‘Banken gered dankzij Sarkozy’

Den Haag, 26 juni. De Franse president Sarkozy heeft als voorzitter van de Europese Unie een cruciale rol gespeeld bij de redding van het mondiale financiële stelsel. Zijn initiatief, in oktober 2008, om regeringsleiders van de EU op het Elysée bij elkaar te roepen, was van historisch belang.

Dat zegt vertrekkend topambtenaar Bernard ter Haar van het ministerie van Financiën in een gesprek met deze krant. Als rechterhand van minister Bos speelde Ter Haar het afgelopen jaar een sleutelrol in het financiële crisismanagement. Hij voerde de onderhandelingen over de nationalisatie van ABN Amro en Fortis Nederland en bedacht het Europese plan voor kapitaalinjecties in noodlijdende banken.

Volgens Ter Haar was het „echt kantje boord” in oktober 2008. De financiële wereld was in paniek doordat de G7, het IMF en de Amerikaanse regering het met reddingsplannen lieten afweten.

„De berichten van de financiële sector die ik op mijn blackberry kreeg, waren allemaal smeekbedes: ‘doe iets, doe iets, doe iets’. Als Sarkozy toen niet een extra EU-top in Parijs had gehouden en geen concreet pakket had neergelegd met de aankondiging ‘dit gaan we doen’, dan weet ik niet wat er gebeurd was. Als we Europa als stabiliteitsfactor hadden gemist, dan waren er banken omgevallen of heel moeilijke reddingsoperaties nodig geweest met overheden die daardoor in de knel zouden zijn gekomen.”

Volgens Ter Haar, die na 21 jaar op Financiën volgende week als directeur-generaal Milieu op het ministerie van VROM aan de slag gaat, was het een zegen voor Nederland dat de euro er was. „Voor onze interventies om de financiële sector te redden, hebben we 90 miljard euro moeten lenen op de kapitaalmarkt. Stel dat we de gulden nog hadden gehad. 200 miljard gulden? Dat was in de guldensmarkt never nooit gelukt.”

De topambtenaar meent dat Nederland in dat scenario in Duitse marken had moeten gaan lenen, waardoor de koers van de gulden onder druk zou zijn komen te staan en de rente in Nederland fors zou zijn gestegen, „met alle ellende van dien”.

Als de euro er niet was geweest, had het er somber uitgezien, zegt Ter Haar. „Zonder de euro had Ierland zonder meer in het IJslandscenario gezeten. Maar ook landen als Italië, Spanje en België zouden het veel moeilijker hebben gehad. Het is een enorme stabiliteitsfactor geweest. Het was al moeilijk genoeg om de financiële stabiliteit overeind te houden. Maar als we de Europese Unie niet gehad hadden, dan was het veel en veel moeilijker geweest. Niet alleen voor Nederland, ook voor de andere Europese landen, ook voor de grote landen”, aldus Ter Haar.