Frontierstad
Rotterdam heeft deze week in stijl zijn serie islamdebatten afgesloten, discussieavonden waaraan autochtone en allochtone Rotterdammers konden deelnemen. Voorafgaand aan de debatten waren er informatiebijeenkomsten, bedoeld om de kennis van moslims en niet-moslims over elkaar te vergroten. De conclusie luidt dat dit initiatief van het college van burgemeester en wethouders een succes is geworden. Er was van beide zijden steeds een flinke opkomst, er was debat - soms verhit - er waren de onvermijdelijke incidenten, en politiek en maatschappelijk hebben de islamdebatten het nodige losgemaakt. Het college wil de uitkomsten van de discussieavonden benutten voor zijn integratiebeleid. Hoe dat ook uitpakt, Rotterdam heeft met de islamdebatten andermaal zijn roep waargemaakt als 'frontierstad', voorpost en proeftuin van ontwikkelingen zoals die zich elders in Nederland kunnen voltrekken.
Bij alle terechte jubel over dit opmerkelijke initiatief is enige scepsis wel op haar plaats. Van tevoren stond vast dat de leden van het college tijdens de debatten vrij waren hun mening over islam en integratie te geven. Leefbaar Rotterdam, in de Maasstad de grootste fractie, denkt daar anders over dan coalitiegenoten CDA en VVD. Een rel was snel geboren toen wethouder Pastors van Leefbaar Rotterdam in een krant liet weten dat moslims een probleem zijn. Dat zette de zaak op scherp. Oppositiepartij PvdA verweet het college de tegenstellingen tussen moslims en niet-moslims aan te wakkeren. De fractieleider van de socialisten zei eergisteren in deze krant de opzet van de debatten confronterend te vinden. Hij noemde het winst dat over de wederzijdse opvattingen nu meer duidelijkheid bestaat, maar vroeg zich met recht af of dit ook tot toenadering leidt.
Dat laatste moet nog maar blijken; daarin heeft de Rotterdamse PvdA gelijk. De druiven blijven echter zuur voor de partij die decennialang de Maasstad bestuurde en sinds de voor haar desastreus verlopen gemeenteraadsverkiezingen van maart 2002 langs de zijlijn staat. Een antwoord op het integratievraagstuk in Rotterdam heeft de PvdA nog niet, en dit initiatief van het college was hoe dan ook beter dan geen initiatief.
De les van de Rotterdamse islamdebatten is dat de vele problemen die deze kosmopolitische havenstad kent niet alle 'geïslamiseerd' kunnen worden. Als er werkloosheid heerst, moet die worden bestreden. Werk is en blijft het beste integratiemiddel. Drugs, misdaad en de talloze vormen van overlast dienen ieder afzonderlijk en zonder dralen te worden aangepakt. De neiging om dit alles op één hoop te gooien en het collectief van de moslims de schuld van de grootstedelijke verloedering te geven, is bij sommigen groot, maar zal toch moeten worden onderdrukt. Het is aan het college van b en w en aan de Rotterdammers zelf om aan te tonen dat die boodschap begrepen is.