Toy Story 3
Toy Story 3 bevat een scène waarin de dood tergend langzaam nadert. Na
tien minuten van bokkensprongen en nipte ontsnappingen zien de helden hun
lot onder ogen: gesmolten plastic. Gegil en gehijg maken plaats voor stilte,
ze grijpen elkaars hand en geven zich over aan de vlammen.
Bekijk de trailer van Toy Story 3:
Andere familiefilms leiden op zo'n moment af van de angst voor het onontkoombare met een grap, jolige paniek of een bekentenis. Zo niet animatiestudio Pixar, dat het adrenalinepeil drukt met een eindeloos moment van berusting en introspectie. Dat maakt de scène klassiek. En dat is de Pixar-magie.
Torenhoge verwachtingen
In zijn elfde speelfilm weet Pixar torenhoge verwachtingen opnieuw te overtreffen. Voorgangers Wall- E en Up flirtten opzichtig met hun gedurfde hoofdrolspelers: vereenzaamde robot, grijze weduwnaar die zijn levenslust verloor. In Toy Story 3 raken overbekende karakters - cowboy Woody, astronaut Buzz Lightyear - verstrikt in een existentieel drama. De film voelt minder als een vervolg dan als de apotheose van een trilogie.
Onder de zonnige slapstick van Toy Story schemerde altijd een onderlaag van verlatingsangst, verlies en sterfelijkheid. Overbodigheid bleek al in Toy Story (1995) de diepste angst van speelgoed. Zij gehoorzamen een bijna perverse erecode. Alles draait in hun wereld om het kind, naar wiens aandacht en liefde ze hunkeren. Maar daarvan mogen kinderen niets merken: in hun gezelschap verstijft speelgoed als een Victoriaanse maagd tijdens haar huwelijksnacht. Alleen onder elkaar bewegen ze, verdedigt cowboy Woody jaloers zijn alfamannetjespositie van favoriet of leert de aan grootheidswaan lijdende astronaut Buzz omgaan met zijn vervangbaarheid en hulpeloosheid.
Ooit groeit baasje Andy op en gooit zijn speelgoed weg, beseften de helden al in deel twee (1999). Nu is de nachtmerrie dan een feit: pensioen, nutteloosheid, eenzaamheid. Andy is 17 jaar en verlaat het ouderlijk huis. De plastic soldaatjes deserteren omdat zij toch tussen het vuilnis belanden, de rest – Woody, Buzz, zwartkijker Mr. Potato Head, onzekere Rex, het sarcastische spaarvarken Hamm, trouwe Slinky Dog – wacht een stoffige levensavond in een kartonnen doos op zolder. „De kerstboomdecoraties zijn prima gezelschap”, houdt Woody de moed erin.
Elegante slalom tussen filmgenres
Als gewezen favoriet klampt Woody zich krampachtig aan Andy vast, de anderen willen verder. Kindercrèche Sunnyside, waar ze per ongeluk belanden, biedt een tweede jeugd: een paradijs met gestage aanvoer van verse kinderen. Maar niet alles is wat het lijkt, en zo begint Toy Story 3 zijn elegante slalom tussen de filmgenres: van zo'n sciencefictionfilm waarin een vrolijk Utopia een gruwelijke geheim verbergt naar een ontsnappingsfilm, en van actiefilm naar een tearjerker zonder valse noten.
Zo vindt kordate Barbie eindelijk haar Ken, een metroseksueel zonder ruggegraat maar met fabuleuze klerenkast. Als meisjesaccessoire wordt Ken gekweld door masculiniteitskwesties. Het meesterwerk van Toy Story 3 is evenwel Lots-O’-Huggin’ Bear, alias Lotso. Deze roze, pluizige teddy evolueert van gemoedelijk vaderfiguur tot zo’n vals potentaat uit Amerika's diepe zuiden, een ‘good old boy’ wiens jovialiteit en aardbeiengeur een sinister karakter camoufleren. Er is zelfs ruimte voor een flashback naar Lotso’s trauma: verlating, hoe kan het anders. Leidt dat bij andere speelgoed tot berusting, Lotso werd een bittere eenling met gitzwart wereldbeeld: „We zijn slechts vuilnis dat wacht tot ze ons wegsmijten.”
Volwassen film voor kinderen
Voor kleine kinderen is zoveel emotionele resonantie misschien iets te heftig. Maar dat was deel één van de reeks eigenlijk al, met die lugubere jongenskamer waarin een kleine Frankenstein speelgoed martelde, verminkte en vernielde. Pixar maakt eerder volwassen films voor kinderen dan kinderfilms voor volwassenen. Zoals de opening van Toy Story 3 vooral aan ouderlijke nostalgie appelleert. We bevinden ons dan in de fantasiewereld van de nog jonge Andy, waar een western met een op hol geslagen trein vol weesjes in een oogwenk omslaat in apocalyptische sciencefiction. Alsof kinderen tegenwoordig nog zoveel tijd doorbrengen in hun grenzeloze fantasie. Ze spelen liever videogames. Of kijken Toy Story 3.