Heemskerk onderzoekt ingreep bij Wärtsilä

Den Haag, 21 jan. Staatssecretaris Frank Heemskerk (Economische Zaken, PvdA) gaat onderzoeken of de Finse multinational Wärtsilä onder druk is gezet om de productie van scheepsmotoren en scheepsschroeven van Nederland naar China te verplaatsen.

Wärtsilä is natuurlijk vrij om de productie over te brengen naar China, zei Heemskerk gisteren voor de NOS-radio. „Maar het mag niet zo zijn dat de Chinese overheid eist dat spullen per se in China gemaakt moeten worden omdat ze anders niet gekocht worden. Dat is protectionisme.”

Heemskerk gaat de kwestie aankaarten bij de Europese Commissie en de WTO – de Wereldhandelsorganisatie is een intergouvernementele organisatie die toeziet op de naleving van afspraken over de handel tussen landen. Wanneer blijkt dat China zich niet aan de internationale spelregels van de handel heeft gehouden, kunnen ze worden beboet door de WTO.

Made in China

Deze week werd bekend dat Wärtsilä 570 banen gaat schrappen in Nederland. Bij Wärtsilä Nederland werken 1500 mensen verdeeld over vestigingen in Drunen, Zwolle en Schiedam. Vooral de vestiging in Drunen wordt zwaar getroffen door de reorganisatie: in het Noord-Brabantse dorp zullen 400 mensen hun baan verliezen.

„De Chinezen hebben ons duidelijk gemaakt dat ze met lokale producenten willen werken”, zei Wärtsilä-directeur Fred van Beers in een toelichting. „Als wij onze productie niet naar China verplaatsen, stappen ze naar andere toeleveranciers.” Volgens Van Beers zet China bedrijven onder druk om zich in China te vestigen. „Ze streven een beleid na van honderd procent ‘made in China’.”

Deze opmerkingen zijn voor staatssecretaris Heemskerk aanleiding om een onderzoek te starten. Hij wil weten in welke mate Wärtsilä onder druk is gezet. China kan niet eisen dat alle produkten lokaal worden gemaakt, zegt een woordvoerder van het ministerie van Economische Zaken. „Een beleid van honderd procent ‘made in China’ is in strijd met de WTO-regels en belemmert de internationale handel.”

'Niet gedwongen'

Saillant is dat Wärtsilä ontkent dat ze door de Chinese autoriteiten onder druk zijn gezet om de productie te verplaatsen. „Je moet daar zijn waar de markt is”, zegt woordvoerder Gert van Doorn.

Tachtig procent van de productie van de Finse multinational vindt plaats in Europa, terwijl tachtig procent van de grote schepen in Azië wordt gebouwd. „Daar liggen onze kansen, dus daarom willen we onze vestigingen daar ook uitbreiden”, zegt Van Doorn. „Wij zijn niet gedwongen.”

Reportage Wärtsilä

Precies een jaar geleden interviewde NRC Handelsblad Fred van Beers, de directeur van de Nederlandse divisie van Wärtsilä. Lees hier de hele reportage. Toen zei Van Beers dat Azië de belangrijkst markt was voor de gieterij in Drunen. Negen van de tien schroeven die in Drunen zijn gegoten worden verscheept naar buitenlandse werven, voornamelijk in Azië, aldus Van Beers. Volgens de directeur zou het weinig voordeel bieden om de productie over te hevelen naar China of Singapore. In Drunen maakt Wärtsilä vooral aandrijvingssystemen voor sleepboten, baggerschepen en schepen voor de offshore-industrie. „Elk systeem is uniek en bij de productie is veel machinale bewerking nodig”, zegt Van Beers. „Dus het is niet goedkoper om het in Azië te doen. Daarom gaan onze systemen de wereld over.”

Juist op het moment dat de recessie de zware industrie hard trof, had Wärtsilä weinig last van de crisis. „Vorig jaar (2008, red.) was een topjaar”, zei Van Beers toen. „En de orderportefeuille voor dit jaar is nog beter gevuld.” Voor de crisis was de markt voor scheepsschroeven en scheepsbouw booming. „Wij genieten nu nog een uitloper van die goede tijd”, zei Van Beers.

Maar hij maakte zich geen illusies dat de fabriek in Drunen ongeschonden door de kredietcrisis zou komen. „Over klappen krijgen wil ik het niet hebben, maar we gaan zeker de effecten voelen”, zei de directeur. „Alleen loopt onze conjunctuur wat achter op de rest van de economie.” Wat Van Beers het meeste verontruste was dat de orders waren opgedroogd tot „niveau nul” sinds de val van zakenbank Lehman Brothers. „Onze toekomst hangt erg af van de eerste vier maanden van dit jaar.”