Aanhang Lijst Pim Fortuyn neemt af

De aanhang van de Lijst Pim Fortuyn (LPF) slinkt. Dit blijkt uit gesprekken met zeshonderd stemgerechtigde Nederlanders in dertig buurten die verslaggevers van NRC Handelsblad afgelopen woensdag hebben gevoerd. De geïnterviewden vormen een goede afspiegeling van het electoraat.

Piëteit met de vermoorde lijsttrekker leidt niet tot een hoger stemmental voor de lijst. Na de aanslag heeft een kwart van de kiezers die vorige week nog dachten op Fortuyn te stemmen besloten dat niet te doen. Nog eens een kwart van hen is door zijn overlijden aan het twijfelen gebracht.

De afgelopen dagen is gespeculeerd over het effect van de moord op Pim Fortuyn, afgelopen maandag, op de verkiezingsuitslag. Politici en commentatoren uitten het vermoeden dat kiezers massaal op de vermoorde lijsttrekker zouden stemmen. Zo voorspelde M. Boogers, politicoloog aan de Katholieke Universiteit Brabant, gisteren nog: ,,Ik ben ervan overtuigd dat het stembiljet een open condoleanceregister wordt.'' Ook veel door NRC Handelsblad geïnterviewden verwachten dit, maar ze dragen er zelf niet aan bij. ,,Je moet niet stemmen uit sympathie, maar vanwege de ideeën van een partij'', verwoordt een 34-jarige telecommanager uit Voorburg een breed gedeelde opvatting. Slechts twee van de zeshonderd mensen laten de partij die ze vorige week verkozen (PvdA) in de steek voor een stem op Fortuyn. Stemmen op de LPF uit sympathie voor de vermoorde lijsttrekker komt alleen voor bij kiezers die toch al van plan waren op deze partij te stemmen, of dat overwogen.

Kort voor de moord zag het ernaar uit dat Fortuyn 19 tot 28 zetels zou halen. Het onderzoeksbureau Intomart hield zelfs rekening met 38 zetels. Uit de interviews van woensdag blijkt dat de aanhang van de partij snel slinkt. Vooral degenen die vier jaar geleden VVD stemden en vorige week nog overwogen uit te wijken naar Fortuyn, keren in groten getale terug naar hun oude partij. Veel VVD'ers die vorige week nog zeker wisten op Fortuyn te stemmen, twijfelen nu.

Voormalige PvdA-stemmers die vorige week nog op Fortuyn wilden stemmen, keren niet terug naar hun oude partij, maar blijven - vooralsnog - de Lijst Pim Fortuyn trouw, zijn gaan twijfelen of blijven thuis. De PvdA zal het de komende dagen moeilijker hebben dan de VVD om kiezers terug te winnen. De voormalige PvdA-kiezers lopen naar alle kanten weg.

De verkiezingen van volgende week woensdag blijven met veel onzekerheden omgeven: een kwart van de kiezers weet nog niet op wie ze gaan stemmen. De onmiddellijk gerezen twijfel bij de Fortuyn-aanhang suggereert dat er de komende dagen nog wel eens wat twijfelaars bij kunnen komen. Het CDA heeft van al die bewegingen het minste last, omdat deze partij van alle grote partijen verreweg de trouwste aanhang heeft. De 600 gesprekken rechtvaardigen de conclusie dat het CDA waarschijnlijk de grootste partij wordt.

Een grote onzekerheid voor de Lijst Pim Fortuyn is dat ruim eenderde van zijn aanhang bestaat uit mensen die vier jaar geleden zijn thuisgebleven. Of de partij zonder haar lijsttrekker deze mensen er toch toe kan bewegen woensdag de gang naar de stembus te maken kan vijf à tien zetels uitmaken.

Volgens een vandaag gepubliceerd onderzoek van het bureau Blauw Research en de Vrije Universiteit verspeelt de LPF als gevolg van de moord weliswaar een deel van zijn aanhang, maar wordt dat meer dan goedgemaakt doordat vrijwel alle politieke partijen aan deze lijst stemmen verliezen.