The Dark Knight
Christopher Nolan geeft met The Dark Knight een verpletterende nieuwe draai aan drie Amerikaanse filmiconen: de superheld, de superschurk en de vigilante, de wreker. Ze krijgen alle drie nieuwe diepte en grimmiger contouren dan ooit. Nolans Batman, gespeeld door de droevige Christian Bale, lijdt onder de haat en de zelfhaat die noodzakelijkerwijs aan zijn rol als gemaskerde wreker verbonden zijn. Nolans opperschurk, The Joker, heeft geen van de gebruikelijke redenen om schurk te zijn, hij ís het gewoon. Hij heeft geen ander doel dan de ellende die hij veroorzaakt. „I am an agent of chaos.”
Bekijk de trailer van 'The Dark Knight'
En wat de vigilante, de vleermuiswreker betreft: als hij de stad weer eens heeft gered, jagen de politie en de nette burgers hem op met honden en geweren.
Deze Batman heet niet voor niets The Dark Knight. Hij is niet geliefd, maar het is ook niet zijn taak om geliefd te zijn. Gotham City bevindt zich in de donkerste tijden uit zijn geschiedenis. En in de film wordt de vraag met zoveel woorden opgeworpen: kun je fatsoenlijk blijven in onfatsoenlijke tijden? Het antwoord is uiteindelijk nee, niet als je in je eentje de stad probeert te redden, maar Gotham City krijgt die verontrustende conclusie niet te horen. En Batman betaalt de prijs voor de zalige onwetendheid van de burgerij. Hij wordt de outcast – omdat hij die rol aankan, zegt zijn trouwe butler en geweten, Alfred.
Dat zijn ambivalente en subtiele boodschappen die Nolan probeert over te brengen in zijn tweede Batmanfilm – al kun je je twijfels hebben over de diepgang ervan. Hij verweeft ze met onvervalste Hollywood-actie van neerstortende helikopters, ontploffende gebouwen en het klapstuk, een vrachtwagen die struikelt over een draad en een koprol maakt. Nolan heeft dat opgenomen met een IMAX-camera die het breedst denkbare filmformaat belicht. Het resultaat is overdonderend. En alsof de beelden nog niet indrukwekkend genoeg waren, horen we er vrijwel de volle tweeënhalf uur lang bonzende trommels bij.
De donkere Batman heeft in de films altijd in de schaduw gestaan van de kleurrijker schurken tegenover hem. Maar zelden is het verschil zo groot geweest als in The Dark Knight, waar een tamelijk kleurloze held het in alle opzichten (bijna) moet afleggen tegen de kakelbonte Joker en Two Face Harvey – al komt de ambivalente aard van die tweede pas op het laatst boven. The Joker is de onbetwiste hoofdpersoon van de film. Met vette haren en weggeschminkte littekens speelt Ledger de herinnering aan Jack Nicholson uit de Batmanfilm van 1989 uit ons hoofd. Dat was een grappenmaker („Does it look like I am joking?”). Deze is eng en onvoorspelbaar: „Do I look like I have a plan?”
|
Van kauwgomplaatje tot gekwelde grimas Sinds de tv-serie uit 1966 is Batman acht keer verfilmd, waarvan een keer in animatie. Als je één ding over de ontwikkeling van de superheld in die veertig jaar moest zeggen, dan wel dat hij steeds serieuzer is geworden. Adam West, de eerste acteur die Batman speelde, in de tv-serie en de eerste film, rook nog helemaal naar kauwgumplaatjes. Hij had een lichtblauw tricot over zijn buikje en sloeg maffe boeven neer met getekende KAPOOW’s en WHAM’s. Toch was de stripfiguur Bat- Man die Bob Kane in 1939 bedacht, een sombere held. Een jeugdtrauma bracht hem op het idee de rol van gemaskerde wreker te gaan spelen. Die taak drukte zichtbaar zwaar op hem: geen eigen leven, maar een leven voor de wereld. Met die bagage werden eind jaren tachtig, jaren negentig ook de volgende generatie Batman- films gemaakt, door Tim Burton en later Joel Schumacher, die er actiefilms van maakte. Burton had meer interesse voor de fantastische kant van Gotham City. Zijn films staan bol van de grappen, de schurken zijn wel eng, maar toch meer om te lachen, vooral om Jack Nicholson als The Joker: „If you gotta go, go with a smile!” Van alle vertolkers benadert Christian Bale de duistere stripheld nog het dichtst, met zijn gezicht waarop lachen altijd pijn lijkt te doen. |
Film The Dark Knight. Regie: Christopher Nolan. Met: Christian Bale, Heath Ledger, Michael Caine. In: 90 bioscopen.