Bij Bertazzo dansen Brazilianen de haat weg

Door Ingrid van Frankenhuyzen

Ik heb een lichaam dus ik besta, lijkt het levensmotto van de gelauwerde choreo- graaf en 'jongerenwerker' Ivaldo Bertazzo. Tijdens het Holland Dance Festival dansen zestig kansarme jongeren de armoede uit hun lijven.

DEN HAAG, 9 NOV. ,,Brazilianen houden ontzettend van met hun billen schudden, maar ik wil dat onze adolescenten van binnen uit trots zijn op hun lichaam. Veel van de mensen hier gaan letterlijk en figuurlijk gebukt onder de armoede. Door ze hun lichaam terug te geven, veranderen ze in trotse mensen, veranderen ze ook anderen, en dus de ruimte om hen heen en uiteindelijk het leven.''

Het zijn de woorden van Braziliaan Ivaldo Bertazzo (1939) na afloop van de repetitie van de voorstelling Samwaad-Street of Encounters in sporthal de Houtzagerij, midden in de Haagse Schilderswijk. De zestig zeer jonge dansers en musici in de voorstelling komen uit de arme buurten van Sao Paulo en zijn onder de hoede van choreograaf, dansleraar en bewegingstherapeut Bertazzo, opmerkelijk volwaardige danskunstenaars geworden. ,,Kunst en educatie zijn voor mij onlosmakelijk met elkaar verbonden omdat kunst je dingen leert begrijpen. Wie kennismaakt met kunst zal veranderen, zal een ander bewustzijn creëren'', zegt de man die vorig jaar onderscheiden werd door het Prins Claus Fonds voor de maatschappelijk positieve effecten van zijn werk.

Bertazzo heeft in zijn thuisland dan ook een totaalconcept bedacht om van mensen goede en moedige burgers te maken. ,,Dat begint juist in de fase van je leven waarin hormonen de ratio de baas lijken. Het lichamelijke van dans helpt je vooruit in de wereld en door je op zo jonge leeftijd echt van binnenuit te concentreren op dat lichaam, vergaar je kennis. Ik noem dat reorganiseren, heropvoeding van de beweging. Een schuddende bil is buitenkant.''

Bertazzo richtte voor zijn 'citizenship dance' een privé-school waarin de leerlingen behalve dansles, ook onderwijs krijgen in geschiedenis, communicatie, logopedie, gezondheidszorg etc. ,,Iemand heeft intellect nodig om te kunnen bewegen maar tegelijk bevrijdt het lichaam de geest. De moderne stadsmens heeft zijn hoofd afgesneden van zijn lichaam maar wie geen lichaam heeft is maar een half mens.''

Als Jacques Chirac hem zou benaderen om de huidige problemen met de Franse allochtonen op te lossen, heeft hij een duidelijk advies. ,,Ik zou de president de wijken in laten rennen om overal groepen te laten formeren die moeten zoeken naar wat ze gemeen hebben. Je moet met collectiviteit beginnen om het individu te vinden. De haat die ik daar zag is verschrikkelijk. Het kapitalisme moet voorwaarden voor iedereen scheppen en juist daarin faalt het zo vaak. Ook in Frankrijk.''

Wie iets leest over de Braziliaanse choreograaf stuit onvermijdelijk op het therapeutisch en vaak psychoanalytisch oogmerk van zijn werk. Je zou bijna vergeten dat Samwaad - Street of Encounters een bijzonder fraaie voorstelling is waarin groepen dansers tegelijk door de ruimte meanderen om soms als individu kortstondig los te barsten in een hiphopdansje of in bewegingen uit de Brazilaanse gevechtsdans capoeira. Behalve nobel is het ook nog kunst. Zeker gezien het verrassende gebruik van Indiase muziek en dansvormen. ,,Ik heb gekozen voor het meditatieve van het Indiase omdat de harmonie ervan helemaal af is. Als een mandala. Het gebruik van Braziliaanse trommels spreekt andere emoties aan. Ik hoop dat een toeschouwer tijdens de voorstelling even buiten zijn eigen geschiedenis treedt en zichzelf via de emotie van de esthetiek overstijgt.''

De opmerkelijk geduldige dansers overstijgen zichzelf door zich aan te passen aan het avondlijke Hollandse broodje kaas. Hier geen twee warme maaltijden per dag, hier moeten ze de slaapkamers van de vakantiebungalows in Kijkduin zelf schoonmaken. Geen hormoon dat protesteert, ook al is Den Haag na Parijs pas hun tweede reis ooit. Ivaldo Bertazzo schatert bij de geruststelling op de gezichten dat ook in Nederland het bekende Amerikaanse hamburgerrestaurant gevestigd is. ,,Ik was vroeger niet a priori een kindervriend. Ik ben het geworden. Het enige wat je daarvoor echt nodig hebt is humor.''

 

Gepubliceerd in:
Kunst & Film