Watchmen
Regisseur Zack Snyder is een stripfan. In 2006 scoorde hij een hit met de visueel verbluffende, maar infantiele film 300, waarin Spartaanse bodybuilders in korte broekjes het opnamen tegen een Perzische horde. Niet zijn visie, maar die van de reactionaire stripauteur Frank Miller, zei Snyder.
Trailer van Watchmen:
Dat lijkt oprecht, want in het superheldenspektakel Watchmen giet Snyder al even getrouw de anarchistische visie van stripgoeroe Alan Moore in filmvorm. Diens twaalfdelige reeks Watchmen uit 1986 speelt zich af in een universum waarin Nixon de Vietnamoorlog won en president bleef, superhelden verboden zijn en een kernoorlog met de USSR dreigt.
Moore demonteerde de mythe van de gemaskerde wreker en de supermens in cerebrale strips die bol stonden van de tekstballonnen. Hoe ziet een wereld met superhelden eruit? Wie voelt zich tot zo’n vak aangetrokken? Welnu, The Comedian blijkt een botte cynicus die president Nixons vuile werk opknapt: moordaanslagen op Kennedy in Dallas en op Woodward en Bernstein in een parkeergarage. Nite Owl is zonder masker impotent, het genie Ozymandias waant zich een messias. De enige met echte superkrachten, Amerika’s geheime wapen Dr. Manhattan, is zijn interesse in de mensheid verloren, verdiept als hij is in kwantumfysica en een niet-lineaire tijdbeleving. Het zijn superantihelden, die Moore uitbeende via talloze subplots en tijdsprongen. Uitgangspunt is een whodunit: wie vermoordde The Comedian?
Het is knap hoeveel van dit complexe avontuur Snyder in zijn bijna tweeënhalf uur durende spektakel stopt. De sfeer is noir, met veel secundaire kleuren - oranje, groen, paars, bruin. Veel dialogen en plaatjes komen rechtstreeks uit het stripalbum; het beeld gaat dan even in slowmotion. Dat kan geen kwaad, want de strip bevat prachtige scènes. Zo verlaat superheldin Silk Spectre haar in kwantumsferen verkerende minnaar Dr. Manhattan als die twee afsplitsingen van zichzelf de liefde met haar laat bedrijven terwijl een derde doorwerkt aan een wiskundig probleem. Ze heeft niet langer zijn onverdeelde aandacht.
Watchmen wil The Dark Knight van 2009 zijn: een grimmige morele fabel. Zonder sterren: het is een ensemblefilm waarin zes antihelden de schijnwerper delen. Al steelt Rorschach de show: een half-psychotische mensenhater a la Travis Bickle uit Taxi Driver.
Snyder toont daarmee lef. Posters en trailers beloven een platte actiefilm, maar er wordt veel uitgelegd, gefilosofeerd en in de geschiedenis gedoken. En het einde is nog wranger, en daarom beter, dan in de strip. Toch mist Watchmen de intensiteit en het focus van The Dark Knight, mogelijk omdat je de aandacht over zoveel spelers moet verdelen. En omdat Snyder indikt zonder weg te laten: daar wreekt zich zijn gebrek aan eigen visie. Het maakt zijn film soms benauwend vol. Watchmen is een knap, soms virtuoos spektakel, maar geen meesterwerk.