Spam loont en hindert
De nieuwe Telecomwet, gisteren aangenomen in de Tweede Kamer, maakt het versturen van spam strafbaar. Het aantal ongewenste e-mails zal er niet door afnemen. Het grootste probleem: spam loont.
'Honderdvijftig spam-berichten per dag.' Paul Wouters telt nauwgezet de ongewenste mail die hij dagelijks ontvangt. ,,Dat is nog vrij weinig. Ik ken verhalen over honderden tot duizend spams per dag.'' Wouters is systeembeheerder en internetgebruiker sinds 1996. Hij is naar eigen zeggen zorgvuldig met zijn e-mailadres. Laat niet overal zijn naam slingeren. Desondanks ontvangt hij al jaren reclamemail. Tot zijn eigen woede. Wouters besloot in 1996 de spam te bewaren en te analyseren. Hij plaatst grafieken op zijn website die het spamprobleem in zijn volle omvang tonen. In 1996 ontving hij 4 ongewenste mails, in 2000 al 1.200. Dit jaar staat de teller op 23.000. Wouters: ,,Het aantal berichten stijgt exponentieel.''
Zijn verhaal is niet uniek. Spam veroorzaakt veel overlast voor gebruikers van internet. Op dit moment zou de helft van alle e-mails spam zijn. Het Amerikaanse anti-spambedrijf ePrivacy Group schat dat over vier jaar het percentage is opgelopen tot 70 procent. Voor de computergebruiker betekent dat concreet dat na zijn vakantie zijn digitale brievenbus uitpuilt van de ongewenste reclame. Iedere gebruiker kent de aanbiedingen voor borstvergrotingen, penisverlengingen en hypotheken.
Veel Nederlandse internetgebruikers zouden inmiddels ook de aanbiedingen voor goedkope parfums moeten kennen. ,,Betaalt u voor het merk of betaalt u voor de geur?'' Dat mailen Frans van den Hoogen en zijn compagnon van Lekkergeurtje.com in Den Bosch dagelijks naar een groot aantal mensen. Volgens de website Spamvrij.nl, waar internetgebruikers spam kunnen melden, verstuurt Lekkergeurtje sinds 14 oktober dagelijks mail. ,,Vijfduizend per dag'', zegt Van den Hoogen zonder schroom. ,,We moeten de bestellingen ook kunnen verwerken. Je struikelt hier al bijna over de dozen.'' Lekkergeurtje komt hiermee met stip binnen op de zwarte lijst van Nederlandse spammers.
Van den Hoogen handelt (nog) niet in strijd met de wet, maar wel met de etiquette op het web. Dat doet hem niets. ,,Internet is een vrij medium. Als e-mailmarketing wordt verboden zullen we er echt wel mee stoppen.'' Vooralsnog is het een lucratieve handel. ,,Twee gezinnen kunnen er aardig van leven.'' Grofweg krijgt Lekkergeurtje.com veertig orders per dag; per order zijn dat drie flessen van tien euro per stuk. Dagelijkse omzet: 1.200 euro. Zonder noemenswaardige investeringen. Van den Hoogen: ,,We houden kantoor aan huis en hebben geen voorraad.'' Ook het versturen van e-mail is goedkoop.
,,Dat is het gevaar van spam'', zegt Rejo Zenger van Spamvrij.nl. ,,Andere reclame-uitingen zoals folders of commercials kennen een beperking in tijd, ruimte of kosten. Spam heeft geen natuurlijke limiet. Spam sturen kost bijna niks. Voor minder dan honderd dollar verstuur je een miljoen mails. Koopt één promille daarvan jouw product, dan ben je al uit de kosten.''
Spam loont, ook in het buitenland. De Britse krant Sunday Herald schatte vorig jaar de wereldwijde omzet dankzij pornografische spam op ongeveer 2,8 miljard euro. Het Amerikaanse internettijdschrift Wired onthulde in augustus de opbrengsten van een Amerikaanse spammer. Dankzij een fout in de beveiliging van de website van een aanbieder van penisverlengende pillen kreeg het tijdschrift inzage in de klantgegevens. In een periode van vier weken hadden ongeveer 6.000 mensen gereageerd op een e-mailadvertentie en orders geplaatst. De meeste klanten bestelden twee potten pillen à 43 euro.
Waar de baten stijgen voor de verzenders, stijgen de kosten voor de ontvangers. Thuisgebruikers moeten iedere keer veel mail binnenhalen. Mensen die internetten via de telefoon - de meerderheid van de internetgebruikers in Nederland - moeten langer online zijn om hun post op te halen. Dat kost geld. De Europese Commissie schatte een paar maanden geleden dat bedrijven in de EU jaarlijks circa 2,5 miljard euro verlies lijden door spam. Wereldwijd zou de schade 10 miljard euro per jaar zijn. Internetaanbieders moeten investeren in nieuwe apparatuur en spamfilters om de grote hoeveelheden e-mail te kunnen verwerken. ,,Wanadoo ziet spam als een groot probleem'', zegt Dianne Potters namens de Franse internetaanbieder. ,,Zowel voor onze abonnees als voor onszelf, bij het verwerken en tegengaan van spamberichten.'' Bij Xs4all zijn dagelijks 7 à 8 mensen fulltime bezig met spam, zegt woordvoerder Edith Mastenbroek. ,,50 procent van onze mailcapaciteit gaat op aan spam.''
