Duits warenhuisconcern Karstadt in surseance

Berlijn, 10 juni. Voor de bekende Duitse warenhuisketen Karstadt is gisteren uitstel van betaling aangevraagd. De tienduizenden werknemers, van wie velen al tientallen jaren voor het bedrijf werken, moeten vrezen voor hun baan. Anders dan Opel krijgt het geen staatssteun.

Gevochten hebben ze, voor hun werk. Handtekeningenacties, demonstraties voor het ministerie van Economische Zaken – het heeft niet geholpen. „We worden door de overheid in de steek gelaten”, zegt een aangeslagen verkoopster bij de Karstadt- vestiging in de Berlijnse Wilmersdorfer Strasse.

De handtekeningenlijst bij haar kassa is helemaal vol geschreven met steunbetuigingen van klanten die vinden dat Karstadt open moet blijven. „Wat is de stad zonder Karstadt”, staat er tussen de opmerkingen.

Geen overheidssteun

De overheid wilde dit keer niet toegeven. Opel moet met de staatssteun die het heeft gekregen een uitzondering blijven. Arcandor, het moederbedrijf van Karstadt, is in moeilijkheden geraakt en wilde net als het autoconcern geld van de overheid. Maar de onderneming kon niet aannemelijk maken dat de kredietcrisis de problemen heeft veroorzaakt.

Bovendien bleek dat de grootaandeelhouders van Arcandor, multimiljonair Madeleine Schickedanz en het bankhuis Sal. Oppenheim, niet bereid waren zelf geld in hun bezit te steken. De nieuwe minister van Economische Zaken, Karl-Theodor Zu Guttenberg, heeft het verzoek van Arcandor om staatssteun dan ook afgewezen.

Gisteren is uitstel van betaling aangevraagd voor de 119 Karstadt- warenhuizen in Duitsland, voor de postorderbedrijven Quelle en Primondo, maar niet voor Arcandors goedlopende reisdochter Thomas Cook.

Doorstart

Het is de bedoeling dat Arcandor/Karstadt na de surséance een doorstart maakt. Slechte onderdelen en niet-renderende warenhuizen worden afgestoten, dochterbedrijven met een beter perspectief kunnen na een sanering opnieuw beginnen. „In ieder einde zit een begin”, zegt de bestuursvoorzitter van Arcandor, Karl-Gerhard Eick. De Duitse bondskanselier Angela Merkel zei gisteren dat uitstel van betaling, hoe erg ook, „nieuwe kansen” biedt.

Maar voor de circa 45.000 werknemers blijft het een hard gelag. De meesten van hen werken bij de Karstadt-warenhuizen, te vergelijken met Vroom & Dreesmann of de Hema in Nederland – maar dan wel twintig jaar geleden. Karstadt heeft verzuimd de bakens te verzetten. Het is een klassiek warenhuis gebleven, zoals dat populair was in de jaren ’50 en ’60, de bloeiperiode van Karstadt. Alles erop en eraan: van dameslingerie tot wasmachines en gordijnen.

Tegenwoordig werkt dat niet meer, en bij Karstadt kun je dat zien. Doordeweeks zijn de minder populaire afdelingen vaak leeg. Het personeel heeft te weinig te doen en de voorraden zijn te groot. Iedere rol niet verkochte gordijnstof kost handenvol geld, en bij Karstadt liggen veel van zulke rollen.

Het mes erin

De laatste tien jaar is er weliswaar gesaneerd en hebben de diverse bestuursvoorzitters geprobeerd de warenhuisketen nieuw leven in te blazen, maar het effect was onvoldoende. Nu zal het mes erin moeten, vrezen de vakbonden en de ondernemingsraden. Hoeveel banen verloren gaan is onduidelijk, maar dat er werkgelegenheid bij de Arcandor-dochters zal verdwijnen staat vast.

Voor de klanten van de 128 jaar oude warenhuisketen verandert er de komende tijd niets. De winkels blijven voorlopig open. Na drie maanden moet blijken welke Karstadt-vestigingen definitief voor een doorstart in aanmerking komen. De meeste kans maken die in grote en middelgrote steden.

Voor de warenhuizen zijn verschillende belangstellenden. Grootste kans op een koopje uit de praktisch failliete boedel maakt de Metro-groep, die de concurrerende Kaufhaus-warenhuizen exploiteert – wel winstgevend. Met minder personeel wordt daar sneller op marktveranderingen ingespeeld. Een fusie met Karstadt lijkt voor de hand te liggen.

Verkiezingstijd

De surséance voor Arcandor/Karstadt valt midden in de Duitse verkiezingstijd. Afgelopen zondag waren de Europese verkiezingen, en in een aantal deelstaten werden gemeenteraadsverkiezingen gehouden. Over drie maanden gaat Duitsland naar de stembus voor een nieuwe Bondsdag. De kredietcrisis en de aanpak van de recessie zijn de belangrijkste thema’s van de verkiezingsstrijd.

Opel en Karstadt zijn inzet van een fel ideologisch debat tussen de politieke partijen over het wel of niet verlenen van staatssteun. Minister van Economische Zaken Zu Guttenberg van de Beierse CSU lijkt met zijn harde aanpak electoraal te scoren. Maar vandaag wordt hij aangevallen door de sociaal-democraten van de SPD, die vinden dat Arcandor/Karstadt steun had verdiend. Zij verwijten Zu Guttenberg dat hij zijn liberale ideologie uitoefent over de rug van de werknemers.

Bij misschien wel de beroemdste dochter van Karstadt, het sjieke Berlijnse warenhuis KaDeWe, heerste gistermiddag een grafstemming. „Iedereen heeft het over Karstadt, maar wat gebeurt er nu met ons mooie KaDeWe?”, vroeg verkoper Thomas zich hardop af. Experts denken dat het Kaufhaus des Westens zich geen zorgen hoeft te maken. Ook daarvoor moet een koper zijn te vinden. Maar gesaneerd zal er worden – ook het KaDeWe ontkomt daar niet aan.