24 City
In Vrij Nederland stond een prachtige fotoreportage over China’s ‘dolende dorpen’: de karavaan van arbeiders en restaurantjes die van de ene naar de andere bouwput van het nieuwe China trekt. Het zou een beeld uit een film van Jia Zhang-ke kunnen zijn, de chroniqueur van het moderne China.
Bekijk de trailer van 24 City:
Jia is in Nederland waarschijnlijk de bekendste Chinese filmmaker van dit moment. Al zijn films, van Platform tot recentelijk Still Life over de bouw van de Drieklovendam, zijn hier vertoond. Hij is dichter en geschiedschrijver ineen, met een scherp oog voor de tragiek en de absurditeit van het simultane proces van opbouw en afbraak in zijn land.
Onvergetelijk in Still Life waren de beelden van arbeiders die huizen aan de oever van de Blauwe Rivier moesten slopen om ze hogerop gelegen van dezelfde stenen weer op te trekken. Dat soort beelden en ideeën zitten ook in 24 City, die bovendien een van die steeds vaker als vanzelfsprekend voorkomende mengvormen van fictie en documentaire is. Toneel is ditmaal een voormalige vliegtuigfabriek (Fabriek 420) in Chengdu die plaats moet maken voor een hypermodern appartementencomplex met scholen, winkels en bioscopen. Een soort mensenfabriek dus, waar de bewoners in principe nooit meer uit hoeven.
Jia interviewde werkelijke ex-arbeiders en doorkneedde hun verhalen met verzonnen vrouwenlevens. Zo covert hij een halve eeuw moderne Chinese geschiedenis, op economisch, cultureel en sociaal gebied. De bouw van de fabriek in 1958 markeert niet alleen het moment waarop China na de ‘Grote Sprong Voorwaarts’ het socialisme omarmde, maar volgens Jia ook het moment waarop vrouwen in China dezelfde plichten als mannen kregen. De rechten lieten nog wel even op zich wachten.
De kracht van Jia’s werk zit in het detail: arbeiders die werken, terwijl achter hen de machines al worden ontmanteld, vrouwen die in hun doodskistkamertjes in de tijd zijn bevroren. Meer dan in zijn vorige films is er in 24 City plaats voor oral history. Muziek was altijd al belangrijk voor Jia, maar nu verwerkte hij ook voor de gelegenheid geschreven gedichten van dichteres Zhai Yongming, waardoor de film ondanks het geweld van de wereldgeschiedenis en het gedreun van staal en beton zijn intieme en introverte toon behoudt.