Koers Fortis zakt weg na ingreep overheid

Amsterdam/Brussel, 29 Sept. De reddingsactie van de Nederlandse, Belgische en Luxemburgse regeringen heeft het vertrouwen in de Belgisch-Nederlandse bank-verzekeraar Fortis vanmorgen niet kunnen herstellen. Op de beurs bereikte Fortis even een dieptepunt van 3,99 euro (20 procent in de min). Rond het middaguur stond Fortis 9 procent lager op 4,71 euro. De AEX-index stond 4,6 procent lager.

Na een weekeinde van crisisberaad besloten de Beneluxlanden gisteravond Fortis deels te nationaliseren. De overheden pompen 11,2 miljard euro in het concern en krijgen daarvoor 49 procent van de aandelen in de drie nationale bankdochters van Fortis. Fortis moet het vorig jaar overgenomen ABN Amro Nederland weer verkopen en president-commissaris Maurice Lippens stapt op.

Dat drie nationale overheden op deze manier ingrijpen bij een financiële instelling is ongeëvenaard. De ministers van Financiën en centralebankiers beoogden hiermee het voortbestaan van Fortis veilig te stellen en een nieuwe koersval te voorkomen. Vorige week was het concern in grote problemen gekomen toen er in enkele dagen 35 procent van de beurswaarde werd weggeslagen.

Fortis heeft het al maanden moeilijk door de kredietcrisis en de dure overname van ABN Amro. De druk op Fortis nam toe toen de bank in juni aankondigde ruim 8 miljard euro nodig te hebben om de balanspositie te versterken, terwijl toenmalig bestuursvoorzitter Votron bij herhaling had gezegd dat de financiële positie van Fortis gezond was. Een maand later moest hij opstappen.

Gedeeltelijke nationalisatie

Op de financiële markten raakte het geduld op met het management, dat afgelopen vrijdag nog verklaarde met de verkoop van extra bedrijfsonderdelen de financiën op orde te kunnen houden. Op dat moment had het gerucht van een dag eerder, dat Fortis in acute geldnood zat en dat toezichthouder De Nederlandsche Bank rivaal Rabobank had gevraagd om bij te springen, al gezorgd voor een koersval. Achteraf bleek dit het beginsignaal voor het crisisberaad. Ook het ontslag van topman Herman Verwilst, vrijdagavond, kon daaraan niets meer veranderen. Opvolger Filip Dierckx, die al in het Fortis-bestuur zat, zei vanmorgen op een persconferentie in Brussel dat de overname van ABN Amro wellicht toch geen handige manoeuvre was geweest. „Ik geef toe dat de aankoop van ABN Amro een beslissing was die op het verkeerde moment is genomen. De timing was niet de beste, dat kan ik alleen maar bevestigen.”

Klik hier voor vergroting

De overheidsinjecties van 11,2 miljard euro in Fortis komen ongeveer overeen met de huidige beurswaarde van het concern. Toch besloten de regeringen niet tot een volledige nationalisatie, maar namen ze genoegen met minderheidsbelangen in Fortis Bank NV-SA (voor 4,7 miljard euro), Fortis Bank Nederland (voor 4 miljard euro) en Fortis Bank Luxemburg (voor 2,5 miljard euro). Met deze gedeeltelijke nationalisatie krijgen de overheden een belangrijke stem in het reilen en zeilen van Fortis. Er komen ook overheidscommissarissen. Hoe minister Wouter Bos (Financiën, PvdA) de 4 miljard euro wil betalen, was vanmorgen nog niet duidelijk. Mogelijk gaat hij hiervoor staatsobligaties uitgeven.

'Geen andere uitweg'

Er was geen andere uitweg om Fortis te redden, zei Bos vanochtend in Brussel. „We hadden ook niet kunnen ingrijpen, maar de vraag was of Fortis dan de maandagochtend zou hebben overleefd”, aldus Bos, die zei dat het vertrouwen in het bancaire verkeer op het spel stond. De Tweede Kamer noemde de reddingsactie van de staat „onvermijdelijk”. Wel vraagt een meerderheid van de Kamer van het kabinet te eisen, dat vertrekkende Fortisbestuurders er niet met bonussen vandoor gaan.

Behalve Fortis moesten afgelopen weekend ook in Groot-Brittannië en Duitsland banken overeind gehouden worden door middel van overheidsingrijpen. In de Verenigde Staten werden eerder al verzekeraar AIG en hypotheekfinanciers Fannie Mae en Freddie Mac genationaliseerd.

Fortis leek gisteren weinig invloed meer te hebben op de eigen toekomst. De onderhandelingen in Amsterdam en Brussel gingen vooral tussen minister Bos van Financiën, zijn Belgische ambtsgenoot Didier Reynders en de centralebankpresidenten Nout Wellink en Guy Quaden. Bij de onderhandelingen waren ook de Nederlandse bank-verzekeraar ING en de Franse bank BNP Paribas betrokken. De Fransen zouden heel Fortis hebben willen overnemen, maar boden naar verluidt te weinig. ING wilde ABN Amro Nederland kopen. Ook deze overname werd gisteren niet afgerond, maar de onderhandelingen met ING zouden doorgaan. De injectie in Fortis betekent volgens een ingewijde „kopen van tijd” voor een deal over ABN Amro. ING was begin 2007 al in onderhandeling met ABN Amro over een overname. Bos zou daar een voorstander van zijn. Dit zou ABN Amro weer in Nederlandse handen brengen en voor een versterking zorgen van ING. Daarbij gaat het alleen om het Nederlandse deel van de bank, de buitenlandse dochters van ABN Amro zijn al overgegaan naar Royal Bank of Scotland en Santander.

Meer achtergronden en analyses over Fortis vanmiddag in het economiekatern van NRC Handelsblad.