Speculeren over einde euro niet langer taboe

Amsterdam, 13 febr. Splits de euro in een zachte ‘mediterrane’ munt en een harde ‘noordelijke’ versie. Het is een van de radicalere remedies waaraan sommige economen nu denken.

Kan hij dan toch vallen? Een week geleden leek het nog ondenkbaar en onbespreekbaar. Maar nu de Europese muntunie in haar voegen kraakt, klinkt het al een stuk minder onrealistisch. De euro, nog geen tien jaar oud, is als gevolg van de Griekse schuldencrisis speelbal geworden van speculanten. En economen speculeren mee.

„Je ziet nu precies gebeuren waar we al jaren geleden voor waarschuwden”, zegt hoogleraar economie Alfred Kleinknecht van de TU Delft. En verklaard euroscepticus Arjo Klamer, hoogleraar culturele economie aan de Erasmus Universiteit Rotterdam zegt: „De euro is geen lang leven meer beschoren. Tenzij de spelregels veranderen.”

EU 'te timide'

De Europese Unie was „te timide” en „te langzaam” met hulp aan Griekenland bij zijn financiële problemen. Dat heeft de Griekse premier Papandreou gisteren gezegd, een dag na de top in Brussel waar EU-landen steun aan zijn land bespraken. Papandreou deed zijn beklag in de ministerraad in Athene. „Griekenland is geen politieke of economische supermacht. Wij kunnen dit niet alleen aan. We hebben pas de laatste maanden politieke steun van de EU gekregen, maar in de strijd tegen de psychologie van de markt was de opstelling [van de EU] op zijn zachtst gezegd timide”, aldus Papandreou.

De socialist, premier sinds oktober, maakte opnieuw verwijten aan de vorige, conservatieve regering, die „misdadig” de statistieken zou hebben vervalst, zodat het begrotingstekort vorig jaar lager leek.

Beide economen publiceerden met 68 collega’s op 13 februari 1997, vandaag precies dertien jaar geleden, een open brief tegen de Economische en Monetaire Unie, de voorloper van de eurozone. De strekking van hun betoog: een monetaire muntunie zoals de eurozone kan alleen bestaan als er ook een sterke politieke unie bij hoort. Anders is de euro gedoemd te mislukken. De economen werden weggehoond, maar hun waarschuwing klinkt nu realistischer.

Gebrek aan politieke sturing in Europa knaagt aan het vertrouwen in de munt. De koers is met 1,36 dollar voor een euro historisch gezien nog niet eens slecht, het gaat meer om het sentiment. De Angelsaksische pers heeft de aanval geopend op het europroject en opportunistische hedgefondsen nemen grote posities in tegen de euro.

Nu loopt de aanval via de Grieken. Over een maand of wat zijn wellicht Spanje, Portugal of Italië aan de beurt.

Sommigen, zoals Age Bakker, Nederlands bewindvoerder bij het Internationaal Monetair Fonds (IMF), zien in de huidige onrust en aanvallen vanuit de financiële markten op de euro eerder een nuttige gelegenheid voor de pas tien jaar oude munt om zichzelf te bewijzen in moeilijke tijden.

Maar Kleinknecht bepleit nu al een radicale remedie: splitsing van de huidige eurozone in een noordelijke munt, Nordic, northern currency, en een zuidelijke munt, Medic, mediterranean currency. Klamer wil nog radicaler optreden.

Klamer: „Schaf die hele euro maar weer af. Dat zal voor onrust zorgen op de financiële markten, maar geeft de huidige lidstaten weer de ruimte om zelf sociaal beleid te voeren.”

Meer over de euro en Griekenland

Lees het volledige achtergrondverhaal over de toekomst van de euro vandaag in NRC Handelsblad (voorpagina en pagina 17, 13 februari). Daarnaast in Breaking Views (pagina 19) de stelling dat Spanje niet vergeleken moet worden met Griekenland. Deze artikelen voor (web-)abonnees tevens beschikbaar in de digitale editie.

Moeten de eurolanden Griekenland te hulp schieten?

Wat vindt u: moet Europa Griekenland te hulp schieten, of haalt hulp de prikkel in Athene weg om orde op zaken te stellen? Discussieer mee met deze en andere actuele stellingen op Schinkels Forum.