Bij AIG hebben ze best wroeging

Washington, 19 maart. Bestuurder Edward Liddy van ’s werelds grootste verzekeraar AIG moest in het Congres verschijnen. Hij belde snel met de ontvangers van miljoenen aan bonussen. En stelde een overzicht samen van de bedreigingen die hij binnenkrijgt.

Edward Liddy, de man die zonder bonus en voor 1 dollar per jaar bij verzekeraarsgigant AIG werkt, verdient volgens een van de leden van het Congres een eretitel: „de laatste goede man op Wall Street”.

Liddy zelf wordt de laatste dagen weleens minder vriendelijk bejegend. De 63-jarige zet zijn bril op, pakt zijn aantekeningen erbij en vertelt over de dreigementen die zijn familie en de werknemers van AIG deze dagen binnenkrijgen. Ze zouden opgeknoopt moeten worden aan de snaren van hun piano, bijvoorbeeld. Of: „Ik ben op zoek naar de namen van alle bestuurders, en die van hun kinderen.” Of: „Als de overheid haar werk niet doet, dan kom ik het heft wel even in eigen handen nemen.”

Maar het Democratische Congreslid Barney Frank is niet onder de indruk van Liddy’s enumeratie. „Als we elke keer moeten inbinden als iemand een bedreiging doet uitgaan, wordt informatie nooit beschikbaar.” Nee, Frank wil de lijst met namen van AIG-werknemers die afgelopen weekend samen 165 miljoen dollar aan bonus hebben ontvangen gewoon zien. Desnoods via een dagvaarding.

De hoorzitting, Amerika’s gesprek van de dag, stond al langer op de agenda. Gespreksstof genoeg. Het had over het grootste verlies ooit door een Amerikaans bedrijf kunnen gaan, AIG in het afgelopen kwartaal. Over het overheidsbelang van 80 procent in het bedrijf met 116.000 werknemers. Of over de tientallen miljarden dollars die via de verzekeraar nu de financiële wereld worden ingepompt. Het Amerikaanse geld kwam ook in Nederland terecht, bij ING en Rabobank.

Maar niets van dat alles. De Congresleden lieten tijdens het vijf uur durende verhoor geen kans voorbij gaan om schande te spreken over de bonussen en over de ironie dat juist deze werknemers AIG en daarmee de Amerikaanse economie zo in de problemen hebben gebracht.

Liddy laveert tussen zijn rol als door de overheid aangewezen bestuurder die de voor zijn komst gemaakte afspraken nu afkeurt, en die van de topman met maar één missie: hij moet AIG van de ondergang redden.

Eerst de begripvolle Liddy. Hij noemt de bonussen „wansmakelijk” en zegt aan te voelen waarom Amerikanen „nog nooit zo boos zijn geweest als nu”. Hij geeft toe dat bij „AIG fouten gemaakt zijn, zo groot dat het nauwelijks voor te stellen is”. En hij zegt „ervan doordrongen te zijn dat we verantwoordelijke hoeders moeten zijn van de publieke gelden die we hebben gekregen, en dat het geduld van de Amerikaanse belastingbetaler opraakt”.

Daarom heeft Liddy voorafgaand aan de hoorzitting met Londen gebeld. Daar is de afdeling ‘Financial Products’ gevestigd, daar zitten de zeventig werknemers die elk meer dan een miljoen dollar aan bonus kregen. Liddy heeft hen gevraagd „te doen wat juist is”: stort minstens de helft van de bonus terug. Sommigen zouden positief hebben gereageerd, „een enkeling heeft zelfs aangeboden alles terug te betalen”. Concreter wordt het niet.

Liddy gaf daarmee toe aan de maatschappelijke en politieke druk. Maar economisch gezien was het onverstandig, legt hij uit. Deze afdeling, meer hedgefonds dan verzekeringsbedrijf, heeft nog een potentieel gevaarlijke portfolio ter waarde van 1.600 miljard dollar uitstaan. Dat betreft financiële producten die andere financiële bedrijven konden kopen om zich te verzekeren tegen mogelijke waardedalingen van weer andere producten op basis van Amerikaanse hypotheken.

Als dat gecompliceerd klinkt, zegt Liddy, dan is dat het ook. En er zijn niet veel mensen die deze materie beheersen. Precies daarom is de hoogte van de toelage ook niet verbonden aan de (ongekend slecht uitgepakte) bedrijfsresultaten. Ze geven de werknemer gewoon een reden niet weg te lopen. (Van de 418 werken er overigens vijftig niet meer bij de afdeling.)

Wie zijn deze mensen dan, willen de leden van de Congrescommissie voor de Financiële Sector weten. Hebben ze de geen wroeging? Zeker wel, verdedigt Liddy ze. Het zijn getalenteerde, gewetensvolle, „eigenlijk heel goede mensen”.

Het Democratische Congreslid Mike Capuano is kritisch: „Zeker weten dat dit de enige mensen ter wereld zijn die dit werk kunnen doen? Die hun zelf veroorzaakte problemen kunnen oplossen?”

Liddy: „Nee, zeker weet ik dat niet.”

Capuano: „Ontsla ze dan maar, vervang ze door even geschikte mensen van Wall Street die nu werkloos zijn.”

De verdedigingslinie die in eerste instantie door het Witte Huis was opgeworpen – de arbeidscontracten met de bonussen zijn niet open te breken – blijkt nauwelijks een argument voor Liddy. Pas bij nader inzien gaf president Barack Obama zijn minister van Financiën Timothy Geithner de opdracht de bonussen terug te vorderen.

Het Republikeinse smaldeel hamert bij herhaling op deze chronologie. Hoe lang weet Liddy al van de bonussen? Sinds zijn aantreden, afgelopen najaar. Hoe vaak is de centrale bank bij de vergaderingen van de raad van bestuur aanwezig? Elke keer. En dan wordt de sprong gemaakt naar Geithner, de minister die zo onder vuur ligt. Geithner spreekt centralebankier Ben Bernanke ook regelmatig, moet dus wel langer van de bonussen hebben geweten dan sinds vorige week, zoals hij zegt. Liddy weet het niet, maar dat is niet erg. Het punt is gemaakt.

Wat Liddy wel kan zeggen is dit. De bonusbeslissing is niet lichtvaardig genomen. Maar het was essentieel om Het Plan tot uitvoer te kunnen brengen. Wat dat is? De afdeling in Londen moet afgebouwd as in: afbouwen, verkleinen worden, winstgevende onderdelen van het bedrijven moeten worden verkocht en die opbrengsten worden dan gebruikt om de overheid terug te betalen. Is er een alternatief? „Een ongecontroleerde ineenstorting van het bedrijf, waarmee alles wat de overheid de laatste maanden bereikt heeft, ongedaan wordt gemaakt”, waarschuwt Liddy. „En dat probeer ik op wanhopige wijze te voorkomen.”