Games zijn de jongetjes voorbij

De gamer die speelt met de Wii moet met afstandsbediening bewegen. Tennissen, boksen, golfen behoren tot de mogelijkheden.
Elske Schouten

Nintendo heeft met de laatste generatie computerspelletjes de concurrentie achter zich gelaten. Het geheim: games voor niet-gamers. Ouderen, vrouwen en jonge kinderen spelen nu ook, en ze moeten bewegen: slaan, meppen, zwiepen. Zo werd Nintendo voor het eerst sinds Super Mario weer leider op de gamemarkt.

Diana Bindenga (43) uit Almere staat zo’n twee keer per week in de huiskamer te springen voor haar televisie. Zwaaiend met een afstandsbediening probeert ze een virtuele tegenstander in de boksring knock-out te meppen of met honkbal een homerun te slaan. En ze is fanatiek. „Met honkbal wil ik steeds verder slaan. Als de bal uit gaat, denk ik: verdorie. Nog maar een keer dan.”

Bindenga houdt niet van spelletjes, vertelt ze. Ook is ze geen „computer-iemand”. Maar wel is ze fan van de Wii, de nieuwste spelcomputer van Nintendo. De Japanse spelletjesfabrikant bracht vorig jaar de Wii en bijbehorende sportgame op markt. Gamers kunnen tennissen, bowlen of de ouverture van opera Carmen dirigeren door te zwaaien met een afstandsbediening die beweging registreert. Lichtelijk verslavend, vindt Bindenga, die werkt in een bakkerij. „Als ik eenmaal begin, blijf ik bezig. Ik wil gewoon winnen.”

Door klanten als Bindenga maakt Nintendo een van de meest succesvolle periodes door in zijn ruim honderdjarige geschiedenis. Het bedrijf, ooit begonnen met de verkoop van speelkaarten, laat met zowel spelcomputer Wii als zijn draagbare voorganger DS de concurrentie achter zich. Sinds de lancering in november vorig jaar zijn er wereldwijd 10,5 miljoen Wii’s verkocht. Daarmee haalde het deze maand de Xbox 360 in, de nieuwe generatie spelcomputer van Microsoft die een jaar langer op de markt is. Sony’s Playstation 3 blijft al helemaal achter. De omzet van Nintendo verdubbelde het afgelopen boekjaar tot 6 miljard euro en de winst steeg tot 1,1 miljard, 75 procent meer dan in het jaar ervoor. Op de beurs is het bedrijf meer dan 40 miljard euro waard. Meer dan Sony, terwijl dat bedrijf tien keer zoveel omzet.

Nintendo heeft zijn succes te danken aan een nieuwe strategie: het bedrijf is games gaan maken voor de niet-gamer. Niet meer alleen mannen tot 25 jaar, maar ook ouderen, vrouwen, heel kleine kinderen of mannen met een drukke baan. En het werkt.

Jamila Sumalgy, speelgoedverkoopster in een Amsterdamse Intertoys, ziet veel vrouwen en „oudere mensen” van 30 tot 40, spelletjes van Nintendo kopen. Terwijl de Xbox 360 en Playstation 3 volgens haar alleen jongens trekken. Consultant Laurens van den Oever van GfK Marketing Services bevestigt dat Nintendo „erin geslaagd is compleet nieuwe doelgroepen aan te boren”. GfK verwacht dat de verkoop van spelcomputers in Nederland dit jaar verdubbelt vergeleken met 2006, tot zo’n 240 miljoen euro. „Zo’n groeisprong kan alleen komen door nieuwe groepen naar de winkel te trekken.” Op internetforums zoals van internetwinkel Bol.com staan commentaren als „de Wii krijgt zelfs oma uit haar stoel”.

Intussen hielden Sony en Microsoft met hun nieuwe computers een wedstrijd wie de meest geavanceerde en grafisch superieure spelcomputer kon bouwen. De Playstation 3 heeft high definition – dus superscherpe – beeldkwaliteit, een harde schijf van 60 gigabyte en een ingebouwde Blue Ray-speler, een van de twee mogelijke opvolgers van de dvd-speler. Ook de Xbox 360 heeft high definition-kwaliteit en grote rekenkracht. De Wii kan qua beeld en rekenkracht tegen geen van beide op. Maar is met zijn prijs van zo’n 250 euro wel een stuk goedkoper.

Nintendo besloot het anders te gaan doen ten tijde van de vorige generatie spelcomputers, vertelt Frank Rittinghaus, marketing manager van Nintendo Benelux. Ongeveer elke zeven jaar komen de grote fabrikanten met een nieuwe computer. De kunst is om die in zoveel mogelijk huiskamers te krijgen, desnoods door ze met verlies te verkopen. Want hoe meer mensen de computer hebben, hoe meer mensen de games van die fabrikant kopen. En daar verdienen ze wel geld mee.

