La siciliana ribelle
Aanvankelijk wilde regisseur Marco Amenta zijn debuutfilm ‘Mijn moeder, de maffia’ noemen. Want dat maakt het verhaal van Rita Atria zo tragisch en imponerend: het demasqué van eigen bloed, opvoeding, traditie, omgeving.
Bekijk de trailer van La siciliana ribelle:
Rita Atria was een maffiameisje dat na de moord op haar vader Don Vito Atria en haar broer uit wraakzucht brak met de omertà, de zwijgplicht. Ze getuigde tegen de maffia, overhandigde haar dagboeken – een soort lokale misdaadkroniek – aan onderzoeksrechter Paolo Borsellino. Bedreigd en verstoten door haar moeder ontvluchtte ze Sicilië en belandde in een safe house in Rome. Toen Borsellino in 1992 werd opgeblazen, sprong de 17-jarige Rita een week later uit het raam. Haar moeder bezocht haar graf slechts om de gedenksteen kapot te slaan.
Tot zover de feiten. De Siciliaanse fotograaf en documentairemaker Marco Amenta, onlangs in Amsterdam, maakte in 1997 al een documentaire over Rita Atria. In de film is ze een fier, koppig, wat lomp meisje, prachtig gespeeld door Veronica D’Agostino. Rita ziet haar vader als een man van eer, de ‘goede’ Cosa Nostra voordat de drugs en de bloeddorstige Corleonesi-clan Sicilië corrumpeerden. De staat is haar vijand: dat ze zich toch tot rechter Borsellino wendt, tekent haar machteloze razernij. De film draait om haar groeiende inzicht dat ook haar vader een ordinaire gangster was, een besef dat pas doorbreekt als Borsellino meer in haar blijkt te zien dan een instrument tegen de maffia en tot een tweede vaderfiguur uitgroeit. Amenta markeert dat proces door luxe 35 mm-beelden vol Godfather-romantiek gaandeweg te vervangen door harde, digitale beelden: van sprookje naar realiteit.
In La Siciliana Ribelle betoont Amenta zich een talent, al glijdt hij soms uit in melodrama, zoals bij Rita’s weinig plausibele zelfmoord met toespraak. Zijn volgende film gaat over Muhammad Yunus, uitvinder van de microkredieten. Hopelijk scheidt Amenta feit en fictie dan iets strenger. Een schietpartij en helikopterontsnapping toevoegen is dubieus, weglaten van essentiële figuren, zoals de schoonzus met wie Rita samen onderdook, eveneens. Een meisje alleen tegen de maffia is dramatisch, maar Rita Atria is ook een historisch figuur. Film je de arrestatie van Anne Frank, dan verzin je toch ook geen woeste achtervolging over de daken van de Jordaan?