EU: land mag gengewassen zelf verbieden

Rotterdam, 15 juli. De lidstaten van de Europese Unie krijgen ruimere mogelijkheden om in eigen land de teelt van gengewassen te verbieden. Daartoe maakte de Europese Commissie gisteren een wetsvoorstel bekend. De verwachting is dat hierdoor juist meer genetisch gemanipuleerde gewassen verbouwd zullen worden in Europa.

De Nederlandse minister Verburg (Landbouw, CDA) is een overtuigd voorstander van de toelating van gengewassen, en was ook een van de bedenkers van het voorstel. „We zijn er blij mee” , zegt haar woordvoerder. „Het maakt het mogelijk de impasse te doorbreken die jaren heeft geheerst. Deze Europese Commissie is al begonnen met de procedure om nieuwe ggo’s [gengewassen] toe te laten.”

Nu is Europa nog een ‘eiland’ in de wereld, vrijwel zonder gengewassen. In de EU heerst traditioneel grote tegenstand tegen de teelt van genetisch gemanipuleerde gewassen. Critici vrezen vooral aantasting van de natuur of van biologische landbouwgronden, die ‘gentechvrij’ moeten zijn. Het totale areaal aan gengewassen beslaat 1.000 km2. Dat is slechts een fractie van de 1,3 miljoen km2 die wereldwijd door gengewassen als maïs, soja en katoen wordt bezet.

Daarbij zijn slechts twee genetisch gemodificeerde gewassen voor teelt toegelaten: een maïssoort sinds 1998, en begin dit jaar een aardappel. De EU-landen moeten met een gekwalificeerde meerderheid elk gengewas goedkeuren. Als de stemmen staken, beslist de Commissie. Maar de voor- en tegenstanders zijn zo sterk verdeeld, dat die het tot dit jaar niet waagde om nieuwe gengewassen ter stemming te brengen.

In het voorstel van EU-commissaris John Dalli (Gezondheid en Consumentenbeleid) krijgen de lidstaten meer bevoegdheid zelf alle ‘gentechteelt’ te verbieden. Het voorstel van Dalli is opvallend, omdat nationale verboden tegen gengewassen ingaan tegen het idee van Europese harmonisatie.

Waarnemers verwachten echter dat deze bepaling de centrale Europese toelating van gengewassen zal vergemakkelijken. In uitgelekte concepten noemde de Commissie die wens ook expliciet. Als er immers een uitvlucht is voor lidstaten die tégen genetische modificatie zijn, kunnen andere meer neigen vóór een gengewas te stemmen. Ook heeft de Commissie dan meer grond om eenzijdig een gengewas toe te laten. Als nieuwe gengewassen worden toegelaten, kunnen Nederlandse boeren die zonder meer gaan telen. Bij het maïsras dat in 1998 is toegelaten, gebeurde dat overigens nauwelijks.

Totnogtoe mochten lidstaten de teelt van toegestane gengewassen alleen per stuk, en tijdelijk, verbieden op basis van wetenschappelijke kennis die bij de toelating niet was meegewogen. Landen als Oostenrijk, Frankrijk en Hongarije deden dat. Nu mogen zij alle gengewassen tegelijk verbieden, en mogen ze ook andere argumenten gebruiken. Het wetsvoorstel is niet expliciet over de vraag welke redenen geldig zijn.

'Genetisch gemodificeerde aardappels op komst'

„Het noorden van Nederland kan komend jaar al volstaan met genetisch gemodificeerde aardappels.” Dat zegt jurist Thijs Etty van de Vrije Universiteit, specialist op het gebied van Europees milieu- en biotechnologierecht, donderdag in een interview met NRC Handelsblad in reactie op het Europese besluit (15 juli, pagina 15).

Dit interview is vanaf 15.00 uur voor (web-)abonnees tevens beschikbaar in de digitale editie.