Picnic
Soms is het goed om het weer eens te beseffen: voor een goede film is niet
meer nodig dan een sterk idee dat geïnspireerd wordt uitgevoerd. Zoals in
het Roemeense Picnic, een uitstekende film die op zeer goedkope wijze
tot stand kwam. Voor de uitvoering had regisseur/scenarist Adrian Sitaru
(1971) verder slechts drie prima acteurs, een goede locatie en een digitale
camera nodig. Zo eenvoudig kan het zijn. Wel schaafde Sitaru lang aan zijn
scenario – zestien versies – voor hij helemaal tevreden was en deed hij
maanden over de montage. Al tijdens het schrijven vond hij de bijpassende
stijl.
Bekijk de trailer van Picnic:
Een vrouw gaat met haar minnaar picknicken aan het water. Onderweg rijden ze een schaars geklede vrouw aan. Om hun geheime verhouding niet in gevaar te brengen, willen ze haar eerst achterlaten. Als de vrouw, een prostituee, plotseling ontwaakt, nemen ze haar mee. Aangekomen op de picknicklocatie, met fraai uitzicht op een meer, begint ze het tweetal te manipuleren. Wat voor bedoelingen heeft ze hiermee?
Subjectieve beelden
Het simpele verhaal, dat sterk aan het uitgangspunt van Roman Polanski’s debuutfilm Mes in het water (1962) doet denken, wordt door Sitaru vrijwel geheel gefilmd met subjectieve beelden vanuit het perspectief van de drie hoofdpersonages. Het consequent filmen vanuit het standpunt van de hoofdpersonen, waarbij iedereen rechtstreeks in de camera kijkt, past uitstekend bij het verhaal. Door het ontbreken van een alwetende vertelinstantie weten we evenveel als Ana, de prostituee, die langzaam achter de geheimen van het stel komt. Het begint met kleine leugentjes en eindigt met morele gewetenskwesties, die nog eens gecompliceerd worden door het schuldgevoel van het stel dat Ana eerst voor dood wilde achterlaten.
Eerst gaan ze gedrieën zonnebaden, waarna Mihai, de man, verderop gaat sportvissen (vandaar de Roemeense titel van de film, Pescuit sportiv). Ana pendelt heen en weer tussen het stel, waarbij ze steeds meer gaat stoken. Weet Mihai bijvoorbeeld wel dat zijn vriendin net gebeld is? Als die zich achter een duinpan verstopt, ziet ze hoe de hand van Mihai naar de borsten van Ana beweegt. Wij hebben gehoord waarom hij dit doet, zij niet. Zo komt de toeschouwer langzaam meer te weten over de twee dan ze van elkaar weten.
Complexe psychologie
Waarom houden ze zo veel voor elkaar verborgen? Wat zijn hun motieven?Het gaat Sitaru om de complexe psychologie van zijn personages. In een toelichting bij zijn film zegt hij: „Ik denk dat ik altijd geïnteresseerd ben geweest in menselijk gedrag en menselijke verhoudingen. In tegenstelling tot andere diersoorten vertonen wij absurd en destructief gedrag. Wat is hiervan de betekenis voor de evolutie van onze soort? Vanuit dit oogpunt bekeken denk ik dat we de enige diersoort zijn die zichzelf met genoegen vernietigt.”
De filmische vorm van Picnic is niet helemaal nieuw, zo werd bij de verfilming van Raymond Chandlers thriller Lady in the Lake (1947) het gezichtspunt al beperkt tot wat privédetective Philip Marlowe zag. Maar Sitaru breidt het gebruik van het subjectieve camerastandpunt uit tot meerdere personages. In het begin is het een beetje gek dat ze rechtstreeks in de camera kijken, maar dat went snel. Of je het nu wilt of niet, als toeschouwer word je onderdeel van de driehoeksverhouding; als de zwijgende voyeur die alles gadeslaat. Je zit er middenin, er is geen ontkomen aan. Het knappe van Sitaru’s film is dat ons morele oordeel over het handelen van de personages keer op keer moet worden bijgesteld. Ook wij gaan met de billen bloot.