. Iedereen is de afgelopen jaren wel eens met zo’n winter-H1N1 besmet geweest. Lang niet iedereen werd daar ook ziek van.

Osterhaus moet nog zien of die bescherming tegen dit nieuwe H1N1-virus er wel is. „Het is een H1N1, maar als je naar de genfragmenten kijkt, is het tegelijkertijd een voor mensen volstrekt nieuw virus. En als je mensen met een vaccin van vijf jaar geleden tegen de nu circulerende gewone winter-H1N1 vaccineert, dan worden ze ziek. Want dan gaat het om een virus dat langzaam gemuteerd is.” Als veel mensen al een beetje weerstand hebben, zal een pandemie niet al te ernstig zijn.

Een andere vraag is hoe goed het virus van mens naar mens overspringt. Osterhaus: „Waar het vandaan komt weten we niet, maar we hebben inmiddels gezien dat de fragmenten die er in zitten allemaal uit varken komen. Het is dus al een zoogdiervirus.”

Het betekent dat het Mexicaanse virus makkelijker mensen infecteert dan het al jaren rondwarende H5N1-vogelgriepvirus. Dat is (nog steeds) geen zoogdiervirus.

Osterhaus: „Gegevens over de transmissie moeten toch uit de praktijk komen. Of uit dieronderzoek, maar dat moet met dit virus nog beginnen. We weten niet hoeveel mensen in Mexico ziek zijn van het virus. We horen alleen dat er nu meer dan 150 doden zijn, maar van slechts 26 is bewezen dat ze aan het griepvirus zijn overleden. Nou, als je in Mexico-stad, met meer inwoners dan heel Nederland, in alle ziekenhuizen de doden door longontsteking met een onbekende ziekteverwekker turft, dan kom je op een behoorlijk aantal. Dat lukt in Nederland ook. Dus je moet voorzichtig zijn al die zieken en doden aan het virus toe te schrijven.”