Crisis op de werkvloer
De recessie is eind 2009 officieel voorbij, maar de gevolgen op de arbeidsmarkt blijven voelbaar. Lees interviews met Nederlanders die hun baan kwijtraakten, hun bedrijf moesten sluiten of er juist voor hebben gekozen om voor zichzelf te beginnen vanwege de slechte baankansen.
Acteurs die als ‘opruimcoach’ of tandartsassistent aan de slag gaan, dichters die in opdracht van de gemeente gedichten maken voor overleden stadsgenoten, een topviolist die een rijschool bestiert.
Leonoor Pauw, adviseur culturele sector bij het UWV werkbedrijf in Amsterdam somt de voorbeelden moeiteloos op.
Sinds de economische crisis zich ook doet gelden in andere sectoren dan de industrie, is de toeloop van de ‘creatievelingen’ bij het UWV sterk toegenomen, vertelt Pauw. Er melden zich nu vijftig mensen per week.
Dat je zo van je stuk kunt zijn door het verlies van je baan. Miranda Kemps (39) staat er nu nog van te kijken. „Ik verloor m’n zelfvertrouwen. Ging enorm aan mezelf twijfelen: had ik mijn werk niet goed gedaan? Lag het allemaal aan mij?”
Voor Kemps kwam het ontslag, afgelopen voorjaar, onverwacht. Ze werkte al 21 jaar bij NXP Semiconductors. Begon er direct na haar opleiding als secretaresse toen het bedrijf nog Philips heette en klom langzaam op naar haar laatste functie als managementassistente op de internationale personeelsafdeling in Eindhoven.
Kemps maakte de afgelopen jaren reorganisatie na reorganisatie mee en zag collega’s van andere afdelingen noodgedwongen vertrekken. „Maar ik dacht dat mijn positie wel gewaarborgd was. Ik werkte al zo lang bij NXP en had al die jaren goede beoordelingen gekregen. Achteraf gezien is het misschien een beetje naïef om te denken dat je dan buiten schot blijft.”
„De meeste mensen die ik ken, gingen er voor de crisis nog blind vanuit dat ze na hun studie pats boem hun droombaan zouden vinden. Ik ook. Ik heb niet voor niets twee studies gedaan. Dat het me tot nu toe niet is gelukt om een leuke betaalde baan op mijn niveau te vinden, is dan ook een grote teleurstelling.
„Mijn eerste studie, media en cultuur aan de Universiteit van Amsterdam, rondde ik in 2003 af. Ik wilde graag een baan in de media, maar in die tijd begonnen kranten al te bezuinigen en ontsloeg Endemol honderden mensen. Om toch bezig te zijn, ging ik als managementassistente aan de slag. Onder m’n niveau, maar ik ging ervan uit dat dat tijdelijk was. Bovendien vond ik het belangrijk om werkervaring op te doen.
„Om mijn kansen op de arbeidsmarkt te vergroten, ging ik weer studeren: cultuur, organisatie en management aan de Vrije Universiteit. In april 2008 studeerde ik af. Net voor de crisis. Ik heb een paar maanden heel intensief naar een baan gezocht, tientallen brieven geschreven en bedrijven gebeld, maar allemaal zonder resultaat. Daar zat ik dan, met m’n twee studies.
Georgia Haritopoulou (39) en haar compagnon Vincent (40) stoppen met hun lingeriewinkel Speelz aan de Prinsestraat in het Hofkwartier in Den Haag. „We houden een schuld over, maar dat liever dan een faillissement.”
„We verdienden op het laatst niet genoeg meer om de rekeningen te betalen. Mensen denken dat zij het financieel moeilijker hebben en dus zijn ze minder gaan kopen. Ze zijn heel bang geworden door verhalen in de media. Onze zaterdagomzet liep terug van gemiddeld 1.500, 2.000 euro naar 300 euro.
„We stoppen nu, want we wilden perse niet failliet gaan. Dat kleeft namelijk langer aan je dan een schuld. We hebben een vennootschap onder firma en dat betekent dat wij ook privé aansprakelijk zijn. Bij een faillissement kom je dan jarenlang onder curatele.
De economische crisis heeft hard toegeslagen in de bouw, waardoor architecten minder te tekenen en ontwerpen hebben. Ontslagen lopen op, zeker onder beginnende architecten die bij bureaus tijdelijke contracten hebben of net in dienst zijn. „Bij vrienden die in dienst werken, is het inderdaad een drama”, zegt Kryazheva .
Maar niet bij ii studio – zo heet het bedrijfje van Faber en Kryazheva – dat ondanks de crisis prima draait. „Wij zijn flexibel”, zegt Faber. „Wij kunnen ontwerpen. Maar niet alleen huizen, ook websites, computerprogramma’s en oplossingen voor stedebouwkundige problemen.”
Faber heeft zijn hele winst in zijn bedrijf geïnvesteerd. Nooit is hij bij een bank een bedrijfslening aangegaan. „Het voordeel is dat ik mijn werk en mijn privéleven niet scheid”, zegt Faber. „Als ik voor mijn werk een vette camera koop, heb ik die nodig, maar het is ook gewoon leuk.”
In twaalf jaar bij producent Endemol werkte Petra Hoogstad (36) mee aan tientallen programma’s en ‘crossmediale concepten’. De afgelopen acht jaar was ze verantwoordelijk voor het bedenken van programma’s, voor tv, internet en mobiel. Met name gesponsorde formats, ook wel non-spot of branded content genoemd, waarbij zenders en adverteerders innig samenwerken.
Tot februari van dit jaar. Endemol ging bezuinigen en zegde onder anderen Hoogstad ontslag aan. „Het zoemde al een tijd rond in het bedrijf”, zegt Hoogstad. „Maar mijn ontslag kwam als een totale verrassing. Ik had vorig jaar meegewerkt aan vier succesvolle programma’s. Ik had gewoon business geleverd. Waarom werd ik dan ontslagen?”
Hoogstad besloot voor zichzelf te beginnen. „Ik liep al veel langer met dat idee rond. Ik had gewoon een zetje nodig. Anders had ik de keuze nooit gemaakt om een eigen bedrijf te starten. Dat is wrang, want het liefst hou je natuurlijk alles in eigen hand. Maar werken in loondienst maakt je misschien ook een beetje lui. Ik ben blij dat me dit is overkomen.”