ING krijgt opnieuw overheidssteun

Amsterdam, 26 jan. Minister Wouter Bos van Financiën wil ING’s riskante beleggingen best afdekken, maar vraagt wel om een nieuw soort tegenprestatie: pomp weer geld in de economie.

Nederland krijgt voorlopig nog geen Bank van Slechte Leningen. Maar het lot van de Nederlandse belastingbetaler is sinds vandaag wel weer wat meer rechtstreeks gekoppeld aan dat van de Amerikaanse huizenbezitter. De Nederlandse staat gaat de risico’s garanderen die bank-verzekeraar ING loopt met zijn portefeuille van gebundelde en herverpakte zogeheten Alt-A hypotheken. Die is, na een afwaardering met 3,9 miljard door ING, nog altijd 35,1 miljard dollar waard (27,7 miljard euro).

Minister Bos van Financiën heeft niet gekozen voor de oprichting van een bad bank, een speciale bank die de overheid kan oprichten om alle dubieuze kredieten van banken in op te nemen. Dat was de oplossing die vorige week niet alleen in Nederland, maar ook in diverse andere landen circuleerde om banken te verlossen van hun risicovolle kredietportefeuilles.

ING blijft juridisch eigenaar van de dubieuze kredieten, de overheid krijgt voor 80 procent het economisch eigendom ervan. Dat wil zeggen dat de bank zelf opdraait voor 20 procent aan verdere verliezen op deze portefeuille, de staat voor de overige 80 procent. Als die verliezen geboekt worden tenminste. Dat staat zeker niet vast. In theorie kan de staat zelfs nog winst maken op deze regeling, als de waarde van de portefeuille zich in de toekomst herstelt. In dat geval gaat 20 procent van de winst naar ING en 80 procent naar de schatkist. Op dit moment kost deze regeling de schatkist nog niets.

Aanvullende voorwaarden

De bank krijgt deze regeling niet zomaar. ING betaalt een zogeheten garantieprovisie aan de staat, maar de overheid betaalt weer een provisie aan ING voor het beheer en de financiering van de portefeuille.

Ook heeft het ministerie van Financiën een opvallend pakket aan aanvullende voorwaarden bij elkaar onderhandeld. ING heeft zich verplicht voor 25 miljard euro extra leningen te verstrekken aan Nederlandse bedrijven en consumenten. Daarmee hoopt Bos de klachten dat banken het loket gesloten houden te lijf te gaan en de nationale economie nog te helpen met deze garantiestelling. Ook moet ING vasthouden aan het Nederlandse betalingssysteem PIN, en niet volledig overstappen op het Europese Sepa-systeem. Dat is nu nog een discussiepunt tussen de overheid en de banken. Verder moet de top van ING afzien van bonussen over 2009, nadat ze die over 2008 al had ingeleverd bij de injectie van 10 miljard euro die de bank in oktober kreeg.

Liar loans

Voor ING is het grote voordeel van deze regeling dat ze niet meer hoeft af te boeken op deze portefeuille. Boekhoudregels schrijven dat voor zolang deze hypotheken niet meer verhandelbaar zijn. Dat kan het vertrouwen bij beleggers terugbrengen dat tot dit weekend ontbrak, getuige alle koersdalingen van de afgelopen weken. En het kan ook voorkomen dat spaarders weglopen. De overheid maakt zich al langer zorgen over de enorme hoeveelheid spaargeld, 199 miljard euro, die de bank-verzekeraar via dochter ING Direct op de balans heeft staan.

Van het risico op zijn dubieuze hypotheekportefeuille is ING door deze transactie met de staat dus voor het grootste deel af. Die Alt A-hypotheken staan ook wel bekend als liar loans. Bij de verstrekking ervan hoefden de huizenkopers hun inkomen niet op te geven, zolang maar duidelijk was dat ze hun leningen in het verleden keurig hadden afbetaald. Daarmee golden ze als minder riskant dan de subprime-hypotheken, die werden verstrekt aan mensen die in het verleden betalingsproblemen hadden gehad.

Maar de economische problemen in de VS zijn inmiddels zo groot dat ook deze categorie aan hypotheken in gevaar is gekomen en de banken die ze in bezit hebben zich nu ernstig zorgen maken over de waarde ervan. Ook de Alt A’s zijn slechte leningen geworden. Omdat ze nauwelijks meer verhandeld worden, is de waarde van deze hypotheken lastig vast te stellen. ING en overheid hopen erop dat als de financiële markten weer normaliseren, de waarde niet veel zal afwijken van die waarvoor ze nu in de boeken staan. De belastingbetaler draait dus pas mogelijk in de toekomst op voor verliezen.