Google Books beperkt in omvang na protesten
Rotterdam, 14 nov. Google wil zijn digitale bibiotheek Google Books aanzienlijk beperken. Zo hoopt het Amerikaanse internetbedrijf tegemoet te komen aan binnenlandse en buitenlandse bezwaren tegen het omvangrijke project.
Google zou volgens critici zowel het auteursrecht als het mededingingsrecht schenden. Het bedrijf heeft sinds 2003 ruim zeven miljoen boeken uit vooraanstaande bibliotheken gescand.
In een voorstel aan de rechtbank in New York heeft Google vrijdagnacht laten weten Google Books te willen beperken tot de Verenigde Staten, Canada, Groot-Brittannië en Australië.
Verder verplicht het internetbedrijf zich om actief op zoek te gaan naar rechthebbenden die zich niet zelf melden bij Google Books. Ook worden de commerciële mogelijkheden om de digitale bibliotheek te gelde te maken ingekrompen.
Het voorstel dat Google gisteren heeft ingediend bij de rechter betreft een aangepaste schikking tussen het internetbedrijf en twee Amerikaanse organisaties van uitgevers en auteurs.
Rechtszaak
Vorig jaar sloot Google een akkoord met de Association of American Publishers en de Author's Guild in een rechtszaak die liep sinds 2005. Het internetbedrijf zou 125 miljoen dollar (84 miljoen euro) betalen aan een onafhankelijke organisatie, de Book Registry, die namens auteurs en uitgevers moest toezien op de correcte (financiële) afhandeling van het auteursrecht binnen Google Books.
Van elke dollar die Google met het project zou verdienen, zou 63 cent naar de rechthebbende gaan. Google Books zou digitale boeken gaan verkopen, alsmede betaalde toegang tot (een deel van) de bibiotheek.
Massale kritiek
De schikking stuitte op massale kritiek van concurrenten (verenigd in de Open Book Alliance), het Amerikaanse ministerie van Justitie en de overheden van onder meer Frankrijk, Duitsland en China.
Belangrijk punt van kritiek is dat Google, zonder toestemming vooraf, auteursrechtelijk beschermde boeken in zijn bibliotheek wilden opnemen, die weliswaar niet te koop zijn in de VS maar wel daarbuiten.
Bovendien zou het auteursrecht op zogenoemde ‘wezenboeken’, werken waarvan de rechthebbenden niet meer te achterhalen zijn, automatisch toevallen aan Google. Met name Amazon en Microsoft, die zelf ook plannen hebben om geld te verdienen met een digitale bibliotheek, vreesden dat Google Books een monopolie zou krijgen in e-books.
Engelstalige markt
Het is de vraag of het nieuwe schikkingsvoorstel, dat vermoedelijk in februari wordt beoordeeld door de New Yorkse rechter, alle kritiek kan wegnemen. Het akkoord tussen Google en de twee belangenorganisaties van uitgevers en schrijvers beperkt zich nu weliswaar tot vier grote Engelstalige markten, maar die zijn ook voor concurrenten commercieel gezien het interessants.
De voorgestelde afspraak dat Google zijn digitale bibliotheek slechts te gelde mag maken op een beperkt aantal manieren en niet altijd, eeuwig en onbeperkt de commerciële mogelijkheden mag benutten, zal de critici evenmin behagen. Juist de genoemde manieren om geld te verdienen met de verzameling van miljoenen digitale boeken, zoals printing-on- demand, file downloads en toegang op basis van individuele abonnementen, lijken het meest profijtelijk.
Nederlandse uitgevers
De plicht om actief op zoek te gaan naar de personen of organisaties die het auteursrecht bezitten op de boeken die Google wil scannen, maar die zich niet melden bij het boekenproject, moet andere, ook buitenlandse organisaties over de streep trekken zich aan te sluiten bij Google Books. Nederlandse uitgevers, verenigd in het Nederlands Uitgeversverbond, hebben altijd gezegd dat zij de voordelen zien van een grote digitale bibliotheek van wereldliteratuur maar wel onder voorwaarden die acceptabel zijn voor schrijvers en uitgevers.
Het is de vraag of die bibliotheek ook snel Nederlandse, Franse en Duitse boeken zal bevatten. De kans bestaat dat Google het laat bij Engelstalige boeken, omdat die markt het lucratiefst is. Bovendien kent elk (Europees) land zijn eigen wetgeving op het gebied van auteursrecht. De Europese Commissie wil het copyright in de EU stroomlijnen om initiatieven als Google Books te faciliteren.