Wetenschappers halen stamcellen uit ‘dood’ embryo

Rotterdam, 26 sept. Menselijke embryo’s die vroegtijdig gestopt zijn met delen, en daarom als ‘dood’ beschouwd worden, kunnen nog altijd gebruikt worden om er embryonale stamcellen uit te winnen.

Dat blijkt uit onderzoek onder leiding van Miodrag Stojkovic van het Centro de Investigación Príncipe Felipe in het Spaanse Valencia. De resultaten kwamen kortgeleden vervroegd beschikbaar op de website van het wetenschappelijke tijdschrift Stem Cells.

Uit dertien embryo’s die in het 16- tot 24-cellig stadium (zes tot zeven dagen oud) waren gestopt met delen wist Stojkovic één goede stamcellijn te halen. De stamcellen hadden normale chromosomen en bleken zich spontaan te kunnen specialiseren tot cellen van de drie kiembladen, waaruit alle celtypen ontstaan. Opvallend genoeg lukte het Stojkovic niet om stamcellen te isoleren uit 119 embryo’s die nog vroeger waren gestopt met delen (2 tot 10 cellen groot , 3 tot 5 dagen oud). De onderzoekers kunnen dit niet verklaren.

In de Amerikaanse kranten werd het onderzoek van Stojkovic dit weekeinde gepresenteerd als een nieuwe manier om ethische problemen rond embryonale stamcellen te omzeilen. Het winnen van cellen uit een dood embryo zou immers gelijkstaan aan orgaandonatie. Ethici wierpen overigens tegen dat het niet zeker is dat embryo’s die gestopt zijn met delen ook daadwerkelijk dood zijn. Dat ze in het laboratorium niet verder groeien, hoeft nog niet te betekenen dat zij zich in de baarmoeder niet verder kunnen ontwikkelen tot gezonde baby.

Maar tegenover het Britse vakblad Nature zei Stojkovic dat hij met zijn onderzoek een ander doel voor ogen had, namelijk om gedoneerde menselijke embryo’s (uit IVF-klinieken) zo optimaal mogelijk te gebruiken. Veel van de embryo’s die ontstaan bij IVF hebben kleine of grote afwijkingen, waardoor slechts een klein deel zich leent voor onderzoek. Stojkovic: „We hebben nu ontdekt dat we niet meteen de helft van de embryo’s hoeven weg te gooien, zoals we dat altijd deden.”

Maar het is de vraag of stamcellen gewonnen uit ‘dode’ embryo’s geen ‘verborgen gebreken’ bevatten. Embryo’s stoppen immers niet voor niets met delen. Vooralsnog lijken deze stamcellen echter gezond. En, schrijft Stojkovic in zijn artikel, veel bestaande embryonale stamcellijnen komen al van tweede-keusembryo’s.