Geruchten brengen Fortis verder in problemen

De financiële crisis maakt steeds meer slachtoffers, ook in West-Europa. Op de beurs krijgt bank en verzekeraar Fortis de hardste klappen. Wat kan de toezichthouder doen?

Amsterdam, 18 sept. Zou minister Bos van Financiën of DNB-president Nout Wellink al met ING-topman Michel Tilmant en Rabobaas Bert Heemskerk hebben gebeld? Wat doen we met Fortis?

Gordon Brown, premier van Groot-Brittannië, klopte maandag bij Lloyds TSB-topman Victor Blank aan om de overname te suggereren van de bank HBOS. Hank Paulson, de Amerikaanse minister van Financiën, en zijn hoogste centralebankier, Ben Bernanke, orkestreerden de redding van Bear Stearns, grepen in bij de hypotheekverstrekkers Fannie Mae en Freddie Mac en dicteerden de scenario’s voor de zakenbanken Lehman Brothers (surseance) en Merrill Lynch (verkoop) en verzekeraar AIG (nationalisatie).

De kans dat ook de Nederlandse (en Belgische) autoriteiten ingrijpen in de financiële sector wordt reëler. Nederlandse banken en verzekeraars zijn hard meegezogen in de draaikolk die het afgelopen weekend op Wall Street ontstond. De koersdalingen van Aegon en ING liggen in lijn met het gemiddelde voor West-Europese financiële fondsen. Zorgelijker is de situatie bij Fortis: de koers zakte veel harder weg.

De situatie bij het concern lijkt op de gang van zaken die zich eerder voordeed bij Bear Stearns, Lehman en HBOS. Bepaalde marktpartijen – lees hedgefondsen die kunnen profiteren van verdere koersdalingen – verspreiden het gerucht dat een bank kapitaalsproblemen heeft. Of dit zo is doet er niet zoveel toe. In het huidige nerveuze marktklimaat komt er geheid een verkoopgolf op gang. De grote koersdalingen zetten de desbetreffende bank onder druk, waarna andere banken zenuwachtig hun leningen terugtrekken. Ook bezorgde klanten kunnen beslissen hun tegoeden elders onder te brengen. Resultaat: de bank kríjgt ook geldproblemen. Een self fulfilling prophecy.

Dinsdag distantieerde Fortis zich nadrukkelijk van geruchten als zou het met een nieuwe aandelenemissie komen. „Er zijn geen nieuwe ontwikkelingen.” Een nadere toelichting op de situatie wil Fortis dezer dagen niet geven. Niettemin bleef de aandelenkoers spectaculair dalen, gisteren ook weer. Vanochtend herstelde de koers zich iets, maar per saldo is de waarde van Fortis in de afgelopen dagen met een kwart gedaald. Ten opzichte van vorig voorjaar, vóór Fortis zich ging mengen in de overnamestrijd om ABN Amro, is het concern nu zo’n 25 miljard euro minder waard.

Dat Fortis in geldnood zit is geen vreemde gedachte. Het concern heeft volgens persbureau Bloomberg al ruim 5 miljard euro moeten afschrijven ten gevolge van de kredietcrisis. Mede daardoor lijdt Fortis extra onder de kostbare overname van ABN Amro (à 24 miljard euro). De winst halveerde in het tweede kwartaal. Het huidige kwartaal, waarvan de boeken over 12 dagen sluiten, lijkt nog slechter te worden. Fortis zal net als andere bedrijven de waarde van de beleggingsportefeuille fors hebben zien dalen. Op Lehman verwacht Fortis een last te nemen van 137 miljoen euro. Eerder al was duidelijk dat er een extra verlies aankomt van 900 miljoen euro op de verplichte verkoop van ABN Amro-delen aan Deutsche Bank.

Het omstreden solvabiliteitsprogramma van eind juni hapert. Van de benodigde 8,3 miljard euro kapitaalsversterking is volgens analisten nog niet de helft binnen. De verkoop van enkele niet-kernactiviteiten en de uitgifte van obligaties verlopen stroef. Immers: overal ter wereld bieden financiële instellingen onderdelen te koop aan. Als Fortis al iets kwijtraakt zal dat lastig tegen de hoogste verkoopprijs zijn. Daarbij is de ruim 2,1 miljard euro nog niet binnen die de Chinese verzekeraar Ping An heeft toegezegd voor deelname in Fortis’ vermogensbeheertak. Er is nog geen toestemming voor.

Zou deze onheilspellende mix van omstandigheden aanleiding zijn voor toezichthouders om een actieve rol te gaan spelen?

In de wetenschap dat een nieuwe aandelenemissie in de huidige markt kansloos is, moet het helpen dat er nu verschillende scenario’s voorhanden zijn. Meest rigoureus zou zijn dat de toezichthouder het AIG-model volgt: zelf geld in Fortis steken in ruil voor zeggenschap, waarna onderdelen van het bedrijf gecontroleerd in de uitverkoop gaan. Waarschijnlijker is dat men een andere marktpartij aanspoort dat te doen (model-HBOS). Analisten noemden vorige week de Franse bank BNP Paribas als geschikte partner voor Fortis. Vermoedelijk verkiest de Nederlandse toezichthouder liever een Nederlandse oplossing. Net als DNB vorig jaar achter de schermen aandrong op ING als koper van ABN Amro.

De Nederlandsche Bank mengt zich in principe niet in het commerciële proces van de vrije markt. En zeker niet opzichtig. „We zijn alert”, luidt de officiële opstelling. Wil de toezichthouder echt ingrijpen, dan moet er acute nood zijn. Een wegzakkende beurskoers is dat niet. Maar acute kapitaalsproblemen zijn dat wel. Als Fortis, zoals dat heet, door zijn solvabiliteitsratio’s zakt – de verplichte hoeveelheid bufferkapitaal – dan heeft DNB alle reden iets te ondernemen.