Mammoth
Allison (Michelle Williams) kijkt vanachter het raam triest naar haar achtjarige dochtertje Jackie als zij naar school wandelt. Ze zijn voorbijgangers in elkaars leven: als de New Yorkse chirurg thuiskomt, gaat Jackie naar school. Ze hecht zich steeds meer aan haar kindermeisje Gloria (Marife Necesito), Allison schaamt zich voor haar misplaatste jaloezie daarover. „Did I do good”, vraagt ze smekend als ze Jackies liefde probeert te kopen met een dure telescoop. Haar schuldgevoel projecteert ze op een comateus patiëntje dat door zijn eigen moeder in de buik werd gestoken.
Trailer van Mammoth:
Het Filippijnse kindermeisje Gloria voelt zich op haar beurt schuldig omdat haar zoons zonder haar opgroeien. Als zij daar tijdens telefoongesprekken over klagen, neemt oma ze mee naar een vuilnisbelt waar arme Filippijnse kinderen metaal jutten. Willen ze zo opgroeien? Zonder geld, mooie spullen of een goede opleiding? Nou dan, val je mama niet lastig. Neem een ijsje.
Vader Tom, eigenaar van de grootste gamesite ter wereld, voelt zich ongemakkelijk in zijn cocon van luxe en succes. Op zakenreis in Thailand zoekt hij naar zijn verloren vrijheid en onbezorgde romantiek. Uiteraard wil hij geen hoerenloper zijn: Tom is een aardige jongen, geen uitbuiter. Maar hij valt al te gemakkelijk voor de ansichtkaartenromantiek van een zonsondergang in zee na een dag echt goed contact met de Thaise prostituee Cookie. Natuurlijk weet hij dat hij zichzelf wat wijsmaakt, anders zou hij niet „sorry, sorry” fluisteren als het gewoon op seks uitdraait.
Het is een wereldwijde schuifpuzzel van schuld en schaamte die de Zweedse regisseur Lukas Moodysson in Mammoth voorschotelt. Succes en geld vormen een tredmolen die de emotionele huishouding van gezinnen verwoest. Belt de één, dan ligt de ander in zijn tijdzone te slapen. Stort de één zijn hart uit, dan surft de ander afwezig op internet. En heb je eindelijk contact, dan komt er net een SMS'je binnen. We verworden, zo suggereert Moodysson in een rake metafoor, tot eenzame walvissen die elkaar vanaf honderd kilometer klagelijk toezingen. Waarover zingen zij dan, vraagt chirurg Allison zich af. Ach, het gebruikelijke. Waar ben je? Hier ben ik. Ik hou van je. Ik mis je.
In Mammoth reduceert maatschappelijk succes emotionele relaties tot transacties. Werk maakt het onmogelijk tijd te besteden aan onze geliefden, liefde besteden we uit aan de onderklasse, of aan de Derde Wereld. Het Filippijnse kindermeisje levert tegen betaling moederliefde, de Thaise prostituee intimiteit en romantiek. Maar het blijven surrogaten: als haar eigen kind in gevaar is, dumpt Gloria zonder pardon haar Ersatzdochter Jackie. Meer dan een baan is zij dan niet.
Mammoth, op de Berlinale met boegeroep ontvangen, wordt wel vergeleken met Babel. Het deelt de ambitieuze, wereldwijde visie: de film speelt zich tegelijk af in de Filippijnen, Thailand en New York. Maar Babel is een intens drama over de spraakverwarring en de misverstanden van de globalisering, terwijl Mammoth het drama vermijdt. Het gaat over de emotionele eisen die de wereldwijde arbeidsverdeling aan mensen stelt. Maar die kiezen er wel zelf voor.
Mammoth levert met al zijn rake observaties en geslaagde metaforen stof tot nadenken, maar beroert geen emotionele snaar: daarvoor is de film te cerebraal, didactisch en lauw. En de hoofdpersonen zijn ook gewoon te mooi, rijk en succesvol. Het draait, laten we zeggen, om het schuldgevoel dat internationaal opererende regisseurs als Lukas Moodysson ongetwijfeld vaak bekruipt. Ga toch op yoga of zo, denk je dan. Of neem een jaartje vrij. Als dochtertje Jackie opmerkt dat „wij allemaal van sterren zijn gemaakt” – een songtitel van de vegetarische loungemuzikant Moby – vermoed je ook New Age-achtige bijbedoelingen.
Mammoth voelt misplaatst in de wereld na de kredietcrisis: nu hebben we weer echte problemen. Als de eerste Engelstalige film met echte sterren van Moodysson stelt hij licht teleur. Diens talent voor milde, maar tot het bot snijdende observaties van gedrag die Fucking Amal en Together tot zulke prachtfilms maakten, is slechts bij vlagen zichtbaar. Toch is het boegeroep van de Berlinale moeilijk te begrijpen: probleem lijkt eerder dat de film zo weinig controversieel is.