Vierkante bacterie geeft DNA prijs

Rotterdam, 6 juli. Wetenschappers onder leiding van Henk Bolhuis van de Rijksuniversiteit Groningen hebben als eerste de genetische code van een merkwaardige platte en vierkante microbe ontcijferd.

Het gaat om Haloquadratum walsbyi, een zogeheten archaeon, net als een bacterie een eencellig organisme. Haloquadratum komt wereldwijd voor in zoutpannen en kan overleven in extreem zoute milieus. De onderzoekers publiceren hun resultaten deze week in het tijdschrift BMC Genomics.

,,Gelukkig waren wij de eerste, want we waren in een nek-aan-nek-race verwikkeld met een Australische groep”, zegt Bolhuis aan de telefoon. Twee jaar geleden werd hij afgetroefd door diezelfde groep, toen zij er tegelijkertijd in slaagden Haloquadratum in het laboratorium te kweken. Hoewel de groep van Bolhuis het manuscript eerder inleverde, lukte het de Australiërs om hun resultaat in een ander tijdschrift versneld te publiceren, waardoor zij net iets eerder waren.

Het organisme heeft een genoom van 3 miljoen basenparen met daarin bijna 3000 genen. Het opvallendste daarin is een gen dat codeert voor een reuzeneiwit, dat essentieel is voor zijn overleving in extreem zoute milieus. „Het geeft de microbe een snotterig slijmlaagje dat tegen uitdroging beschermt”, zegt Bolhuis. „Op dezelfde manier kan een longvis drie jaar begraven in een opgedroogde modderpoel overleven. De meeste eiwitten van archaea zijn niet langer dan 300 aminozuren, maar het slijmeiwit heeft er 9159.

Bolhuis ziet nu uit naar de resultaten van de Australiërs. „Dan kunnen we gaan vergelijken. Haloquadratum komt over de hele wereld voor en het is interessant om te zien in hoeverre hun Australische en onze Spaanse microbe verwant zijn. Misschien vinden we een antwoord op de vraag hoe zij zich hebben kunnen verspreiden; via vogels of via het verwaaien van zoutkorrels door de lucht.”