Ook hostingbedrijf Ladot, dat websites beheert voor klanten, heeft veel last van spam, aldus Rob Fransen. Vorige maand raakten de mailservers verstopt door spam. Fransen: ,,Het aantal mails verdrievoudigde binnen één dag''. Ladot installeert nu een nieuw e-mailsysteem voor minstens 50.000 euro.
Het imago van het bedrijf liep eveneens schade op door spam. Ladot zou onderdak bieden aan spammers. Onderzoek bij de Stichting Domeinregistratie Nederland (SIDN.nl) toont aan dat op de Ladot-computers onder meer de site Lekkergeurtje.nl draait. Dit is het in Nederland draaiende tweelingzusje van Lekkergeurtje.com. Fransen: ,,De reclames voor parfum verwijzen niet naar de nl-site, die wíj hosten, maar naar de com-site die in China draait. Daar kunnen wij niets aan doen. We hebben hier desondanks zoveel klachten over gehad dat we overwegen het contract met Lekkergeurtje.nl op te zeggen.''
Ladot heeft per 1 april volgend jaar in ieder geval het contract opgezegd met een andere klant, Patrick de Bruin. Hij is volgens Spamvrij.nl een van de grootste spammers van Nederland. De Bruin zou reclame versturen voor met name financiële diensten. ,,Ik heb in het verleden wel eens een paar reclamemails verstuurd, bijvoorbeeld voor de plaatselijke harmonie'', zegt De Bruin. ,,Maar in principe spam ik niet zelf. Ik heb de mogelijkheden tot verzenden.'' De Bruin zou spam laten versturen via zogenoemde open proxies in Rusland en Oekraïne. Open proxies maken het traceren van de e-mail moeilijk. De webpagina's waarop producten kunnen worden besteld, draaien in India. ,,Bullet proof'', zegt De Bruin. Buiten het bereik van lastige bemoeials. ,,Dat kost een paar honderd dollar per maand. Ik verdien er niets aan.''
Veel ontvangers vragen zich af hoe spammers aan hun adres komen. ,,Zoeken op internet'', zegt Patrick de Bruin. Speciale programma's doorzoeken websites, discussieforums en nieuwsgroepen en bewaren alle mailadressen die ze tegenkomen. Deze bestanden worden weer doorverkocht. De Bruin erkent in het verleden ook wel eens cd-roms te hebben aangeboden met ,,een paar honderdduizend'' e-mailadressen. Van den Hoogen van Lekkergeurtje.com kreeg een cd'tje met adressen ,,als wederdienst van een collega''. Een bestand met één miljoen e-mailadressen kost volgens Zenger van Spamvrij.nl rond de honderd euro. ,,Dat zijn vaak vervuilde bestanden met adressen die niet meer bestaan. Er zijn ook betere bestanden maar die kosten duizenden euro's.'' Zenger noemt de klantgegevens van gratis-internetproviders. Die mogen worden doorverkocht. De klant heeft immers ingestemd met de algemene voorwaarden.
De consument heeft volgens Mastenbroek (Xs4all) een eigen verantwoordelijkheid in het voorkomen van spam. ,,Klanten moeten zorgvuldiger omgaan met hun e-mailadres en het niet op internet laten slingeren.'' Voorlichting is belangrijk, vindt zij, maar zij ziet tevens het belang van antispamwetgeving. ,,Critici zeggen dat een Nederlands of Europees spamverbod geen zin heeft. De meeste spam komt toch uit de VS en China. Ik vind dat we niet cynisch moeten doen over het verbod. Het is een stap in de goede richting. Spam wordt onderkend als een groot probleem.'' Naast mondiale antispamregels hebben de experts hun hoop gevestigd op nieuwe filters. Xs4all test op dit moment een filter dat 95 procent van de spam moet tegenhouden. Mastenbroek: ,,Onze filters houden nu nog maar 90 procent van de spam tegen. Spammers worden steeds inventiever. Zij versturen bijvoorbeeld post vanaf gekraakte computers.'' Zij benadrukt dat helder moet zijn hoe en wat providers filteren. In de VS zouden sommige bedrijven botweg al het verkeer uit China blokkeren. Mastenbroek: ,,Internet is daarmee geen mondiaal medium meer''.
'Spamkenner' Paul Wouters vindt de belangrijkste antispammaatregel een boycot van bedrijven die reclame maken via ongewenste mail. Parfum kopen bij Lekkergeurtje.com moet wat hem betreft net zo incorrect worden als het dragen van bont of het tanken bij Shell ten tijde van de apartheid in Zuid-Afrika.