Klassieke bankrun werd DSB fataal

Amsterdam, 12 okt. De DSB Bank, al lange tijd in opspraak vanwege omstreden financiële producten, is ten val gekomen door een klassieke bankrun. Sinds het begin van deze maand haalden spaarders ruim 620 miljoen euro weg bij DSB. Vanochtend haalden spaarders nog eens tientallen miljoenen euro’s weg.

Toezichthouder De Nederlandsche Bank (DNB) besloot dat het voortbestaan van DSB in gevaar kwam door de „grote uitstroom van liquiditeiten” en vroeg de rechtbank om DSB uitstel van betaling te verlenen. Oprichter en eigenaar Dirk Scheringa van DSB was het niet eens met deze stap.

De aanvraag van DNB werd vanochtend ingewilligd door de rechtbank in Amsterdam, nadat in de nacht van zondag op maandag het verzoek van de centrale bank nog werd afgewezen. DSB Bank valt nu onder het bewind van De Nederlandsche Bank. Minister van Financiën Wouter Bos heeft aangekondigd dat er een onafhankelijk onderzoek komt naar de kwestie-DSB, waarbij ook wordt gekeken naar het functioneren van DNB.

Uit de uitspraak van de rechtbank in Amsterdam blijkt dat spaarders tot zondagmiddag 622,7 miljoen euro van hun rekeningen hebben gehaald. De bankrun begon op 1 oktober, de dag waarop Pieter Lakeman, vertegenwoordiger van ontevreden DSB-klanten in de Stichting Hypotheekleed, een oproep deed aan spaarders om hun geld bij DSB weg te halen.

Volgens Lakeman zou het beter zijn voor de spaarders als de bank, die onder vuur kwam te liggen vanwege het verstrekken van omstreden hypotheekproducten, failliet zou gaan. Nog diezelfde dag haalden spaarders ruim 88 miljoen euro bij DSB Bank vandaan. Op 2 en 3 oktober werd nog eens 100 miljoen en 128 miljoen overgeboekt.

Stroomversnelling

Nout Wellink van DNB zei maandagmiddag tijdens een persconferentie dat er nog 3,5 miljard euro aan spaartegoeden op DSB-rekeningen staat. Deze rekeningen zijn nu bevroren. Omdat de bank onder curatele staat en er nog geen faillissement is uitgesproken is een doorstart mogelijk, maar Wellink acht de kans daarop zeer klein.

De aangestelde bewindvoerders zullen ervoor zorgen dat spaarders hun tegoeden tot de maximale grens van het depositogarantiestelsel van 100.000 euro terugkrijgen. Volgens Wellink zijn 350.000 tot 400.000 spaarders getroffen. Ruim 4.000 mensen hadden meer dan 100.000 euro op hun DSB-rekening staan en zullen het resterende bedrag via de curator terug moeten proberen te krijgen.

Nog eens ongeveer 4.500 spaarders hadden een zogeheten achtergestelde deposito-rekening bij DSB lopen. Op deze spaarrekening kregen zij een extra hoge rente, maar daarbij hebben zij wel het recht opgegeven om aanspraak te maken op het depositogarantiestelsel. Het gaat om een totaalbedrag van 110 miljoen euro.

Bos en Wellink legden de schuld voor de val van DSB Bank niet rechtstreeks bij Lakeman van de Stichting Hypotheekleed. Ze wezen erop dat DSB al voor zijn oproep ernstige problemen had. De centrale bank was al langere tijd met DSB in overleg om de financiële positie te verbeteren. Deze gesprekken werden volgens Wellink doorkruist door de oproep van Lakeman, waardoor „de zaken in een stroomversnelling kwamen”.

Mediaberichten geen genadeslag

DSB Bank-eigenaar Dirk Scheringa verweet het ministerie van Financiën eerder op de dag schuldig te zijn aan de maandagochtend ontstane run op de bank. Ambtenaren hebben volgens hem opzettelijk naar media laten uitlekken dat een noodregeling nabij was, waardoor spaarders hun vertrouwen verloren in de bank.

Tijdens de persconferentie verwierpen Bos en Wellink de suggestie dat de mediaberichten DSB de genadeslag hebben gegeven. Na berichtgeving in de ochtendkranten dat DSB technisch failliet was haalden spaarders nog eens enkele tientallen miljoenen van hun rekeningen, wat Wellink vanmiddag omschreef als „niet al te veel geld”.

Het onderzoek dat het ministerie van Financiën heeft ingesteld zal ingaan op het functioneren van DNB. Ook komt er een onderzoek naar het handelen van de bestuurders van DSB, waaronder ook oud-bestuurders, inclusief voormalig minister Gerrit Zalm, die nu aan het hoofd staat van ABN Amro.

Onder regie van DNB heeft DSB het afgelopen weekend geprobeerd een doorstart te maken met behulp van een consortium van vijf banken. Onderhandelingen met ABN Amro, ING, Fortis, SNS en Rabobank liepen echter op niets uit omdat de banken de risico’s van claims van gedupeerde hypotheekklanten van DSB te hoog vonden. Ook zouden ze vrezen voor mogelijke verliezen op verstrekte kredieten. De besprekingen bij DNB in Amsterdam duurden tot diep in de nacht.

Nog niet failliet

Het uitroepen van de noodregeling voor DSB betekent nog niet dat de bank uit Wognum failliet is. Het komt neer op uitstel van betaling, waarbij de tegoeden van de bank worden bevroren. De komende dagen zal zeer waarschijnlijk worden bekeken hoe de hypotheek- en spaarklanten van DSB bij andere banken kunnen worden ondergebracht. Zo zal DSB worden ontmanteld zonder dat er formeel faillissement wordt uitgesproken. Onder het depositogarantiestelsel van De Nederlandsche Bank zijn spaartegoeden tot 100.000 euro per klant gegarandeerd.