In de vorige ronde legde Nintendo’s computer Gamecube het af tegen de immens populaire Playstation 2 van Sony. Die had zo’n 60 procent van de markt in handen, terwijl Nintendo bleef steken op 20 procent. Het bedrijf kreeg te maken met winstdalingen en moest het vooral hebben van zijn draagbare computer, de Gameboy. „We merkten dat het moeilijk was een dik belegde boterham te verdienen”, zegt Rittinghaus. Een nieuwe ronde concurrentie met Microsoft en Sony, die beide ook geld van andere divisies in hun game-afdeling kunnen stoppen, zag het bedrijf niet zitten.

Een ander probleem was dat de groei van de computerspellenmarkt na jarenlange voorspoed dreigde te staken. In de VS en Japan daalde de verkoop van games. Mede door de opkomst van spellen waarin je op internet tegen anderen kunt spelen – zoals het populaire World of Warcraft. En doordat er de laatste jaren talloze speeltjes bijkwamen die geld en aandacht van de doelgroep opeisen, zoals internet, mobiele telefoons en mp3-spelers.

Kortom, Nintendo kon het zich niet meer veroorloven de niet-gamer te negeren. „We gingen ons afvragen waarom veertigplussers geen videogames spelen”, zegt Rittinghaus. Voor mensen die het nooit hadden gedaan, bleek het ingewikkeld. Want hoe bedien je een auto of machinegeweer met die knopjes op een controller? Daarnaast bleken sommigen die vroeger wel speelden ermee te zijn gestopt door gebrek aan tijd. Veel spellen zijn zo complex dat het tientallen uren duurt voor ze zijn uitgespeeld.

Die twee dingen probeerde Nintendo te veranderen. De Nintendo DS is te bedienen met een pennetje, de Wii met een afstandsbediening. „Wie op een oude spelcomputer een bal wilde smashen in een tennisgame, moest bijvoorbeeld A-B-A indrukken”, zegt Rittinghaus. „Nu smasht hij gewoon.” En vooral de spellen veranderden. Geen nadruk op ingewikkelde strategie- en schietspellen, maar op games die je ook snel tussendoor kunt doen.

Zoals het spel Brain Training voor de Nintendo DS. Met korte opdrachten kunnen gamers hun hersenen ermee trainen. In de hele wereld werd het een enorme hit, ook onder bejaarden. In Nederland staat het spel bovenaan de lijst meest verkochte computerspellen van dit jaar.

Met de Wii, die begin dit jaar op de Nederlandse markt kwam, ging Nintendo op dezelfde voet verder. De afstandsbediening die beweging registreert maakt het apparaat bijzonder. Begin volgend jaar lanceert Nintendo een drukgevoelige mat voor het spel Wii Fitness. Door de nadruk op beweging is de Wii als enige spelcomputer acceptabel voor ouders die zich zorgen maken over het gewicht van hun kinderen.

Toch is niet iedereen blij met de nieuwe aanpak van Nintendo. Een deel van de traditionele doelgroep vindt de nieuwe spellen maar suf. Op gespecialiseerde game-forums op internet zijn veel fans van de Wii te vinden, maar anderen laken de grafische kwaliteit of missen race- en schietspellen. Zoals het veel gehypete schietspel Halo 3 van Xbox, dat binnenkort verschijnt. „Hardcore gamers kopen de Wii wel”, zegt verkoopster Sumalgy, zelf ook hardcore gamer. „Maar voor hen zijn er nog nauwelijks spellen.”

Dat komt nog wel, zegt Rittinghaus. Binnenkort verschijnt een nieuwe versie van Resident Evil, „een echt 18-plus spel”. En Nintendo brengt dit najaar een soort plastic pistool op de markt dat ook bewegingssensoren heeft, zodat gamers kunnen schieten door op het scherm te richten in plaats van op knopjes te drukken. „Voor meer realisme.” 

De concurrentie heeft het intussen vooral druk met zichzelf. Sony moest de introductie van de Playstation 3 maanden uitstellen en verlaagde kortgeleden de prijs, terwijl die al niet eens de kosten dekte. De Xbox 360 maakte een goede start, maar de apparaten blijken door een ontwerpfout vaak te crashen en Microsoft moest 1 miljard dollar uittrekken voor reparaties en terugroepacties.

Voorlopig lijkt Nintendo zich dus geen zorgen te hoeven maken. Voor het eerst sinds Super Mario staat het bedrijf in de gamemarkt weer aan kop. En dat dankzij klanten die eigenlijk niet van computerspellen houden.

Gepubliceerd in:
Economie
Meer economisch nieuws