Herman Wijffels: linksige CDA’er
Den Haag, 19 dec. Herman Wijffels gelooft „in de macht van het idee”, zo zei hij zelf eens: „Werven, inspireren. Zodat ze de dingen doen omdat ze erachter staan – niet omdat mijnheer het vindt.”
Wijffels (1942) deed de uitspraak toen hij zeven jaar geleden aantrad als voorzitter van de Sociaal-Economische Raad (SER), volgens hem „de overlegtafel met de polderhoofdmannen van Nederland” – werkgevers, werknemers en overheid. Hij bleef voorzitter tot begin dit jaar. Toen volgde hij PvdA’er Ad Melkert op bij de Wereldbank in Washington.
Deze week keert Wijffels tijdelijk terug naar de Nederlandse overlegtafel. Hij gaat als informateur de coalitiebesprekingen tussen CDA, PvdA en ChristenUnie leiden. Onder politici geldt Wijffels als een linksige CDA’er. Hij wordt vaak een bruggenbouwer genoemd, en een voorstander van de overlegeconomie. Om die reden was Wijffels voor de PvdA en de ChristenUnie een acceptabele keuze. Het CDA wilde per se één informateur, een CDA’er. De beide andere partijen wilden er twee of drie, maar gingen akkoord als Wijffels informateur zou worden.
„Herman is een prima keuze”, zegt voorzitter Doekle Terpstra van de HBO-Raad, de koepel van hogescholen. CDA’er Terpstra werkte veel met Wijffels samen toen hij nog voorzitter van de vakbond CNV was. „Hij is de verkiezingsuitslag in hoogsteigen persoon. De kiezer heeft het CDA gedwongen een socialer beleid te gaan voeren. Daar is hij ook voorstander van.” Volgens Terpstra is Wijffels „sociaal, maatschappelijk betrokken”. „Hij is geen typische CDA’er. Hij blijft trouw aan zijn eigen idealen.” Zo zei hij eerder dit jaar dat hij af zou willen van het huidige systeem van hypotheekrenteaftrek, een taboe in eigen kring.
De naam van de katholieke boerenzoon Wijffels, geboren in het Zeeuws-Vlaamse IJzendijke, valt sinds de jaren tachtig bij elke formatie waar het CDA aan meedoet als kandidaat voor een ministerspost. Toch is hij nooit aan een echte politieke carrière begonnen. Hij begon als ambtenaar op het ministerie van Landbouw en Visserij. In 1977 werd hij voorzitter van het Nederlands Christelijk Werkgeversverbond, in 1981 kreeg hij een baan in de directie van de Rabobank. Van 1986 tot 1999 was hij voorzitter van de hoofddirectie.
Ab Klink, directeur van het Wetenschappelijk Instituut van het CDA, noemt Wijffels een „innovatieve christen-democraat”. Beiden stonden aan de basis van het ideologische rapport Nieuwe Wegen, Vaste Waarden. Premier en CDA-leider Jan Peter Balkenende was destijds als secretaris bij het opstellen van het rapport betrokken. De CDA’ers legden vast waar de partij, die een diepe crisis doormaakte, zich na 2000 op moest concentreren. Het „overdragen van waarden” was belangrijk, „meedoen in de samenleving”, maar ook „het doorgeven van de samenleving aan latere generaties”.
Voor dat laatste onderwerp maakte Wijffels zich destijds sterk, zegt Klink.